ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัลที่มีต่อพฤติกรรมป้องกันภาวะครรภ์เป็นพิษ

บทคัดย่อ

ภาวะครรภ์เป็นพิษคือภาวะแทรกซ้อนจากการตั้งครรภ์ที่ส่งผลกระทบต่อสตรีตั้งครรภ์และทารก การวิจัยเชิงทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัลที่มีต่อพฤติกรรมป้องกันภาวะครรภ์เป็นพิษของสตรีตั้งครรภ์ที่มารับบริการฝากครรภ์ที่โรงพยาบาลแห่งหนึ่งในจังหวัดสุราษฎร์ธานี พ.ศ. 2565 รวม 60 คน ใช้การสุ่มแบบจัดประเภทเข้ากลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 คนเท่ากัน โดยมีเกณฑ์คัดเข้าคือ สตรีตั้งครรภ์รายปกติที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่ามีภาวะครรภ์เป็นพิษ อายุครรภ์มากกว่า 16 สัปดาห์ และสมัครใจเข้าร่วมการวิจัย โดยกลุ่มทดลองเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล จำนวน 8 กิจกรรม คือ 1) ตั้งเป้าหมายและวางแผน 2) ภาวะครรภ์เป็นพิษและการสืบค้นข้อมูลดิจิทัล 3) ทักษะการสืบค้นข้อมูล 4) ทักษะการอ่าน ทำความเข้าใจข้อมูล 5) รู้เท่าทันภัยแฝงบนอินเทอเน็ต 6) บริหารและแลกเปลี่ยนข้อมูล 7) สร้างแผนดูแลตนเอง 8) ทบทวนและปรับเปลี่ยนพฤติกรรม  ในขณะที่กลุ่มควบคุมได้รับการดูแลรักษาพยาบาลตามปกติอย่างเดียว เก็บข้อมูล 3 ช่วง คือ ก่อนเข้าร่วม หลังเข้าร่วม และติดตามผม 1 เดือน ด้วยแบบวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล จำนวน 8 ข้อ และแบบวัดพฤติกรรมการป้องกันภาวะครรภ์เป็นพิษ จำนวน 51 ข้อ ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .83 และ .88 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ MANOVA ผลการวิจัยพบว่า 1) ภายหลังสิ้นสุดการทดลอง และระยะติดตามผล 1 เดือน กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล และพฤติกรรมการป้องกันภาวะครรภ์เป็นพิษ สูงกว่ากลุ่มควบคุม (F = 116.183, p < .001) และ 2) ภายหลังสิ้นสุดการทดลอง และระยะติดตามผล 1 เดือน กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล และพฤติกรรมการป้องกันภาวะครรภ์เป็นพิษ สูงกว่าก่อนทดลอง (F = 153.100, p < .001) โปรแกรมที่พัฒนาขึ้นนี้สามารถใช้เป็นแนวทางให้บุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขนำไปใช้ป้องกันภาวะครรภ์เป็นพิษให้กับสตรีตั้งครรภ์ได้