แนวทางการรับมือและการป้องกันการกลั่นแกล้งในเด็ก และเยาวชนวัยเรียนในจังหวัดชลบุรี
คำสำคัญ:
การกลั่นแกล้ง, แนวทางการรับมือและการป้องกัน, เด็กและเยาวชนวัยเรียนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการรับมือและการป้องกันการกลั่นแกล้งในเด็กและเยาวชนวัยเรียนในจังหวัดชลบุรี และเสนอแนะแนวทางในการพัฒนากลไกการรับมือและป้องกันปัญหาการกลั่นแกล้ง การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี โดยแบ่งการศึกษาเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่หนึ่ง การวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากเด็กและเยาวชนวัยเรียนในจังหวัดชลบุรี จำนวน 907 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และระยะที่สอง การวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 30 คน และการสนทนากลุ่ม จำนวน 40 คน จากเด็กและเยาวชน ผู้ปกครอง ครู นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ นักพัฒนาสังคม และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า พฤติกรรมการกลั่นแกล้งที่เด็กและเยาวชนเผชิญมากที่สุด คือ การถูกทำให้เป็นตัวตลก การล้อเลียน ล้อปมด้อย หรือล้อชื่อพ่อแม่ รองลงมาคือ การถูกพูดจาดูถูก ด่าทอ และการถูกข่มขู่หรือนินทา สำหรับแนวทางการรับมือ เด็กและเยาวชนส่วนใหญ่เลือกมองหาวิธีหลีกเลี่ยงสถานการณ์เสี่ยงหรืออยู่กับเพื่อนสนิท รองลงมาคือ การขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น การสื่อสารให้ผู้กระทำหยุดพฤติกรรม และการพยายามไม่สนใจ อย่างไรก็ตาม กลไกเชิงสถาบัน เช่น ช่องทางการแจ้งปัญหา ครูที่ปรึกษา หรือระบบเพื่อนช่วยเพื่อน ยังมีข้อจำกัดด้านความไว้วางใจ ความต่อเนื่อง และการรักษาความลับ ส่งผลให้เด็กบางส่วนเลือกจัดการปัญหาด้วยตนเองหรือหลีกเลี่ยงการขอความช่วยเหลือ ข้อเสนอสำคัญของการวิจัย คือ การพัฒนาระบบรับมือและป้องกันการกลั่นแกล้งที่ยึดเด็กเป็นศูนย์กลาง โดยบูรณาการครอบครัว โรงเรียน ชุมชน หน่วยงานคุ้มครองเด็ก และผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้อง ผ่านกระบวนการป้องกัน การเฝ้าระวัง การช่วยเหลือและส่งต่อ และการฟื้นฟูคุ้มครอง เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เป็นมิตร และลดการกลั่นแกล้งในเด็กและเยาวชนวัยเรียน
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2561). เผยเด็กไทยถูกรังแกในโรงเรียนเป็นอันดับ 2 ของโลก. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2569, จาก https://mhc7.dmh.go.th/12/10/2018/6736/
ธัมมัฏฐิตตา อยู่เจริญ. (2565). การกลั่นแกล้งบนพื้นที่สาธารณะออนไลน์ของกลุ่มเยาวชนในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์, 30(2), 232–266.
วัชรพงษ์ ศรีสุข และ ปัทมนันท์ ปุณเสรีพิพัฒน์. (2567). การระรานทางไซเบอร์: มุมมองของนักศึกษาผู้ถูกระรานและปฏิบัติการในการรับมือ. วารสารวิจัยสังคมและปริทัศน์, 47(2), Article 271956.
สาลินี ธำรงเลาหะพันธุ์, อัญมณี กุมมาระกะ, ภัทรินี ไตรสถิตย์, ฤทัยชนก กาศเกษม, เบญจลักษณ์ มณีทอน, ณัฑพร มโนใจ, จีรยุทธ ไชยจารุวณิช, ศศิกานต์ ลิมปิติ, และ พิมพ์วรัชญ์ ศรีคำมูล. (2565). การกลั่นแกล้งในโลกออนไลน์และการรับมืออย่างเหมาะสมในกลุ่มเยาวชน. วารสารกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์, 1(3), 47–69.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2550). พระราชบัญญัติส่งเสริมการพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ พ.ศ. 2550. https://www.dcy.go.th/public/mainWeb/file_download/1637833342893-691571183.pdf
อภิญญา เวชยชัย. (2551). การพัฒนาระบบการคุ้มครองเด็กในสังคมไทย. (รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์). สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).
อภิญญา หิรัญญะเวช. (2561). อิทธิพลของอารมณ์ขันทางลบ การละเลยคุณธรรม และการรับรู้ความนิรนามต่อพฤติกรรมการข่มเหงรังแกทางเฟซบุ๊ก. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Ajibewa, T. A., Kershaw, K. N., Carnethon, M. R., Heard-Garris, N. J., Beach, L. B., & Allen, N. B. (2025). Peer bullying victimization, psychological distress, and the protective role of school connectedness among adolescents. BMC Public Health, 25(1), 2763. https://doi.org/10.1186/s12889-025-24002-6
Azeredo, C. M., Rinaldi, A. E. M., de Moraes, C. L., Levy, R. B., & Menezes, P. R. (2015). School bullying: A systematic review of contextual-level risk factors in observational studies. Aggression and Violent Behavior, 22, 65–76. https://doi.org/10.1016/j.avb.2015.04.006
Board on Children, Youth, and Families. (2014). Community-based interventions. In Building capacity to reduce bullying: Workshop summary (pp. 65–72). National Academies Press.
Cohen, J., McCabe, E. M., Michelli, N. M., & Pickeral, T. (2009). School climate: Research, policy, practice, and teacher education. Teachers College Record, 111(1), 180–213.
Cowie, H., & Wallace, P. (2000). Peer support in action: From bystanding to standing by. SAGE Publications.
Klomek, A. B. (2020). Peer and parents’ support are crucial protective factors against adolescent victimization by bullying. EClinicalMedicine, 22, Article 100328. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2020.100328
Kyriakides, L., Creemers, B. P. M., Papastylianou, D., & Papadatou-Pastou, M. (2014). Improving the school learning environment to reduce bullying: An experimental study. Scandinavian Journal of Educational Research, 58(4), 453–478. http://dx.doi.org/10.1080/00313831.2013.773556
Lee, J., Roh, B.-R., & Yang, K.-E. (2022). Exploring the association between social support and patterns of bullying victimization among school-aged adolescents. Children and Youth Services Review, 136, Article 106418. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106418
Oriol, X., Miranda, R., Varela, J., & Garcia, N. (2025). Bullying victimization and subjective well-being in 10- and 12-year-old children from 24 countries: The buffering effect of family and teacher support. Child Indicators Research, 18, 1073–1100. https://doi.org/10.1007/s12187-025-10226-w
Park, Y., Wood, B., Thor, P., Gallegos, T., Curran, L., & Park, K. (2025). Adolescents’ victimization and perpetration of bullying and their built environment: Exploring the protective effect of family resilience. Journal of Interpersonal Violence. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/08862605251384942
Smith, P. K., Morita, Y., Junger-Tas, J., Olweus, D., Catalano, R., & Slee, P. (Eds.). (1999). The nature of school bullying: A cross-national perspective. Routledge.
UNICEF Thailand. (2018). Half of world’s teens experience peer violence in and around school – UNICEF. https://www.unicef.org/thailand/press-releases/half-worlds-teens-experience-peer-violence-and-around-school-unicef
Wessells, M. G. (2015). Bottom-up approaches to strengthening child protection systems: Placing children, families, and communities at the center. Child Abuse & Neglect, 43, 8–21. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2015.04.006
World Health Organization. (2021). Global School-based Student Health Survey: Thailand 2021 fact sheet. https://cdn.who.int/media/docs/default-source/ncds/2021-thailand-gshs-fact-sheet.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสาร มจร การพัฒนาสังคม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
