การศึกษารูปแบบวัฒนธรรมการแสดงท้องถิ่นนาฏกรรมมอญรำ 12 เพลง (ปัวหะเปิ้น) ตำบลเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี
คำสำคัญ:
ปัวหะเปิ้น, นาฏกรรมมอญรำ, รูปแบบวัฒนธรรมบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบวัฒนธรรมการแสดงท้องถิ่นนาฏกรรมมอญรำ 12 เพลง (ปัวหะเปิ้น) ของชุมชนมอญเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ในบริบทสังคมร่วมสมัย เพื่ออนุรักษ์องค์ความรู้การแสดงรำมอญแบบดั้งเดิม ปัวหะเปิ้นเป็นชื่อเรียกชุดเพลงภาษามอญที่กำหนดท่ารำประกอบ จำนวนทั้งหมด 12 เพลง การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ การสังเกต และการสนทนากลุ่มกับครูภูมิปัญญาท้องถิ่นและผู้มีความรู้ด้านวัฒนธรรมมอญ จำนวน 20 คน ผลการศึกษาพบว่า นาฏกรรมมอญรำ 12 เพลง หรือ “ปัวหะเปิ้น” เป็นศิลปะการแสดงของชาวไทยเชื้อสายมอญที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน โดยรำมอญเกาะเกร็ดสามารถจำแนกได้เป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่ รำมอญเกาะเกร็ดแบบดั้งเดิม และรำมอญเกาะเกร็ดแบบปัจจุบัน ซึ่งทั้งสองรูปแบบมีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิต ความเชื่อ พิธีกรรม และการบรรเลงวงปี่พาทย์มอญ เมื่อบริบททางสังคมเปลี่ยนแปลง รูปแบบการแสดงได้ปรับลดจาก 12 เพลง เหลือ 7 เพลง ได้แก่ เพลงลำดับที่ 1–7 เพื่อให้เหมาะสมกับระยะเวลาและบริบทของผู้ชมในปัจจุบัน ผลการอภิปรายพบว่า 1) การปรับลดจำนวนเพลงสะท้อนการปรับตัวให้สอดคล้องกับสังคมร่วมสมัย ควบคู่กับการธำรงองค์ประกอบสำคัญของวัฒนธรรมเดิม 2) รูปแบบการแสดงปัจจุบันให้ความสำคัญกับความสมดุล เอกภาพ และความกลมกลืนของจังหวะ เพลง และท่ารำ โดยใช้เวลาการแสดงประมาณ 7–10 นาที และ 3) นาฏกรรมมอญรำยังคงมีคุณค่าในบริบทพิธีกรรมความตาย และสะท้อนอัตลักษณ์ทางนาฏศิลป์ ดนตรี และชาติพันธุ์มอญของชุมชนเกาะเกร็ด จึงควรได้รับการอนุรักษ์ สืบทอด และพัฒนาเป็นองค์ความรู้ด้านนาฏกรรมท้องถิ่นสำหรับคนรุ่นต่อไป
เอกสารอ้างอิง
ณัฏฐนันท์ จันนินวงศ์ และ ผุสดี หลิมสกุล. (2557). การออกแบบลีลานาฏศิลป์ไทยของอาจารย์สุวรรณี ชลานุเคราะห์ ศิลปินแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2533. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 1(1), 32–39.
นัสธิรัช กรทอง, สุขสันติ แวงวรรณ, และ เฉลิมศักดิ์ เย็นสำราญ. (2567). การรำในพิธีแย่งศพของชาวมอญ. วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(3), 36–50.
บุญศิริ นิยมทัศน์ และคณะ. (2550). นาฏกรรมมอญรำ เกาะเกร็ด นนทบุรี. สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ.
บุญศิริ นิยมทัศน์. (2543). รำมอญเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2549). พุทธวิธีบริหาร. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2549). พุทธวิธีในการสอน (พิมพ์ครั้งที่ 11). สหธรรมิก.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2552). ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 6. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สุรพล วิรุฬห์รักษ์. (2547). หลักการแสดงนาฏยศิลป์ปริทรรศน์. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
องค์ บรรจุน. (2557). ข้างสำรับมอญ. สำนักพิมพ์มติชน.
Christensen, J. F., Schmidt, E.-M., Frieler, K., Smith-Chase, R. A., Sancho-Escanero, L., Michalareas, G., Ullén, F., & Cross, E. S. (2025). Aesthetic appeal of dance actions depends on expressivity, liveness and audience characteristics. Cognition, 263, 106152. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2025.106152
Suvandy, T. (2566). การรักษาอัตลักษณ์ความเป็นมอญผ่านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมกรณีศึกษาชุมชนมอญเกาะเกร็ด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 8(1), 302–313.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสาร มจร การพัฒนาสังคม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
