การฟื้นฟูอาหารพื้นถิ่นผ่านเทศกาลประเพณีย่านตลาดน้อย กรุงเทพมหานคร

ผู้แต่ง

  • เตชสิทธิ์ รัศมีวงศ์พร คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
  • ปัทมา วัฒนพานิช คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
  • สายฝน ทรงเสี่ยงไชย คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
  • รณกฤต เพชรเกลี้ยง คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
  • อาวุธ หงส์ศิริ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
  • อิสรีย์ภัค หงส์นิมิตชัย คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
  • ธัญลักษณ์ โกมาสถิต คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา

คำสำคัญ:

การฟื้นฟู, อาหารพื้นถิ่น, เทศกาล, ย่านตลาดน้อย

บทคัดย่อ

ชาวจีนได้เข้ามาประเทศสยามเพื่อทำการค้าและพำนักอาศัย โดยชาวจีนที่อพยพเข้ามามี 5 กลุ่มใหญ่ ๆ ซึ่งในอดีตกลุ่มจีนฮกเกี้ยน นับเป็นกลุ่มชาวจีนที่มีบทบาทสำคัญทางเศรษฐกิจและสังคมในพื้นที่ย่านตลาดน้อย วัฒนธรรมจีนมีบทบาทสำคัญที่ยึดโยงกับผู้คนและพื้นที่ ซึ่งผู้คนในย่านนี้ยังคงนำวัฒนธรรม หลักปรัชญาและหลักคิดในทางศาสนามาเชื่อมโยงกับเทศกาลประเพณีต่าง ๆ โดยมี 8 เทศกาลประเพณีที่สำคัญตามปฏิทินจันทรคติและสุริยคติแบบจีน ซึ่งในแต่ละเทศกาลมีอาหารพื้นถิ่นที่ปรากฏใน 8 เทศกาล
เป็นอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่นและยังคงได้รับการสืบทอดให้คงอยู่ 

เมื่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมในชุมชนย่านตลาดน้อยนั้น ได้เกิดขึ้นจากกระแสทุนนิยมที่เป็นไปตามพลวัตแห่งยุคสมัย แต่ชุมชนก็มีกลไกในการรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมชุมชนเอาไว้ นั่นคือ การคงไว้ซึ่งความเข้มแข็งของชุมชนและเครือข่ายภาคีทุกส่วนงาน คนในชุมชนมีความร่วมมือกันรักษา ถ่ายทอดวิถีถิ่น เพื่อฟื้นฟูด้านอาหารพื้นถิ่นสู่การรับรู้ไปทั่วโลก มีการจัดเทศกาลประเพณีขึ้น แสดงความเชื่อมโยงถึงประวัติศาสตร์ชุมชน เพื่อให้เกิดแรงดึงดูดในการท่องเที่ยวบนฐานคิดเศรษฐกิจ สร้างสรรค์ด้วยกระบวนการ soft power ให้มีคุณภาพและคุณค่า และสอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาแหล่งเศรษฐกิจอย่างสร้างสรรค์ เตรียมความพร้อมสำหรับคนรุ่นใหม่ของชุมชนกรุงเทพมหานคร

เอกสารอ้างอิง

จิตรา ก่อนันทเกียรติ. (2544). ทุกเรื่องให้สมปารถนา บ่วง-สื่อ-ยู่–อี่. (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่ง.

ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2551). ภาษากับการเมือง/ความเป็นการเมือง. กรุงเทพมหานคร: โครงการตำราและสิ่งพิมพ์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ฑิภากร บารเมษฐ์. (2542). ขนอนบางกอกหน้าด่านกรุงศรีอยุธยา. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์บางกอกบุ๊ค.

ธนัสถ์ สุวัฒนมหาตม์ .(2549). ความเข้าใจเรื่องการกินเจ. ม.ป.ท.

ธวัชชัย สาครินทร์. (2541). กรุงธนบุรี. กรุงเทพมหานคร: บริษัท บวรสารการพิมพ์ จำกัด.

นริศ วศินานนท์. (2552). ศาสตร์ศิลป์วัฒนธรรมจีน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สุขภาพใจ.

นิตยา (พลพิพัฒนพงศ์) ชวี. (2542). วัฒนธรรมจีน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สุวีริยาสาส์น

นิภาพร รัชตพัฒนากุล. (2546). ตลาดน้อย: พัฒนาการชุมชนเจ๊กในบางกอก. ศิลปวัฒนธรรม. 24(2), 162.

พิมพ์ประไพ พิศาลบุตร. (2546). นายแม่: เรื่องดีๆของนารีสยาม. กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คพับลิเคชั่นส์.

เรือนแก้ว ภัทรานุประวัติ. (2554). การสืบทอดความเป็นจีนผ่านการทำความเข้าใจในความหมายและสัญลักษณ์ทางศาสนา ของชาวจีนสู่ลูกหลานในสังคมไทย. (รายงานการวิจัย) คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย.

โรจน์ คุณอเนก. (2566). Soft Power ไทย อย่าหยุดแค่ 5F. สืบค้น 15 สิงหาคม 2567, จาก https://www.bang kokbiznews.com/lifestyle/1080609/

วัลย์วิภา บุรุษรัตนพันธ์ และ สุภางค์ จันทวานิช. (2534). “ชาวจีนแต้จิ๋วในสภาพสังคมไทย สมัยธนบุรีและรัตนโกสินทร์ตอนต้น” ใน ชาวจีนแต้จิ๋วในประเทศไทยและในภูมิลำเนาเดิมที่เฉาซัน: สมัยที่หนึ่ง ท่าเรือจางหลิน (2310-2392). (รายงานการวิจัย). กรุงเทพมหานคร: สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุชาติ–ศิริพร พรชัยวิเศษกุล. (ไม่ทราบปี). ประวัติของศาลเจ้าพ่อฮ้อนหว่องกุง. (ม.ป.ท.)

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (ไม่ทราบปี). ร.5 น.30/9 ยอดสำมะโนครัว มณฑลกรุงเทพฯ ศก. 128. กรุงเทพมหานคร: หอจดหมายเหตุแห่งชาติ.

อดุลย์ รัตนมั่นเกษม. (2557). รากเหง้าเผ่าจีน. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แสงดาว.

Skinner, G. W. (2529). สังคมจีนในประเทศไทย: ประวัติศาสตร์เชิงวิเคราะห์. (พรรณี ฉัตรพลรักษ์ และคณะ, ผู้แปล). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

เผยแพร่ 2025-06-28 — ปรับปรุง 2025-08-17

เวอร์ชัน

รูปแบบการอ้างอิง

รัศมีวงศ์พร เ., วัฒนพานิช ป., ทรงเสี่ยงไชย ส., เพชรเกลี้ยง ร., หงส์ศิริ อ., หงส์นิมิตชัย อ., & โกมาสถิต ธ. (2025). การฟื้นฟูอาหารพื้นถิ่นผ่านเทศกาลประเพณีย่านตลาดน้อย กรุงเทพมหานคร: . มจร การพัฒนาสังคม, 10(1), 126–139. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JMSD/article/view/283537 (Original work published 28 มิถุนายน 2025)

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย