เมืองน้ำปาดกับศึกเจ้าอนุวงศ์ (พ.ศ. 2369-2371)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของเมืองน้ำปาด บทบาทและผลกระทบของเมืองน้ำปาดในศึกเจ้าอนุวงศ์ (พ.ศ. 2369-2371) ด้วยวิธีการทางประวัติศาสตร์ จากการศึกษาพบว่า 1) เมืองน้ำปาดมีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์เป็นเมืองในราวปลายพุทธศตวรรษที่ 23 สันนิษฐานว่าผู้คนภายในเมืองส่วนใหญ่น่าจะเป็นกลุ่มชาวลาว 2) ต่อมาในช่วง พ.ศ. 2369-2371 ต้องเผชิญภาวะสงครามในคราวศึกเจ้าอนุวงศ์ กองทัพเมืองเวียงจันทน์ได้ส่งทหารมากวาดต้อนราษฎรชาวเมืองน้ำปาดไป ทำให้บ้านเรือนถูกทิ้งร้าง และกลายเป็นสถานที่รวมพลของกองทัพจากหัวเมืองล้านนา และ 3) เมื่อสงครามยุติลง เมืองน้ำปาดจึงถูกฟื้นฟูอีกครั้ง โดยมีสถานะเป็นเมืองขึ้นของเมืองพิชัย มีกองส่วยไม้ขอนสักอยู่ในเมือง และถูกใช้เป็นเส้นทางในการกวาดต้อนชาวลาวจากทางใต้เมืองหลวงพระบางไปยังเมืองพิชัยก่อนที่จะส่งต่อไปยังกรุงเทพมหานคร
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแผ่ในวารสารฉบับนี้ เป็นทัศนคติและข้อคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะคติและความรับผิดชอบ
ของบรรณาธิการ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กองหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (2521). การแต่งตั้งขุนนางไทยในสมัยรัชกาลที่ 5. กองหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร.
กองหอสมุดแห่งชาติ. (2377). ใบบอกเมืองน้ำปาดส่งส่วย (เอกสารจดหมายเหตุ จ.ศ. 1196 เลขที่ 22).
กองหอสมุดแห่งชาติ. (2377). ใบบอกเมืองพิชัยส่งส่วยไม้ขอนสักเมืองน้ำปาด (เอกสารจดหมายเหตุ จ.ศ. 1196 เลขที่ 31).
ขวัญเมือง จันทโรจนี. (2534). ความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจของหัวเมืองฝ่ายเหนือในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น (พ.ศ. 2325-2394) [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3 (เล่ม 3). (2530). ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลสหประชาพาณิชย์.
จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3 (เล่ม 5). (2530). ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลสหประชาพาณิชย์.
เจ้าพระยาทิพากรวงศ์. (2537). พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 3 ของเจ้าพระยาทิพากรวงศ
มหาโกษาธิบดี. อัมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง.
เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี. (2504). ประวัติการของจอมพลเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เล่ม 3). องค์การค้าของครุสภา.
ธีระวัฒน์ แสนคำ. (2553). 2 ข้อมูลกับที่มาพญาปาด. ศิลปวัฒนธรรม, 31(11), 44-47.
ธีระวัฒน์ แสนคำ. (2556). เมืองเพชรบูรณ์และเมืองหล่มสักกับศึกเจ้าอนุวงศ์. ไทยมีเดียเพชรบูรณ์.
ธีระวัฒน์ แสนคำ. (2560ก). ชุมชนโบราณบ้านอาฮี: พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของชุมชนโบราณในลุ่มน้ำเหือง. พื้นถิ่นโขง ชี มูล, 3(1), 85-118.
ธีระวัฒน์ แสนคำ. (2560ข). พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของชุมชนโบราณเมืองด่านซ้าย. พื้นถิ่นโขง ชี มูล, 3(2), 63-88.
พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา (ภาคจบ). (2505). คลังวิทยา.
พระวิภาคภูวดล. (2561). บุกเบิกสยาม การสำรวจของพระวิภาคภูวดล (เจมส์ แมคคาร์ธี) พ.ศ. 2424-2436 (สุทธิศักดิ์ ปาลโพธิ์, แปล). ริเวอร์ บุ๊คส์.
พวงทอง รุ่งสวัสดิทรัพย์ ภวัครพันธุ์. (2549). เส้นทางการค้าสองฝั่งโขงกับการฟื้นฟูอาณาจักรลุ่มเจ้าพระยา. ใน ธเนศ วงศ์ยานนาวา (บก.), จักรวาลวิทยา: บทความเพื่อเป็นเกียรติแก่นิธิ เอียวศรีวงศ์ (80-119). มติชน.
โยซิยูกิ มาซูฮารา. (2546). ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจของอาณาจักรลาวล้านช้าง สมัยคริสต์ศตวรรษที่ 14-17 จาก “รัฐการค้าภายในภาคพื้นทวีป” ไปสู่ “รัฐกึ่งเมืองท่า”. มติชน.
ศรีศักร วัลลิโภดม. (2552). เมืองโบราณในอาณาจักรสุโขทัย. เมืองโบราณ.
สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. (2545). นิทานโบราณคดี. บรรณาคาร.
สุวิทย์ ธีรศาศวัต. (2543). ประวัติศาสตร์ลาว 1779 - 1975. สร้างสรรค์.
หวน พินธุพันธ์. (2521). อุตรดิตถ์ของเรา. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ พิษณุโลก.
Santanee Phasuk, & Stott, P. (2004). Royal Siamese maps: War and trade in nineteenth century Thailand. River Books.
