ประสิทธิผลของการใช้นวัตกรรมรถนั่งปรับยืนแบบมีล้อเคลื่อนด้วยแรงตนเองที่มีต่อความสามารถ ในการเคลื่อนไหวออกกำลังกายและพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะของผู้สูงอายุและคนพิการ
คำสำคัญ:
นวัตกรรม, รถนั่งปรับยืน, ผู้สูงอายุ, การออกกำลังกายบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของรถนั่งปรับยืนแบบมีล้อเคลื่อนด้วยแรงตนเองต่อความสามารถในการออกกำลังกายและพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะของผู้สูงอายุและคนพิการ ระเบียบวิธีวิจัยใช้การวิจัยแบบกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่าง 24 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 12 คน (ใช้รถนั่งปรับยืนฯ) และกลุ่มเปรียบเทียบ 12 คน (ใช้รถนั่งทั่วไป) เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามมาตรฐานด้านความสามารถในการออกกำลังกายและพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะที่มีค่าความเชื่อมั่นด้วยสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค (Cronbach’s alpha coefficient) เท่ากับ .821 และ .859 ตามลำดับ และต้นแบบนวัตกรรมรถนั่งปรับยืนฯ ผ่านประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Mann-Whitney U test, Wilcoxon signed rank test และ ANOVA with repeated measure ผลการวิจัย พบว่า 1) กลุ่มทดลอง ในระยะภายหลังการทดลอง และติดตามผล 3 สัปดาห์ มีความสามารถในการออกกำลังกายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อเปรียบเทียบก่อนการทดลอง
(p < .001) และ 2) เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบในระยะหลังการทดลองและติดตามผล พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนความสามารถในการออกกำลังกายและพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะสูงกว่า กลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) สรุปการวิจัย รถนั่งปรับยืนแบบมีล้อเคลื่อนด้วยแรงตนเองมีประสิทธิผลในการเพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหวออกกำลัง และพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะที่ดี นวัตกรรมรถนั่งยืนฯ นี้ได้แสดงศักยภาพในฐานะเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกที่ช่วยเสริมการเคลื่อนไหวออกกำลังและสนับสนุนการดำรงชีวิตที่มีสุขภาวะที่ดีของผู้สูงอายุและคนพิการได้จริง
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Bull, F. C., Al-Ansari, S. S., Biddle, S., Borodulin, K., Buman, M. P., Cardon, G., Carty, C., Chaput, J. P., Chastin, S., Chou, R., Dempsey, P. C., DiPietro, L., Ekelund, U., Firth, J., Friedenreich, C. M., Garcia, L., Gichu, M., Jago, R., Katzmarzyk, P. T., Lambert, E., … Willumsen, J. F. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. British Journal of Sports Medicine, 54(24), 1451–1462. https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955
Chelvan, S. K., & Chinduja, S. (2019, June 12). Manual wheelchair user’s perspectives. Journal of the Gujarat Research Society, 21(1), 47–49. https://ssrn.com/abstract=3455995
Cochran, W.G. (1963) Sampling technique (2nd ed.). John Wiley and Sons.
Daoust, G., Rushton, P. W., Racine, M., Leduc, K., Assila, N., & Demers, L. (2021). Adapting the wheelchair skills program for pediatric rehabilitation: Recommendations from key stakeholders. BMC Pediatrics, 21(1), 103. https://doi.org/10.1186/s12887-021-02564-9
Department of Older Persons (2023). Guideline for the care and protection system of the rights of older persons in local areas. https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1561080125-196_0.pdf [in Thai]
Dicianno, B. E., Morgan, A., Lieberman, J., & Rosen, L. (2013). RESNA position on the application of wheelchair standing devices: 2013 current state of the literature. Rehabilitation Engineering and Assistive Technology. https://www.resna.org/Portals/0/Documents/Position%20Papers/
RESNAStandingPositionPaper_Dec2013.pdf
Ferreira, L. K., Meireles, J. F. F., & Ferreira, M. E. C. (2018). Evaluation of lifestyle and quality of life in the elderly: A literature review. Revista Brasileira de Geriatria e Gerontologia, 21(5), 616–627. https://doi.org/10.1590/1981-22562018021.180028
García, P. T., Groba González, B., Nieto Rivero, L., Pereira Loureiro, J., Díez Villoria, E., & Pazos Sierra, A. (2015). Exploring the psychosocial impact of wheelchair and contextual factors on quality of life of people with neuromuscular disorders. Assistive Technology: The Official Journal of RESNA, 27(4), 246–256. https://doi.org/10.1080/10400435.2015.1045996
Gómez, L. E., Schalock, R. L., & Verdugo, M. Á. (2021). A quality of life supports model: Six research-focused steps to evaluate the model and enhance research practices in the field of IDD. Research in Developmental Disabilities, 119, 104112. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2021.104112
Jaijumnong, S., Kaeodumkoeng, K., Therawiwat, M., & Wattanasomboon, P. (2019). Effectiveness of a self-efficacy enhancement program on using wheelchair of patients with spinal cord injury. Journal of Health Education, 42(2), 123–135.
https://he01.tci-thaijo.org/index.php/muhed/article/view/225752 [in Thai]
Jaijumnong, S., Intarakamhang, U., & Boonpratatong, A. (2023). Physical activity, healthy lifestyle behaviors and design conditions on the innovative wheelchair: Case study of elderly and physical persons with disabilities. The Periodical of Behavioral Science, 29(2), 36–55 https://so06.tci-thaijo.org/index.php/BSRI/article/view/261951 [in Thai]
Kirby, R. L., Worobey, L. A., Cowan, R., Pedersen, J. P., Heinemann, A. W., Dyson-Hudson, T. A., Shea, M., Smith, C., Rushton, P. W., & Boninger, M. L. (2016). Wheelchair skills capacity and performance of manual wheelchair users with spinal cord injury. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 97(10), 1761–1769. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2016.05.015
Marchiori, C., Bensmail, D., Gagnon, D., & Pradon, D. (2015). Manual wheelchair satisfaction among
long-term users and caregivers: A French study. Journal of Rehabilitation Research and Development, 52(2), 181–192. https://doi.org/10.1682/JRRD.2014.04.0092
Morgan, K. A., Engsberg, J. R., & Gray, D. B. (2017). Important wheelchair skills for new manual wheelchair
users: Health care professional and wheelchair user perspectives. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 12(1), 28–38. https://doi.org/10.3109/17483107.2015.1063015
Rawat, A., Bhatia, A., & Singh, A. (2021, October 7-8). Gesture controlled stand-up wheelchair with enhanced traits. The 2021 4th international conference on recent developments in control, automation & power engineering (pp. 468–473), Noida, India. IEEE. https://doi.org/10.1109/RDCAPE52977.2021.9633744
Routhier, F., Kirby, R. L., Demers, L., Depa, M., & Thompson, K. (2012). Efficacy and retention of the French-Canadian version of the wheelchair skills training program for manual wheelchair users: A randomized controlled trial. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 93(6), 940–948. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2012.01.017
Ryu, J., Son, J., Jo, M., Choi, E., Ahn, S., Kim, S., & Kim, Y. (2017). Optimal seat and footrest positions of manual standing wheelchair. International Journal of Precision Engineering and Manufacturing, 18, 879–885. https://doi.org/10.1007/s12541-017-0104-6
Sarda, V., Dash, S. S., Varma, D. S. M., Shaikh-Mohammed, J., & Sujatha, S. (2021). Design of a low-cost, reconfigurable, standing wheelchair with easy and stable sit-stand-sit transition capability. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 18(7), 1056–1065. https://doi.org/10.1080/17483107.2021.1978564
Shaikh-Mohammed, J., Dash, S. S., Sarda, V., & Sujatha, S. (2023). Design journey of an affordable manual standing wheelchair. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 18(5), 553–563. https://doi.org/10.1080/17483107.2021.1892839
van der Woude, L. H. V., Houdijk, H. J. P., Janssen, T. W. J., Seves, B., Schelhaas, R., Plaggenmarsch, C., Mouton, L. J., Dekker, R., van Keeken, H., de Groot, S., & Vegter, R. J. K. (2021). Rehabilitation: Mobility, exercise & sports; a critical position stand on current and future research perspectives. Disability and Rehabilitation, 43(24), 3476–3491. https://doi.org/10.1080/09638288.2020.1806365
Vongpakorn, P., & Kovindha, A. (2014). Employment rate of Thais with spinal cord injury and predictive factors. Journal of Thai Rehabilitation Medicine, 24(1), 28–36. https://www.rehabmed.or.th/main/paperjournal/ปัจจัยบ่งชี้และอัตรากาe/ [in Thai]
World Health Organization. (2012). Wheelchair service training package: Reference manual for participants (Basic level). https://apps.who.int/iris/handle/10665/78236
World Health Organization. (1999). Healthy living. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/f343e048-d695-43ab-8f4e-2d8be2c20ac6/content
World Health Organization. (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128
Worobey, L. A., McKernan, G., Toro, M., Pearlman, J., Cowan, R. E., Heinemann, A. W., Dyson-Hudson, T. A., Pedersen, J. P., Mesoros, M., & Boninger, M. L. (2022). Effectiveness of group wheelchair maintenance training for people with spinal cord injury: A randomized controlled trial. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 103(4), 790–797. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2021.02.031
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารพฤติกรรมศาสตร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
สถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
114 ซอยสุขุมวิท 23 ถนนสุขุมวิท แขวงคลองเตยเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ 10110
โทร 02-649-5000 ต่อ 17600
