การประกอบสร้างทุนชุมชนสู่การท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลบ้านตึก อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ศักยภาพของระบบนิเวศทุนชุมชนตำบลบ้านตึก อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย 2) เพื่อประกอบสร้างทุนชุมชนสู่การจัดการท่องเที่ยวชุมชนตำบลบ้านตึก อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัยการศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้นำท้องถิ่น ปราชญ์ภูมิปัญญา ผู้ประกอบการ ตัวแทนกลุ่มชุมชนและชมรมท้องถิ่น จำนวน 21 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง เอกสารประกอบ และการสนทนากลุ่ม และทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า 1) ตำบลบ้านตึกมีทุนมนุษย์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการทอผ้า สมุนไพร และอาหารพื้นถิ่น ทุนทางสังคมที่เข้มแข็งจากเครือญาติและเครือข่ายการทำงานร่วมกัน ทุนวัฒนธรรมที่โดดเด่น เช่น ประเพณีแห่น้ำขึ้นโฮงและตำนานเจ้าหมื่นด้ง รวมทั้งทุนทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ทั้งภูเขา น้ำตก และพื้นที่เกษตรกรรม ทุนสถาบันจากองค์การบริหารส่วนตำบลและกลุ่มวิสาหกิจ และทุนการเงินจากกิจกรรมท่องเที่ยวและผลิตภัณฑ์ชุมชน เช่น ผ้าหมักโคลนและโฮมสเตย์ 2) การประกอบสร้างทุนชุมชนถูกบูรณาการเป็นระบบนิเวศการท่องเที่ยวที่หลากหลาย ได้แก่ การท่องเที่ยวเชิงความรู้จากการเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและจิตวิญญาณจากศรัทธาในเจ้าหมื่นด้งและวิถีชุมชน การท่องเที่ยวเชิงนิเวศจากทรัพยากรป่าเขาและลำห้วย การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพจากสมุนไพรและอาหารพื้นบ้าน และการท่องเที่ยวเชิงเกษตรจากการทำนาและกาแฟห้วยตม ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการใช้ทุนชุมชนเป็นฐานสามารถสร้างการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนที่ยั่งยืน เกื้อกูลเศรษฐกิจท้องถิ่น และส่งเสริมการสืบสานมรดกวัฒนธรรมควบคู่กับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม