DEVELOPMENT GUIDELINES FOR SUPPLEMENTARY AGRICULTURAL OCCUPATIONS BASED ON THE SUFFICIENCY ECONOMY PHILOSOPHY OF THE COMMUNITY IN SIB ET SOK SUBDISTRICT, BAN PHO DISTRICT, CHACHOENGSAO PROVINCE
Main Article Content
Abstract
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ: 1) ตรวจสอบลักษณะส่วนบุคคลและปัญหาและข้อจำกัดที่เกี่ยวข้องกับการดำรงชีพ 2) สำรวจความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (SEP) และ 3) เสนอแนวทางในการพัฒนาอาชีพเสริมด้านเกษตรกรรมบนพื้นฐานของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในตำบลสิบเอ็ดโสก อำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา ใช้วิธีการวิจัยแบบผสมผสาน โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจาก 293 ครัวเรือนโดยใช้แบบสอบถามที่มีโครงสร้างและมีความถูกต้องน่าเชื่อถือในระดับที่ยอมรับได้ และวิเคราะห์โดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพได้จากการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 20 คน ผลการศึกษาพบว่าผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (52.22%) มีอายุเฉลี่ย 50 ปี ส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับมัธยมปลายหรืออาชีวศึกษา (30.03%) และขนาดครัวเรือนเฉลี่ย 5 คน อาชีพหลักคือการเลี้ยงกุ้ง ข้อจำกัดที่สำคัญ ได้แก่ ต้นทุนการผลิตสูง (35.84%) และราคาสินค้าไม่คงที่ (28.67%) ครัวเรือนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเสริม (72.01%) โดยส่วนใหญ่เป็นการทำเกษตรแบบผสมผสาน (58.77%) ความรู้โดยรวมเกี่ยวกับหลักเศรษฐกิจพอเพียงอยู่ในระดับสูง (75.43%) ในขณะที่การปฏิบัติโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( = 2.29) การปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับความสมเหตุสมผล (
= 1.98) และภูมิคุ้มกันตนเอง (
= 1.91) อยู่ในระดับค่อนข้างต่ำ ในขณะที่เงื่อนไขทางศีลธรรมแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่สูงที่สุด (
= 2.72) จากผลการวิจัยเชิงประจักษ์ จึงได้เสนอรูปแบบการพัฒนาอาชีพเกษตรเสริม โดยเน้นสี่มิติ ได้แก่ ความรู้ ทักษะ ความยืดหยุ่น และทุนทางสังคม บูรณาการกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อสนับสนุนการพัฒนาชุมชนอย่างเป็นระบบและยั่งยืน
Article Details
References
กนกวรา พวงประยงค์ และสานิตย์ หนูนิล. (2561). สังคมชนบทไทยสมัยใหม่กับปัจจัยกำหนดวิถีการดำเนินชีวิต. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 44(2), 34-64.
กรมการปกครอง. (2567). สถิติประชากรกระทรวงมหาดไทย. เรียกใช้เมื่อ 15 ตุลาคม 2568 จาก https://shorturl.asia/cIw0O
ชญานนท์ มิ่งสมร และคณะ. (2566). ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามรูปแบบเกษตรผสมผสานของเกษตรกรในเขตตำบลแจ้ซ้อน อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร, 40(1), 161-171.
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 1. (20 มิ.ย. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 10. (22 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 11. (22 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 12. (22 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 13. (23 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 14. (23 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 15. (23 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 16. (23 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 17. (23 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 18. (23 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 19. (23 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 2. (20 มิ.ย. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 20. (23 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (ทสพล รวมฉิมพลี, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 3. (20 มิ.ย. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 4. (20 มิ.ย. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 5. (20 มิ.ย. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 6. (20 มิ.ย. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 7. (22 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 8. (22 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 9. (22 ก.ค. 2568). แนวทางการพัฒนาอาชีพเสริมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. (เมตตา เร่งขวนขวาย, ผู้สัมภาษณ์)
พระมหาสุพัตร์ วชิราวุโธ และเกรียงไกร พินยารัก. (2568). แนวคิดตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อส่งเสริมทุนทางสังคมเข้มแข็ง. วารสารสหวิชาการงานวิจัยและนวัตกรรมสังคม, 1(1), 66-73.
มูลนิธิชัยพัฒนา. (2563). โครงการตามแนวพระราชดำริ: เศรษฐกิจพอเพียง. เรียกใช้เมื่อ 18 ตุลาคม 2568 จาก https://www.chaipat.or.th
วนิดา เสร็จกิจ. (2565). การพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนในบริบทของการพัฒนาประเทศ. วารสารเศรษฐศาสตร์ การเมืองบูรพา, 8(1), 81-106.
สรายุธ รัศมี. (2568). การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกับเศรษฐกิจท้องถิ่นไทย: ความท้าทายและโอกาสเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน. วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 5(1), 82-96.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2568). รายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตร ไตรมาส 1 ปี 2568. เรียกใช้เมื่อ 29 ตุลาคม 2568 จาก https://oae.go.th/uploads/files/2025/06/19/e77f785a6f2902ac.pdf
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). สรุปผลที่สำคัญ: การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
องค์การบริหารส่วนตำบลสิบเอ็ดศอก. (2563). ข้อมูลพื้นฐานตำบล. เรียกใช้เมื่อ 18 ตุลาคม 2568 จาก https://sibaidsok.go.th/public/
องค์การสหประชาชาติประจำประเทศไทย. (2558). กรอบเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs). เรียกใช้เมื่อ 29 ตุลาคม 2568 จาก https://www.sdgmove.com/intro-to-sdgs/
อาทิตยา พองพรหม. (2562). หลักการและรูปแบบเกษตรกรรมยั่งยืน. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: สำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยี สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม.
Faysse, N. et al. (2022). Which pathway to address interrelated challenges to farm sustainability in Thailand? Views of local actors. Regional Environmental Change, 22(1), 11. https://doi.org/10.1007/s10113-021-01871-2.
Garcia, S. N. et al. (2020). One health for food safety, food security, and sustainable food production. Frontiers in Sustainable Food Systems, 4, 1. https://doi.org/10.3389/fsufs.2020.00001.
Khushwaha, R. (2024). Farmer Cooperatives and Collective Marketing. New York: Routledge.
Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.
Prayukvong, W. et al. (2024). The sufficiency economy philosophy as an approach to social innovation: case studies of local governments in Thailand. The European Journal of Social Science Research, 37(1), 118-135.
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The National Bestseller. New York: Simon and Schuster.
Robeyns, I. (2021). The capability approach. Oxfordshire: Routledge.
Rovinelli, R. J. & Hambleton, R. K. (1977). On the Use of Content Specialists in the Assessment of Criterion-Referenced Test Item Validity. Tijdschrift Voor Onderwijs Research, 2(1977), 49-60.