Woman and Development: An Analysis of Thailand’s Women Development Policy

Main Article Content

Narong Sarasin
Pinwadee Srisupan

Abstract

Women in Thai society play a significant role in national development across all dimensions, whether as mothers, wives, or leaders in politics, society, and the economy. These roles have been attained through persistent efforts and systemic advocacy from the past to the present. This article explores the roles and significance of women in Thailand’s social and economic development, highlighting changes brought about by policies and laws that support women’s advancement. It focuses on the driving forces behind women's empowerment, including global development frameworks, state policies, and initiatives from various organizations- all of which have contributed to enhancing women’s roles and visibility in society.


The discussion is presented through four historical periods: the Post-Siam Revolution Era (1932–1974), the Post-International Women’s Year Era (1976–1996), the Post-1997 Constitution Era (1997–2014), and the Sustainable Development Era (SDGs) (2015–present). Each period marks progressive changes in women's roles in political, economic, and social development. This study analyzes these transformations through the lens of women and development theories.


Despite policy reforms promoting rights and equality, many women in Thai society continue to face individual and structural barriers that limit their full potential. Therefore, sustained efforts are essential to further empower women in both social and political spheres.

Article Details

How to Cite
Sarasin, N., & Srisupan, P. (2025). Woman and Development:: An Analysis of Thailand’s Women Development Policy. King Prajadhipok’s Institute Journal, 23(2), 6–39. retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/kpi_journal/article/view/279614
Section
Research Articles

References

ภาษาไทย

กนกวรรณ มะโนรมย์. (2564). อีสานหลังการพัฒนา: ทันสมัย ไคแหน่ แต่บ่คัก. (พิมพ์ครั้งที่ 2). หจก.วนิดาการพิมพ์.

กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว. (2566). แผนปฏิบัติการด้านการพัฒนาสตรี (พ.ศ. 2566–2570). https://www.dwf.go.th/contents/69608

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2561) ประวัติกระทรวง. https://www.m-society.go.th/news_view.php?nid=4

กิติมา ขุนทอง. (2567). ภูผายอดด้วน: กับดักความยากจนจากความทุกข์ทนในการต่อสู้อันยาวนานกับอุตสาหกรรมเหมืองแร่หิน ของกลุ่มอนุรักษ์เขาเหล่าใหญ่-ผาจันได. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 20(1), 163-187.

เขมภัทร ทฤษฎิคุณ. (2565). เศรษฐกิจที่คิดคำนึงถึงผู้หญิง: มองเรื่องของผู้หญิงในระบบเศรษฐกิจไทย. สถาบันปรีดี พนมยงค์. https://pridi.or.th/th/content/2022/

/1194

คณะกรรมการการส่งเสริมและประสานงานสตรีแห่งชาติ (กสส.). (2540). แผนพัฒนาสตรีในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ.2540 – 2544). สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานสตรีแห่งชาติ (สกส.).

เคท เกียร์. (2564). การมีส่วนร่วมของผู้หญิงสำหรับการเป็นผู้นำระดับหมู่บ้านในช่วงสำคัญของการเปลี่ยนแปลงของนโยบายและกฏหมายที่เกี่ยวข้องสำหรับป่าไม้ไทย. RECOFTC.

https://www.recoftc.org/thailand/stories-1

เครือข่ายผู้หญิงอีสานร่วมส่งเสียงขอพื้นที่เสมอภาค-เพิ่มอำนาจมีส่วนร่วม-คุ้มครองนักต่อสู้. (2563, 8 มีนาคม). ไทยโพสต์. https://www.thaipost.net/main/detail/59170

ณฐพงศ์ จิตรนิรัตน์, คนึงนิจ มากชูชิต และ กอแก้ว วงษ์พันธุ์. (2558). ผู้หญิงชายแดนใต้: ม่านมายาและการฝ่าผ่าน. วารสารปาริชาต มหาวิทยาลัยทักษิณ, 27(2), 10-23.

ดวงหทัย บูรณเจริญกิจ. (2560). แนวคิดสตรีนิยมและขบวนการทางสังคมของผู้หญิงในประเทศไทย: วิเคราะห์ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ข้อถกเถียงและยุทธศาสตร์. มูลนิธิฟรีดริช

เอแบร์ท. https://library.fes.de/pdf-files/bueros/thailand/13364-20170526.pdf

ถวิลวดี บุรีกุล และ รัชวดี แสงหะหมัด. (2559). การเสริมพลังของผู้หญิง ในการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประเทศไทย. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 17(2), 63-83.

ทุติยาภรณ์ ภูมิดอนมิ่ง. (2564). แม่ญิงเฮ็ดปลา เรื่องเล่าของอาหาร บ้านและชีวิตสตรีเพศแห่งลุ่มน้ำสงคราม. วารสารจุดยืน, 8(2), 4-22.

นงเยาว์ เนาวรัตน์. (2561). การศึกษาของผูหญิง: ตัวตนและพื้นที่ความรู้. หจก.วนิดาการพิมพ์.

นงเยาว์ เนาวรัตน์. (2565). สตรึศึกษาหัวเมืองเชียงใหม่: ต้นไม้ข้างรั้ว. วารสารจุดยืน, 9(1), 3–23.

ปิยะนุช เรืองโพน และ เตชทัช คลายโศกก์. (2560). กองทุนพัฒนาบทบาทสตรี: ความสำเร็จและความท้าทายในการนำนโยบายไปปฏิบัติ. วารสารศิลปศาสตร์และวิทยาการจัดการ, 4(7), 54-71.

ผาสุก พงษ์ไพจิตร. (2541). ข้อวิพากษ์ 7 บทความ 6 ผู้เขียน ว่าด้วย ผู้หญิงอีสาน: ทางเลือกและศักยภาพ. ใน ธนะจักร เย็นบำรุง (บ.ก.), ผู้หญิงอีสาน: ทางเลือก ศักยภาพและแนวทางการพัฒนา (น. 1-13). สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

พงษ์เทพ บุญกล้า, วรรณภา วงษ์พินิจ และ กนกวรรณ มะโนรมย์. (2564). สตรีนิยมนิเวศวิทยาการเมือง เขื่อนผู้หญิง และภูมินิเวศป่าบุ่งป่าทาม ในลุ่มน้ำมูลตอนกลาง. วารสารจุดยืน, 8(1), 55-86.

ฟ้ารุ่ง มีอุดร และ ธัญวดี กำจัดภัย. (2566, 17-18 สิงหาคม). ผู้นำสตรี: หุ้นส่วนสำคัญในการพัฒนาชุมชนกรณีศึกษาผู้ใหญ่บ้านหญิงหมู่บ้านนานาง จังหวัดพิษณุโลก [เอกสารนำเสนอ]. ใน รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติและระดับนานาชาติ (NIC-NIDA Proceeding 2023) (น. 1-16). สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์, กรุงเทพฯ, ประเทศไทย.

ภาวิณี เจนุโร, สุพัฒพงศ์ แย้มอิ่ม และ วาสนา จาตุรัตน์. (2565). การยอมรับบทบาทผู้นำสตรีในบริบทของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน กรณีศึกษา: ในตำบลบางใบไม้ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี. [การค้นคว้าอิสระรัฐศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี]. SRU IR. http://ir.sru.ac.th/handle/123456789/975

มันทนา สามารถ. (2541). กลยุทธ์ในการเพิ่มจำนวนสตรีในองค์การบริหารส่วนตำบล. ใน ธนะจักร เย็นบำรุง (บ.ก.), ผู้หญิงอีสาน: ทางเลือก ศักยภาพและแนวทางการพัฒนา (น. 1-45). สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

รวินทร์ คำโพธิ์ทอง. (2566). สิทธิมนุษยชน ความเสมอภาคระหว่างหญิง-ชาย และสิทธิความหลากหลายทางเพศในรัฐธรรมนูญไทย. สถาบันปรีดี พนมยงค์. https://pridi.or.th/th/ content/2023/01/1384

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. (2540, 11 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 114 ตอนที่ 55 ก. หน้า 1-99.

วิสุทธิ์ เหล็กสมบูรณ์. (2563). มุมมองสตรีนิยม กับการทำงานภาคประชาชน: บทเรียนจากภาคสนาม. วารสารจุดยืน, 7(1), 51-67.

ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. (2567). ชื่อเป้าหมายย่อยและตัวชี้วัด. https://www.sdgmove.com/sdg-101/

สมศักดิ์ ศรีสันติสุข. (บ.ก.). (2558). โสวัฒนธรรมอีสาน. ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. http:// book.culture.go.th/ research/isan/files/assets/common/downloads/publication.pdf

สำนักงานกองทุนพัฒนาบทบาทสตรี. (ม.ป.ป.). ความเป็นมา สกส. http://www.womenfund.in.th/about-womenfund/history.html

สำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว. (2550). แผนพัฒนาสตรีในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 10 (พ.ศ. 2550 – 2554). สำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 – 2580 (ฉบับย่อ). สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2519). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่สี่ พ.ศ.2520–2524. https://www.nesdc.go.th/ewt _dl_link.

php?nid=3779

สำนักงานสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2524). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ห้า พ.ศ.2525–2529. https://nesdc.go.th/ewt_dl_link.

php?nid=3780

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2529). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่หก พ.ศ.2530–2534. https://nesdc.go.th/ ewt_dl_link.php?

nid=3781

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2534). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่เจ็ด พ.ศ. 2535–2539. https://www.nesdc.go.th/ewt _dl_link.

php?nid=3782

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2539). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่แปด พ.ศ.2540–2544. https://www.nesdc.go.th/ewt _dl_link.

php?nid=3783

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2544). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่เก้า พ.ศ. 2545–2549. https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_link.

php?nid=3784

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2549). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่สิบ พ.ศ. 2550 – 2554. https://www.nesdc.go.th/download/

article/article_20160323112418.pdf

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2554). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่สิบเอ็ด พ.ศ. 2555 – 2559. สืบค้นจากhttps://www.nesdc.go.th/

download/ article/article20160323112431.pdf

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่สิบสอง พ.ศ. 2560 – 2564 และ 2565. สืบค้นจาก https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_ link.php?nid=6422

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). รายงานความก้าวหน้าเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย พ.ศ. 2559-2563. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม แห่งชาติฉบับที่สิบสาม พ.ศ. 2566–2570. https://www.nesdc.go.th/ article_

attach/article_file_20230307173518.pdf

สุมนา อินทร์คำน้อย, จารุวรรณ ขำเพชร และ วรรณภา ชำนาญกิจ. (2543). งานวิจัยด้านสตรีศึกษาในประเทศไทย. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.

สุริยา สมุทคุปติ์ และ พัฒนา กิติอาษา. (2543). ผ้าขาวม้า ย่าม ว่าว: ความเรียงว่าด้วยร่างกาย อัตลักษณ์และพื้นที่ในวัฒนธรรมไทย. สำนักวิชาเทคโนโลยีสังคม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.

ภาษาอังกฤษ

Abebe, O. J. (2015). The Role of Gender in Enhancing the Development Agenda of Any Country. SSRN Electronic Journal, 1-7. http://dx.doi.org/10.2139/

ssrn.2847910

Bhumkittipich, P., Siramaneerat, I., Iamsomboon, N., & Bhumkittipich, K. (2024). Multiple Classification Analysis (MCA) of Key Factors Affecting Women’s Empowerment through health decision making in Remote Area of Thailand. Journal of Health Research, 38(3), 222-230.

Chowdhury, E. H. (2016). Development. In Lisa Disch & Mary Hawkesworth (Eds.), The Oxford Handbook of Feminist Theory (pp. 143-163). Oxford University Press.

Friedmann, J. (1992). Empowerment: The Politics of Alternative Development. Blackwell Publishers Inc.

Kabeer, N. (1994). Reversed Realities: Gender Hierarchies in Development Thought. Verso Books.

Johnsson-Latham, G. (2010). Power, Privilege and Gender as Reflected in Poverty Analysis and Development Goals. In Sylvia H. Chant (Ed.), The International Handbook of Gender and Poverty (pp. 41-46). Edward Elgar Publishing.

Miller, C. & Razavi, S. (1995). From WID to GAD: Conceptual Shifts in the Women and Development Discourse. UNRISD Occasional Paper, No. 1, United Nations, Research Institute for Social Development (UNRISD).

Moghadam, V. (2018). Woman and Development. Oxford Research Encyclopedia of International Studies. https://doi.org/10.1093/acrefore/

013.362

Moser, C. (1989). Gender Planning in the Third World: Meeting Practical and Strategic Gender Needs. World Development, 17(11), 1799-1825.

Rowlands, J. (1997). Questioning Empowerment: Working with Women in Honduras. Oxfam.

Scheyvens, R. (2020). Empowerment. In Audrey Lynn Kobayashi (Ed.), International Encyclopedia of Human Geography Volume 4 (2nd ed.,

pp. 115-122). Elsevier.

Somsawasdi, V. (2004). Thailand. In Philip Bergstrom (Ed.), Women’s/gender Studies in Asia-Pacific (pp. 217-164). UNESCO Bangkok.