การเปลี่ยนแปลงและปรับตัวของตลาดน้ำในยุค Ai - Robotic : กรณีศึกษาตลาดน้ำในจังหวัดสมุทรสงคราม
คำสำคัญ:
การเปลี่ยนแปลงและการปรับตัว, ตลาดน้ำ, เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์, การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความเป็นมาและพัฒนาการของตลาดน้ำในจังหวัดสมุทรสงคราม 2) ศึกษาการเปลี่ยนแปลงและการปรับตัวของตลาดน้ำด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม และ 3) ศึกษาแนวทางการพัฒนาตลาดน้ำเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยคัดเลือกพื้นที่ศึกษาแบบเจาะจง จำนวน 2 แห่ง ได้แก่ ตลาดน้ำอัมพวาและตลาดน้ำท่าคา จังหวัดสมุทรสงคราม เก็บรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสาร การสำรวจและสังเกตภาคสนาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และนำเสนอผลในรูปแบบพรรณนาเชิงวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1) ตลาดน้ำทั้งสองแห่งมีพัฒนาการจากชุมชนริมน้ำที่ใช้แม่น้ำลำคลองเป็นเส้นทางคมนาคมและค้าขาย สู่การเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม โดยตลาดน้ำอัมพวามีการฟื้นฟูและพัฒนากิจกรรมท่องเที่ยวที่หลากหลาย ขณะที่ตลาดน้ำท่าคายังคงรักษาเอกลักษณ์การค้าขายทางเรือและวิถีชีวิตชาวสวนดั้งเดิม 2) การเปลี่ยนแปลงระบบคมนาคม โครงสร้างเศรษฐกิจ การส่งเสริมการท่องเที่ยว และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ส่งผลให้ชุมชนปรับเปลี่ยนอาชีพ รูปแบบการค้าขาย และการให้บริการนักท่องเที่ยว โดยมีการใช้สื่อสังคมออนไลน์และเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อประชาสัมพันธ์ การติดต่อสื่อสาร และการชำระเงิน ซึ่งก่อให้เกิดทั้งโอกาสทางเศรษฐกิจและความท้าทายต่อการอนุรักษ์วิถีชีวิตและสิ่งแวดล้อมของชุมชน และ 3) แนวทางการพัฒนาตลาดน้ำอย่างยั่งยืนควรมุ่งเน้นการอนุรักษ์อัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่น การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนและภาคีเครือข่าย การพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการ และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างเหมาะสม รวมถึงการพิจารณานำปัญญาประดิษฐ์มาสนับสนุนการบริหารจัดการและบริการท่องเที่ยวในอนาคต เพื่อสร้างสมดุลระหว่างเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2566). แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2566–2570). สืบค้นจาก https://secretary.mots.go.th/news_view.php?nid=4137
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2563, 2 มิถุนายน). TAT unveils three part strategy for “new normal” tourism recovery. สืบค้นจาก https://www.tatnews.org/2020/06/tat-unveils-three-part-strategy-for-new-normal-tourism-recovery/
ชิตสุภางค์ เกิดสำอางค์, และ จักรพงษ์ แพทย์หลักฟ้า. (2564). รูปแบบการจัดการเพื่อการดำรงอยู่ของภูมิปัญญาท้องถิ่น ชุมชนตลาดน้ำอัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 23(1), 49–64.
ณิชมน ภมร, และ พัชรี ตันติวิภาวิน. (2564). การจัดการแหล่งชุมชนเพื่อให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสถึงวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม: กรณีศึกษาชุมชนท้องถิ่นตลาดน้ำอัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารรังสิตบัณฑิตศึกษาในกลุ่มธุรกิจและสังคมศาสตร์, 7(2), 106–118.
นฤมล อนุสนธิ์พัฒน์. (2563). การปรับตัวทางเศรษฐกิจด้านการท่องเที่ยวในสภาวะวิกฤตโควิด 19 (Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) ในประเทศไทย. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา, 8(1), 1–26.
ปรียาภรณ์ เนียมนก, และ วศิน เหลี่ยมปรีชา. (2555). การรวมกลุ่มของชุมชนนักปฏิบัติเพื่อสร้างรูปแบบทางการตลาดที่ยั่งยืนผ่านทฤษฎีกิจกรรม: กรณีศึกษา ตลาดน้ำอัมพวา. วารสารวิทยาการจัดการและสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 7(1), 29–38. doi:10.14456/becj.2012.4
มณีวรรณ ผิวนิ่ม, และ ปรารถนา จันทรุพันธุ์. (2546). การพัฒนาการและผลกระทบของการท่องเที่ยว กรณีศึกษาชุมชนตลาดน้ำ. (รายงานการวิจัย). มหาวิทยาลัยศิลปากร. doi:10.14457/SU.res.2003.2
วัลภา รัศมีโชติ, วรเดช จันทรศร, วิพร เกตุแก้ว, และ เพ็ญศรี ฉิรินัง. (2566). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยั่งยืนของตลาดน้ำอัมพวาและตลาดน้ำดำเนินสะดวก. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 7(3), 257–272. doi:10.14456/jlgisrru.2023.60
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (2564, 6 กุมภาพันธ์). โมเดลเศรษฐกิจใหม่ BCG. สืบค้นจาก https://www.bcg.in.th/data-center/articles/bcg-by-nstda/
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580. สืบค้นจาก https://www.nesdc.go.th/info/national-strategy/
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). สืบค้นจาก https://www.nesdc.go.th/the-national-economic-and-social-development-plan/the-thirteenth-plan-2023-2027/
สุภัสสรา ปัญโญรัฐโรจน์. (2561). Logistics management for tourism in Nonthaburi Province. Journal of Humanities and Social Sciences, Rajapruk University, 4(Supplement), 151–161.
อุดม เชยกีวงศ์. (2552). ตลาดน้ำ: วิถีชีวิตของชุมชนที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำ. กรุงเทพมหานคร: ภูมิปัญญาสร้างสรรค์.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. Retrieved from https://sdgs.un.org/2030agenda
World Tourism Organization, & Saxion University of Applied Sciences. (2025). Artificial intelligence adoption in tourism: Key considerations for sector stakeholders. Madrid, Spain: UN Tourism. doi:10.18111/9789284426065
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วารสาร มจร การพัฒนาสังคม

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.