กระบวนการเสริมสร้างพลังชุมชนในการจัดการเชิงพื้นที่ตำบลท่าบัว อำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษากระบวนการจัดการชุมชน 2) เพื่อพัฒนากระบวนการเสริมสร้างพลังชุมชนในการจัดการเชิงพื้นที่ และ 3) เพื่อนำเสนอกระบวนการเสริมสร้างพลังชุมชนในการจัดการเชิงพื้นที่ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 25 คน เลือกแบบเจาะจง ได้แก่ คณะกรรมการองค์การบริหารส่วนตำบลท่าบัว กลุ่มเกษตรกรและภาครัฐ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์มีโครงสร้าง ร่วมกับการสังเกตแบบมีส่วนร่วม ใช้วิเคราะห์ข้อมูลด้านเนื้อหา และนำเสนอข้อมูลแบบอรรถธิบายและพรรณนาความ

ผลการศึกษาพบว่า

1) กระบวนการจัดการชุมชน ตำบลท่าบัวมี “ศูนย์เรียนรู้กสิกรรมธรรมชาติ” ได้อธิบายผ่านทฤษฎีบันได 9 ขั้น “สู่ความพอเพียง มั่งคั่ง และยั่งยืน” และชุมชนสามารถตอบโจทย์ “การจัดการตนเอง” ในรูปของวิถีผลิต “การทำนาและการทำสวนผลไม้” (ปลูกพุทรา ปลูกมะนาว ปลูกฝรั่ง และปลูกส้มโอ) บนฐานคิดการใช้สารเคมีปลอดภัย และเป็นไปตามมาตรฐาน (จี เอ พี)

2) กระบวนการเสริมสร้างพลังมีความสอดคล้องกับการพัฒนาที่ยั่งยืน บนฐาน List Model ในประเด็น 1) การจัดการเรียนรู้เป็นต้นแบบด้านเกษตรกรรม 2) นำนวัตกรรมมีความสอดคล้องกับการทำเกษตรกรรม 3) เป็นแนวทางการต่อยอดด้านการเกษตรปลอดภัยในระดับพื้นที่ และ 4) ปรับตัวให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของระบบตลาดด้านสุขภาพ

3) มีกระบวนการเสริมสร้างพลังชุมชนในการจัดการเชิงพื้นที่ บนฐาน 3 ขุมพลัง คือ พลังความร่วมมือ พลังความสามัคคี และพลังจิตวิญญาณ ที่มีอยู่ในชุมชน ส่งผลต่อ การพัฒนา “คน” ด้านวัตถุ และด้านจิตใจ ซึ่งปรากฏออกมาในรูปของ “ทุนทางสังคม ทุนทางวัฒนธรรม และทุนทางธรรมชาติ” เข้ามาบริหารจัดการตนเองตามสภาพและปัญหาที่เกิดขึ้นกับวิถีผลิตของเกษตรกรฯ