บทบาทและศักยภาพการพัฒนาสังคมของศูนย์ส่งเสริมสุขภาวะวิถีพุทธในจังหวัดพิจิตร

ผู้แต่ง

  • วิรัติ วัชรสิทธิเมธี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • สุขเกษม ขุนทอง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบทบาทการพัฒนาสังคมของศูนย์ส่งเสริมสุขภาวะวิถีพุทธในจังหวัดพิจิตร (2) ศึกษากระบวนการพัฒนาศักยภาพของศูนย์ และ (3) เสริมสร้างเครือข่ายการพัฒนาสังคม ระเบียบวิธีเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การคัดเลือกแบบเจาะจง ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 10 รูป/คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์มีโครงสร้าง สนทนากลุ่ม และสัมมนาเชิงปฏิบัติการ ตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า (บุคคล เวลา สถานที่) และวิเคราะห์เชิงเนื้อหา พื้นที่ศึกษา คือ วัดทับคล้อ (สวนโพธิ์สัตว์) อำเภอทับคล้อ จังหวัดพิจิตร ซึ่งเป็นวัดต้นแบบด้านศูนย์พักพิงและการดูแลพระอาพาธ

1) บทบาทการพัฒนาสังคมของศูนย์ส่งเสริมสุขภาวะวิถีพุทธในจังหวัดพิจิตร มีการดำเนินนโยบายจากมหาเถรสมาคม และทำงานคู่ขนานกับหน่วยงานจากกระทรวงสาธารณสุข โดยมีเป้าหมายของการทำงาน เป็นไปเพื่อการป้องกันสนับสนุน และส่งเสริมสุขภาพสงฆ์เป็นหลัก

2) กระบวนการพัฒนาศักยภาพสังคมของศูนย์ส่งเสริมสุขภาวะวิถีพุทธในจังหวัดพิจิตร เริ่มจาก แนวคิดการให้คำปรึกษา การพัฒนาหลักสูตรในการเพิ่มศักยภาพ “พระคิลานุปัฎฐาก” พัฒนาเครือข่ายองค์กรสุขภาวะวิถีพุทธ

3) การเสริมสร้างเครือข่ายการพัฒนาสังคมของศูนย์ส่งเสริมสุขภาวะวิถีพุทธในจังหวัดพิจิตร ได้รับความร่วมมือกับภาครัฐ และภาคประชาชน และยกระดับคุณภาพชีวิตผ่าน “หลักธรรมและเทคโนโลยี” และมีรูปแบบการทำงานเชิงรุก 4 ด้าน คือ สงเคราะห์ช่วยเหลือ สนับสนุนเกื้อกูล มีส่วนร่วมพัฒนา และบูรณาการเครือข่าย

 

เอกสารอ้างอิง

กิตติ์ ขวัญนาค. (2559) การศึกษาบทบาทการทำงานเป็นเครือข่ายของพระสงฆ์นักพัฒนา ในจังหวัดเชียงใหม่.(วิทยานิพนธ์สังคมสงเคราะห์ศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและนโยบายสวัสดิการสังคม). คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

กุนนที พุ่มสงวน. (2557). สุขภาพและการสร้างเสริม สุขภาพ : บทบาทที่สําคัญของพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก, 15(2), 10–14.

โกนิฎฐ์ ศรีทอง และคณะ. (2563). โครงการความรอบรู้ด้านสุขภาพ: ภาวะสังคมและคุณภาพชีวิตในพระสงฆ์. (Health Literacy: Social Determination and Quality of Life for Thai Buddhist Monks). โครงการสร้างเสริมสุขภาวะเชิงพุทธของหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล ในสังคมไทย, สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และ สำนักสนับสนุนสุขภาวะองค์กร สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎก ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (เล่มที่ 10). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

นฤมล วรรธนเศรณี. (2547). ศึกษาบทบาทและผลกระทบจากบทบาทของวัดชัยมงคล อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา. (วิทยานิพนธ์ ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต พัฒนาสังคม). มหาวิทยาลัยทักษิณ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.

ประเวศ วะสี. (2551) ยุทธศาสตร์ อบต. จุดเปลี่ยนประเทศไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: สํานักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.).

พระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก ญาณสิทฺธิ). (2546) วิปัสสนาญาณโสภณ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: ศรีอนันต์การพิมพ์.

พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺจิตฺโต). (2551). ทำอย่างไรจึงเรียนเก่ง. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาสุระพงษ์ สุรวํโส. (สีหมอก). (2555) ภาวะผู้นำของพระสงฆ์ ในการบริหารการพัฒนาชุมชน: กรณีศึกษาพระครูโพธิวีรคุณ วัดโพธิการาม ตำบลโพนสูง อำเภอปทุมรัตต์ จังหวัดร้อยเอ็ด. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต การบริหารการพัฒนาสังคม) คณะพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.

พระราชวรเมธี และคณะ. (2560) แผนยุทธศาสตร์การปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา. (2560-2564) “การนำนโยบายสู่การปฏิบัติ”. (ม.ป.ท.)

รัตติกรณ์ จงวิศาล. (2566) ภาวะผู้นำ ทฤษฎี การวิจัย และแนวทางสู่การพัฒนา, (พิมพ์ครั้งที่ 5).กรุงเทพมหานคร : เอเชีย ดิจิตอล การพิมพ์.

วิลาวัลย์ บุญประกอบ และพัชรินทร์วินยางค์กูล. (2557) “ภาวะสุขภาพและการดูแลสุขภาพ” การดํารงชีวิตอย่างมีสุขภาวะ (Healthy Living). เชียงราย: สํานักวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2561) คู่มือแนวทางการอบรมหลักสูตรพระคิลานุปัฏฐาก (พระอาสาสมัครส่งเสริมสุขภาพประจำวัด-อสว.). กรุงเทพมหานคร: มปพ.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 3 นครสวรรค์, และศูนย์อนามัยที่ 3 นครสวรรค์. (2568). เอกสารพิธีเปิดโครงการสร้างเสริมสุขภาวะวิถีพุทธ (จัดขึ้นเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2568). เอกสารภายใน.

Boissevain J. (1974). Friend of Friend : Networks, Manipulators and Coalitions, Oxford: Basil Blackweel. 12.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-27

รูปแบบการอ้างอิง

วัชรสิทธิเมธี ว., & ขุนทอง ส. (2025). บทบาทและศักยภาพการพัฒนาสังคมของศูนย์ส่งเสริมสุขภาวะวิถีพุทธในจังหวัดพิจิตร. มจร การพัฒนาสังคม, 10(3), 14–28. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JMSD/article/view/286856