การยกระดับเศรษฐกิจชุมชนสู่เศรษฐกิจคุณธรรมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ของชุมชนบางสระเก้า อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี

สุพิชญาณ์ แก้วโพนทอง; พระครูปลัดเมธีวัฒน์; พระครูสุทธิวรญาณ

ผู้แต่ง

สุพิชญาณ์ แก้วโพนทอง สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ วิทยาลัยสงฆ์จันทบุรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระครูปลัดเมธีวัฒน์ สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ วิทยาลัยสงฆ์จันทบุรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระครูสุทธิวรญาณ สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ วิทยาลัยสงฆ์จันทบุรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

เศรษฐกิจชุมชน, เศรษฐกิจคุณธรรม, การพัฒนาที่ยั่งยืน

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพระบบเศรษฐกิจชุมชนของชุมชนบางสระเก้า 2) ศึกษาพัฒนากระบวนการเรียนรู้และถ่ายทอดระบบเศรษฐกิจชุมชนสู่เศรษฐกิจคุณธรรมของชุมชนบางสระเก้า และ 3) นำเสนอรูปแบบการยกระดับเศรษฐกิจชุมชนสู่เศรษฐกิจคุณธรรมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชนบางสระเก้า โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ จำนวน 25 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มทำวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนบางสระเก้าเป็นชุมชนขนาดเล็ก มีความเข้มแข็ง เน้นการอยู่ร่วมกันแบบเครือญาติและความสามัคคี มีการพัฒนาตลาดริมทางจากอดีตจนปัจจุบันกลายมาเป็น “ตลาดสี่มุมเมรุ” ที่ช่วยสร้างรายได้และส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน 2) การพัฒนากระบวนการเรียนรู้และการถ่ายทอดเศรษฐกิจชุมชนสู่ระบบเศรษฐกิจคุณธรรมของชุมชนบางสระเก้า มีปราชญ์ชาวบ้านเป็นหลักปฏิบัติที่ดีและเข้มแข็ง ทำให้เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนสู่เศรษฐกิจคุณธรรมอย่างยั่งยืน โดยมีเครื่องมือที่ใช้ในการพัฒนาชุมชน คือ เวทีชุมชน บัญชีครัวเรือน และแผนชุมชน และ 3) รูปแบบเศรษฐกิจชุมชนสู่เศรษฐกิจคุณธรรมของชุมชนบางสระเก้าสามารถแบ่งออกเป็น 4 มิติดังนี้ (1) องค์กรการเงินและสวัดิการ (2) เศรษฐกิจชุมชน (3) เกษตรและสิ่งแวดล้อม และ (4) สังคมและวัฒนธรรมที่สื่อสารในชุมชน

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมการเกษตร. (2567). คู่มือการดำเนินกิจการวิสาหกิจชุมชน (ฉบับปรับปรุงใหม่). กรุงเทพมหานคร: กรมส่งเสริมการเกษตร.

จันติมา จันทร์เอียด. (2564). รูปแบบการจัดการความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านหัตถกรรมเครื่องจักสาน: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชน จังหวัดสงขลา. Songklanakarin Journal of Management Sciences. 38(2), 139–167.

ชนิษฐา ใจเป็ง. (2566). การถ่ายทอดภูมิปัญญาด้านสิ่งทอเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวของชาวไทยวนบ้านป่าบง ตำบลแม่คือ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด. 17(2), 119–130.

ชัยวิชญ์ ม่วงหมี และ ณุศณี มีแก้วกุญชร. (2567). การพัฒนาการจัดการตลาดดิจิทัลกะปิกลุ่มวิสาหกิจชุมชนวิถีประมงพื้นบ้าน ลานอาหารแปรรูปตำบลบางกระเจ้า อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร. Journal of Roi Kaensarn Academi. 9(12), 1819–1832.

เทศบาลตำบลบางสระเก้า. (1 มิถุนายน 2566). ประวัติความเป็นมา. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2566, จาก https://www.bangsrakao.go.th/index/?page=article1932

ศันสนีย์ แอมประชา, ณัฐปรีชา ชัยสินคุณานนท์ และ ธนกฤต แก้วพิลารมย์. (2568). แนวทางการพัฒนาองค์ความรู้เดิมด้านเศรษฐกิจชุมชนเพื่อพัฒนาทักษะใหม่ในการรองรับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมของตำบลนาเสียว อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารสังคมศาสตร์ทัศนา. 1(3), 129–139.

ศิริชัย เพชรรักษ์ และวราภรณ์ ทรัพย์รวงทอง. (2563). การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนของหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบในจังหวัดชัยนาท. Rajapark Journal. 14(36), 173–188.

ศุภโชค ดงสมบัติ, ธีระพงษ์ มีไธสง และ อภิญวัฒน์ โพธิ์สาน. (2568). การประดิษฐ์ทุนทางความเชื่อเกี่ยวกับพระธาตุพระบุเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงศาสนาของชุมชนตำบลแคน อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล. 14(3), 726–738.

สมาภรณ์ นวลสุทธิ์, สุจินดา พรหมขำ และ บำรุง ศรีนวลปาน. (2567). การพัฒนาแพลตฟอร์มการตลาดออนไลน์เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชน. Journal of Roi Kaensarn Academi 9(7), 1417–1432.

สาคร สมเสริฐ. (2565). การขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรณีศึกษา องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี. (ดุษฎีนิพนธ์ ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยรังสิต.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

เสน่ห์ ใจสิทธิ์, จันทรัสม์ ตาปูลิง, วันเพ็ญ พรินทรากูล, พัลลภ หารุคำจา และ ภราดร สุขพันธ์. (2568). กลไกการยกระดับศักยภาพทางการตลาดและสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มเกษตรกรรมยั่งยืนจังหวัดลำพูนสู่การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืนบนฐานเศรษฐกิจคุณธรรม. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์. 8(3), 332–348.

เสาร์คำ ใส่แก้ว, บรรณวัชร พลคำ, ณปภัช พัชรกรโชติ และ ภูวดิษฐ์ นันทสกุลสิทธิ์. (2568). การเสริมสร้างเครือข่ายเศรษฐกิจฐานรากตลาดประมงพื้นบ้าน อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี. 8(6), 306–318.