กฎหมายไทยเกี่ยวกับการลดความเสี่ยงในการเกิดฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM 2.5) เป็นมลพิษทางอากาศที่ก่อให้เกิดผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสุขภาพของมนุษย์ และได้รับการยอมรับในระดับสากลว่าเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร ประเทศไทยเผชิญปัญหาฝุ่น PM 2.5 อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต สุขภาพของประชาชน และการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคม แม้จะมีกฎหมายหลายฉบับที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมมลพิษทางอากาศ แต่ปัญหาดังกล่าวยังคงดำรงอยู่และมีแนวโน้มทวีความรุนแรงขึ้น สะท้อนถึงข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของระบบกฎหมายไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องกับการลดความเสี่ยงในการเกิดฝุ่น PM 2.5 โดยวิเคราะห์หลักกฎหมาย บทบัญญัติของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง พัฒนาการทางกฎหมาย สถานะของระบบกฎหมายในปัจจุบัน ตลอดจนปัญหาและอุปสรรคในการบังคับใช้ในทางปฏิบัติ พบว่า หลักกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย หลักหน้าที่ของรัฐ หลักการป้องกันล่วงหน้า หลักผู้ก่อมลพิษเป็นผู้รับผิด หลักการบูรณาการการบริหารจัดการ หลักการมีส่วนร่วมของประชาชน และหลักสิทธิด้านสุขภาพ หลักการเหล่านี้กระจัดกระจายอยู่ในกฎหมายหลายฉบับ ขาดการบูรณาการและไม่ก่อให้เกิดผลผูกพันเชิงบังคับอย่างเป็นเอกภาพ การวิเคราะห์เชิงโครงสร้างชี้ให้เห็นว่า ระบบกฎหมายไทยมีลักษณะเป็น “โครงสร้างกฎหมายแบบหน้าที่ของรัฐเป็นศูนย์กลาง” มากกว่าระบบที่ขับเคลื่อนด้วยสิทธิของประชาชน ส่งผลให้การจัดการฝุ่น PM 2.5 ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของฝ่ายบริหารเป็นสำคัญ และจำกัดบทบาทของประชาชนและศาลในการตรวจสอบรัฐ เมื่อเปรียบเทียบกับมาตรฐานสากล โดยเฉพาะแนวคิดขององค์การอนามัยโลก ควรพัฒนากฎหมายอากาศสะอาดหรือปรับปรุงกฎหมายที่มีอยู่ เพื่อยกระดับการคุ้มครองสุขภาพและสิ่งแวดล้อมของประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. (2563). รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร: กรมควบคุมมลพิษ.
กรมควบคุมมลพิษ. (2564). สถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. (2565). สิทธิของประชาชนในการมีส่วนร่วมด้านสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพมหานคร: คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.
นิพนธ์ พัวพงศกร และคณะ. (2566). ข้อจำกัดในการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM 2.5. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ).
ไพจิตร ปุญญพันธ์. (2558). คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะละเมิด (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์นิติบรรณการ.
มูลนิธินิติธรรมสิ่งแวดล้อม. (2566). ผ่านมา 5 ปี การแก้ปัญหา PM 2.5 ดีขึ้นแค่ไหน ทำไมต้องมีกฎหมาย PRTR. เรียกใช้เมื่อ 3 กันยายน 2568 จาก https://enlawfoundation.org/pm25-prtr/
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2562). ความมุ่งหมายและคำอธิบายประกอบรายมาตราของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
สำนักนายกรัฐมนตรี. (2562). แผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ การแก้ไขปัญหามลพิษฝุ่นละออง พ.ศ. 2562 - 2567. กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี.
Aarhus Convention. (1998). Convention on Access to Information, Public Participation in Decision-making and Access to Justice in Environmental Matters. Geneva: UNECE.
ASEAN Specialised Meteorological Centre. (2020). Regional haze situation. Singapore: ASMC.
World Health Organization. (2021). WHO global air quality guidelines: Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. Geneva: World Health Organization.
