มรดกวัฒนธรรมไทดำ: การจัดการความรู้และพลวัตการถ่ายทอดสารสนเทศในจังหวัดเลย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลไกการสืบทอดและการอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมในชุมชนชาวไทดำบ้านนาป่าหนาด จังหวัดเลย โดยประยุกต์ใช้มุมมองทางบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ (LIS) การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์บริบทของมรดกวัฒนธรรมไทดำและระบบความรู้ที่เกี่ยวข้อง และ 2) เพื่อพัฒนาแนวทางที่ยั่งยืนในการอนุรักษ์และส่งเสริมมรดกวัฒนธรรมผ่านการศึกษาพฤติกรรมสารสนเทศและแนวปฏิบัติในการจัดการความรู้ของชุมชน งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการประชุมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญในชุมชน และวิเคราะห์ผลโดยใช้แบบจำลองการสร้างความรู้ SECI Model ของ Nonaka และ Takeuchi เป็นกรอบในการวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่าภูมิปัญญาของชาวไทดำประกอบด้วยองค์ความรู้สำคัญ 5 ด้าน ได้แก่ ความรู้ด้านประวัติศาสตร์และบรรพบุรุษ ภาษา การแต่งกาย ความเชื่อและพิธีกรรม และงานหัตถกรรม นอกจากนี้ ยังพบว่าชุมชนมีความพยายามเชิงรุกที่มิใช่เพียงเพื่อการอนุรักษ์มรดกเท่านั้น แต่ยังใช้มรดกวัฒนธรรมของชุมชนเพื่อยืนยันตัวตน เพื่อการยอมรับทางสังคม และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน ทั้งนี้ ได้ร่วมกับชุมชนเพื่อพัฒนาแนวทางเชิงยุทธศาสตร์ 6 ประการในการอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมชุมชน ซึ่งเน้นการบูรณาการกับการศึกษา การสร้างแหล่งเรียนรู้ทางการศึกษา การถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น การจัดประเพณีพิธีกรรม การมีส่วนร่วมของเยาวชน และการสร้างเครือข่าย งานวิจัยนี้มีส่วนสนับสนุนองค์ความรู้ทางบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ ด้วยการจัดทำแผนผังการไหลเวียนขององค์ความรู้พื้นถิ่นและนำเสนอกรอบการทำงานที่ยึดชุมชนเป็นศูนย์กลางสำหรับการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ซึ่งนำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติสำหรับนักสารสนเทศในการพัฒนาบริการสารสนเทศและหอจดหมายเหตุชุมชนที่มีความละเอียดอ่อนทางวัฒนธรรมต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกเรื่องที่ลงตีพิมพ์จะได้รับการตรวจอ่านโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ความคิดเห็นและบทความที่ปรากฏในวารสารนี้ เป็นของผู้เขียนซึ่งมิใช่เป็นความคิดเห็นของคณะผู้จัดทำ และมิใช่ความรับผิดชอบของสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ การนำบทความในวารสารนี้ไปตีพิมพ์ซ้ำต้องได้รับอนุญาตจากคณะผู้จัดทำ
All articles submitted for publication will be reviewed by the academic reviewers. The editorial board and TLA claim no responsibility for the content or opinions expressed by the authors of individual articles or columns in this journal. Reprinting of any articles in this journal must be permitted by the editorial board.
เอกสารอ้างอิง
Amantea, F. (2009). Dress, textiles, and identity of the Black Tai of Loei province, Northeast Thailand. White lotus studies in the material cultures of Southeast Asia (no. 13). Retrieved from https://ethnicredb.sac.or.th/research_detail.php?id=1999
Ardsmiti, N. (2012). Nation state, ethnicity and Tai Dam identity. Journal of Sociology and Anthropology, 31(2), 53-78. Retrieved from https://socanth.tu.ac.th/wp-content/uploads/2014/12/JSA-31-2-narong.pdf [In Thai]
Atsalikon, W., and Vinitkun, R. (2019). Thi Dam way of life: Identity based on community culture development. Sarn Sue Sin Journal, 2(4), 39-46. Retrieved from https://acc.kpru.ac.th/sarnsuesin/articles/5-202103161615866655.pdf [In Thai]
Auksornnit, V., Pitagsalee, C., Atthasongkrow, M., Kaewprathom, S., Thammakirati, M., and Noothong, K. (2023). Community knowledge: Local wisdom in folk handicrafts of Barahom community in Pattani. Journal of Information and Learning, 34(2), 158-165. Retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jil/article/view/258547 [In Thai]
Cheuypoung, T. and Utiswannakul, P. (2022). Inheritance wisdom of Annatto dyeing of Thai Lue culture to the development of fashion and lifestyle case study: Tai Lue Weaving Center, Ban Don Moon, Thawangpha district, Nan province. Journal of Fine Arts Research and Applied Arts, 9(1), 160-178. Retrieved from https://so05.tci-thaijo.org/index.php/arts/article/view/259950 [In Thai]
Flinn, A. (2007) Community histories, community archives: Some opportunities and challenges. Journal of the Society of Archivists, 28(2). pp. 151-176. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/32895233_Community_Histories_Community_Archives_Some_Opportunities_and_Challenges1
Imiwat, P., Wongpratum, N., Somkuan, K., and Inthep, A. (2019). The innovation for management of historical and cultural tourism of community under civil state approach in Wiang Chai district, Chiang Rai province. The Journal of Social Communication Innovation, 7(2), 145-156. Retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jcosci/article/view/233313 [In Thai]
Inthaniwet, O. (2014). Musical wisdom of Tai Kheun, Tai Lue, Lahu in Bandu Municipality in Chiang Rai province. Area Based Development Research Journal, 6(3), 107–122. Retrieved from https://so01.tci-thaijo.org/index.php/abcjournal/article/view/96965 [In Thai]
Inthasaro (Kichrai), Phrakhru I. and Titapanyo, Phramaha M. (2020). Dynamics of Tai Dam Ban Na Pa Nad village adjustment in society in Loei province. Journal of Graduate MCU KhonKaen Campus, 7(4), 345–360. Retrieved from https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/239983 [In Thai]
Krajangsaeng, K. and Siriwong, P. (2018). Maintenance of ethnic identity and cultural of Mon Krthum Mund, Amphoe Sai Noi, District Sai Yai, Nonthaburi: Discourse practices of the community sustainability. Journal of Humanities and Social Sciences Thonburi University, 12(28), 11–23. Retrieved from https://so03.tci-thaijo.org/index.php/trujournal/article/view/124123 [In Thai]
Kullaboot, A., Dokchanand, P., and Wongwatthanaphong, K. (2024). Cultural capital management model for sustainable grassroots economic development of the Thai Song Dam ethnic group in the Lower Northern region. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(4), 137-157. Retrieved from https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JRKSA/article/view/266671 [In Thai]
Loei Provincial Office for Local Administration. (n.d.). Information about Loei Province. Retrieved from https://loeilocal.go.th/public/list_upload/backend/list_952/files_3100_1.pdf [In Thai]
Loei Provincial Statistical Office. (2021). Loei Provincial Statistical Report. Retrieved from https://loei.nso.go.th/images/ebook/ree2564.pdf [In Thai]
Luerngam, P., and Makhanpan, I. (2023). The conservation of wisdom of local herbal plant application in Na Pa Nad village, Khao Kaew subdistrict, Loei province. Journal of MCU Haripunchai Review, 7(3), 73-87. Retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMHR/article/view/a6 [In Thai]
Nonaka, I., and Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. Oxford University Press.
National Moral Promotion Committee. (n.d.). General conditions and basic information: Loei province. Retrieved from https://www.nmpc.go.th/db/file-list-download?id=6781&col_id=2&item_id=3 [In Thai]
Oyelude, A. A. (2023). Indigenous knowledge preservation as a sign of respect for culture: Concerns of libraries, archives and museums. Insights: The UKSG Journal, 36. Retrieved from https://doi.org/10.1629/uksg.628
Paisoon, P. (2006). Tai Dam: Marginalization in the current globalization trend. In: Mekong Salween: People, water, and golden land of Suvarnabhumi/Southeast Asia Proceedings (No.5), pp. 1-34, Chiang Mai, Thailand. Retrieved from http://www.snc.lib.su.ac.th/libmedia/west/westbk/w-pamphlet/Tai-Dum-marginalized.pdf [In Thai]
Paksuchon, S. (2012). Tai Dam Music in the Saepang Ceremony. Journal of Srinakharinwirot Research and Development (Humanities and Social Sciences), 2(supplement 1, January), 223–229. Retrieved from https://ejournals.swu.ac.th/index.php/swurd/article/view/2703 [In Thai]
Phondee, S., Chesamae, A., and Yamchuti, U. (2021). A survey and preparation of the local database on "Samut Songkhram 3 water cities" for preparing a local education curriculum of the Samut Songkhram Primary Educational Service Area Office. Academic and Research Journal of Liberal Arts (Online), 16(2), 63–78. Retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/larhcu/article/view/252533 [In Thai]
Phosan, A. (2016). Tai Dam people’s concept of reciprocal goodness: Wisdom of relation between man and spirit and man and man. Journal of Man and Society, 1(2), 80-103. Retrieved from https://human.msu.ac.th/husocjournal/journal_file/02-1-2-59-4.pdf [In Thai]
Phoungmanee, T. and Chaikulap, I. (2024). Pha Sin Nang Han: Legend and identity of hand-woven fabric of Tai Dam ethnic group in Chiang Khan district, Loei province. Wipitpatanasilpa Journal of Arts, Graduate School, 4(1), 98-117. Retrieved from https://doi.org/10.14456/wipit.2024.7 [In Thai]
Ploywattanawong, L. (2016). The Wisdom cultural heritage information systems of Suphan Buri. International Journal of Applied Computer Technology and Information Systems, 6(1), 7-10. Retrieved from https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/IJACTIS/article/view/98414
Pongnak, I. and Disatapunahu, S. (2015). The community identity of the ancient town of U-Thong, Suphanburi province. Veridian E-Journal, Slipakorn University, 8(3), 511-523. Retrieved from https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/43701 [In Thai]
Rueangsri, W., Suanthong, P., Arunsutalangkan, P., Viratdhammachot, P., and Suriyo (Kongkawai), P. (2022). Application of the Manora culture on the base for promoting education out-of-school children and youth in Ban Paklat community, Thung Luang sub-district, Wiangsa district, Suratthani province. Journal of Social Science Development, 5(2), 58-78. Retrieved from https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JSSD/article/view/2215 [In Thai]
Saenkam, T. and Yoisang, S. (2018, October 1). Offering ceremony for shrine of Tai Dam guardian ancestors. Rituals, ceremonies and local festivals in Thailand database. Retrieved from https://rituals.sac.or.th/detail.php?id=137 [In Thai]
Sukutsathian, P. (2014). Lesson learn from participatory process in community preservation and restoration: Chanthaboon waterfront community case study. Asian Creative Architecture, Art and Design, 16(1), 99-109. Retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/archkmitl/article/view/18519 [In Thai]
Suphamityotin, K. (2022). The development guideline of Khok Krachai village, Khonburi district, Nakhon Ratchasima province as a cultural tourism destination. Built Environment Inquiry Journal, 21(2), 1-15. Retrieved from https://doi.org/10.14456/bei.2022.11 [In Thai]
Surasawadee, C. (2018). Local museum: Management of cultural heritage and local wisdom towards learning and tourism sources in Bangkachao area, Samut Prakan province. Phranakhon Rajabhat Research Journal (Humanities and Social Science), 13(1), 103-120. Retrieved from https://so05.tci-thaijo.org/index.php/PNRU_JHSS/article/view/81478 [In Thai]
Topanurakkun, U, and Paiwithayasiritham, C. (2016). A participatory action research in conserving and passing on Thai Songdam's cloth wearing wisdom. Silpakorn Educational Research Journal, 8(2), 162-175. Retrieved from https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal/article/view/45293 [In Thai]
Utara, V., and Rattanarungsikul, P. (2023). The culture of woven fabric according to the belief of Tai Lue people to the assimilation for identity. Journal of Arts and Thai Studies, 45(3), 1-10. Retrieved from https://so08.tci-thaijo.org/index.php/artssu/article/view/2296 [In Thai]
Wattanachaiwanich, R., Vachiradhammo, P. W. (Kulmanee), Phoowachanathipong, K., Brahmakappa, A., and Nararatwong,C. (2023). "LAE, DO, BERNG, POR" youths producing buddhist creative media for local development in their hometown. Journal of MCU Ubon Review, 8(3), 1431-1444. Retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/270780 [In Thai]
