การบูรณาการกรอบความคิดแบบเติบโต ความคล่องตัว และความยืดหยุ่นเชิงจิตใจ สู่ภาวะผู้นำแบบปรับตัวเชิงพุทธ: การสังเคราะห์เชิงแนวคิดบนฐานวงจร PDCA

Main Article Content

วีระวิทย์ ยะโสธร
พระมหาธานินทร์ กลิ่นหอม
จักรกฤษณ์ โพดาพล

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อสังเคราะห์และพัฒนาโครงสร้างแนวคิดที่บูรณาการความคิดแบบเติบโต (Growth mindset) ความคล่องตัว (Agility) และความยืดหยุ่นทางจิตใจ (Psychological resilience) เข้ากับการเป็นผู้นำแบบพุทธ โดยใช้กระบวนการ PDCA เป็นพื้นฐานเชิงระบบสำหรับการวิเคราะห์ การศึกษาใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารและการสังเคราะห์แนวคิด ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ความคิดแบบเติบโตทำหน้าที่เป็นพื้นฐานทางปัญญาที่ส่งเสริมความเปิดกว้างต่อการเรียนรู้และการพัฒนา ความคล่องตัวทำหน้าที่เป็นกลไกทางพฤติกรรมที่ช่วยให้สามารถตอบสนองอย่างปรับตัวได้ในสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงและไม่แน่นอน และความยืดหยุ่นทางจิตใจแสดงถึงความสามารถทางจิตวิทยาที่ช่วยให้ผู้นำสามารถฟื้นตัว รักษาประสิทธิภาพ และเติบโตจากความยากลำบาก เมื่อบูรณาการกับหลักการสำคัญของพุทธศาสนา ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ (Sammā-diṭṭhi) อิทธิบาทธรรม (Iddhipāda) สติ (Sati) ขันติ (Khanti) คุณธรรมแห่งความอดทน  และอุเบกขา (Upekkhā) องค์ประกอบเหล่านี้รวมกันเป็นสิ่งที่สามารถนิยามได้ว่าเป็น “การเป็นผู้นำแบบปรับตัวได้ตามหลักพุทธศาสนา” แบบจำลองบูรณาการนี้สามารถอธิบายได้อย่างเป็นระบบผ่านวงจร PDCA (Plan–Do–Check–Act) โดยตีความใหม่ว่าเป็นระบบ “การเรียนรู้แบบไดนามิก” มากกว่าเป็นเพียงเครื่องมือในการปรับปรุงกระบวนการ องค์ความรู้นี้มีส่วนช่วยในการพัฒนาทฤษฎีความเป็นผู้นำโดยการเชื่อมโยงแนวคิดทางจิตวิทยาตะวันตกเข้ากับรากฐานทางปรัชญาพุทธศาสนา นำเสนอโครงสร้างแบบองค์รวมที่เน้นมิติทางด้านความรู้ ความคิด พฤติกรรม และจิตวิทยาของความเป็นผู้นำ แบบจำลองที่เสนอนี้มีนัยสำคัญในทางปฏิบัติสำหรับการพัฒนาความเป็นผู้นำในบริบททางการศึกษาและองค์กร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการส่งเสริมการเรียนรู้ต่อเนื่อง การกระทำอย่างมีสติ และการปรับตัวอย่างยั่งยืนในโลกที่ซับซ้อนมากขึ้นเรื่อย ๆ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ยะโสธร ว., กลิ่นหอม พ., & โพดาพล จ. (2026). การบูรณาการกรอบความคิดแบบเติบโต ความคล่องตัว และความยืดหยุ่นเชิงจิตใจ สู่ภาวะผู้นำแบบปรับตัวเชิงพุทธ: การสังเคราะห์เชิงแนวคิดบนฐานวงจร PDCA. วารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์, 12(1), 202–214. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jslc/article/view/297703
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

Dweck, C. S. (2006). Mindset: The New Psychology of Success. Random House.

Deming, W. E. (1986). Out of the crisis. MIT Press.

Heifetz, R. A., Grashow, A., & Linsky, M. (2009). The Practice of Adaptive Leadership. Harvard Business Press.

Heslin, P. A., & Keating, L. A. (2017). In learning mode? The role of mindsets in derailing and enabling experiential leadership development. The Leadership Quarterly, 28(3), 367–384. https://unsworks.unsw.edu.au/bitstreams/f28e58a9-984c-413b-9afc-49cbe46dd0f1/download

Joiner, B., & Josephs, S. (2007). Leadership Agility: Five Levels of Mastery for Anticipating and Initiating Change. Jossey-Bass.

Luthans, F., Youssef, C. M., & Avolio, B. J. (2007). Psychological Capital: Developing the Human Competitive Edge. Oxford University Press.

Marques, J. (2010). Spirituality in the Workplace. Personhood Press.

Masten, A. S. (2001). Ordinary Magic: Resilience Processes in Development. American Psychologist, 56(3), 227–238. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.227

Podapol, C. (2020). Creative Leadership: Leadership in the Disruptive Era. Sri Lanchang Research Journal. 1(3), 33-44. https://ojs.mbuslc.ac.th/index.php/srj/article/view/53

Podapol, C., Siriphinyo, P., & Thammavachiro, P. (2014). A Model for Developing Creative Leadership of Graduate Students in Educational Administration of Mahamakut Buddhist University, Srilanchang Campus. The 2nd National Academic Conference, Phuket Rajabhat University: 2014

Podapol, C. (n.d.). Buddhism and Education: For Tomorrow of Thailand. Mahamakut Buddhist University. [Online] https://slc.mbu.ac.th/19448/.

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. Free Press.