การบูรณาการหลักไตรสิกขาในการเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุของตำบลวังบาล อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพทั่วไป 2) ศึกษากระบวนการ และ 3) เสนอรูปแบบการบูรณาการหลักไตรสิกขาในการเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุของตำบลวังบาล อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ เก็บข้อมูลจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 15 รูป/คน และการสนทนากลุ่มย่อยกับผู้ทรงคุณวุฒิ 43 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพทั่วไปพบว่า มีการประยุกต์ใช้หลักศีลควบคุมพฤติกรรมทางกายและวาจาผ่านกิจกรรมจิตอาสา หลักสมาธิช่วยพัฒนาจิตใจให้เกิดความสงบสมดุล และหลักปัญญาช่วยให้ดำเนินชีวิตอย่างมีสติและเท่าทันตนเอง
2) กระบวนการบูรณาการเริ่มต้นจากการฝึกฝนพฤติกรรม (ศีล) การพัฒนาความเข้มแข็งของจิตใจ (สมาธิ) และการใช้ปัญญาเป็นตัวนำทางพฤติกรรม โดยมีกิจกรรมที่เป็นรูปธรรม เช่น การสร้างสวนสุขภาพ ลานกิจกรรม และการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาร่วมจัดการเรียนรู้ 3) รูปแบบการบูรณาการหลักไตรสิกขา (S-S-P Model) เสนอให้ใช้ศีลเป็นฐานพัฒนาพฤติกรรมและการพึ่งพาตนเอง สมาธิพัฒนาจิตใจให้เป็นกุศล และปัญญาเป็นขั้นสูงสุดผ่านการถ่ายทอดความรู้และการจัดตั้งศูนย์ดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ โดยทั้งสามองค์ประกอบเชื่อมโยงหนุนเสริมกันอย่างเป็นระบบเพื่อสุขภาวะองค์รวมที่ยั่งยืน