ปัจจัยที่ส่งผลต่อการนำนโยบาย 50 เขต 50 โรงพยาบาล ไปปฏิบัติ: กรณีกองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมการแพทย์
คำสำคัญ:
ความสำเร็จ, การนำนโยบายไปปฏิบัติ, การบริหารสาธารณสุข, กองยุทธศาสตร์และแผนงาน, กรมการแพทย์บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) กระบวนการการนำนโยบายโรงพยาบาล กทม. 50 เขต 50 โรงพยาบาลและปริมณฑล ไปปฏิบัติ ในกองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมการแพทย์ พ.ศ. 2567 และ 2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จ ในการนำนโยบายดังกล่าวไปปฏิบัติ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 คน โดยกำหนดเกณฑ์การคัดเลือก ดังนี้ (1) ผู้บริหารระดับผู้อำนวยการที่มีประสบการณ์บริหารหรือรับผิดชอบการจัดทำแผนปฏิบัติการตามนโยบาย (2) นักวิเคราะห์นโยบายและแผนหรือนักวิชาการที่มีประสบการณ์ด้านยุทธศาสตร์หรือนโยบายไม่น้อยกว่า 5 ปี และมีบทบาทในการจัดทำหรือขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการ (3) บุคลากรที่มีประสบการณ์ทำงานในกรมการแพทย์มากกว่า 5 ปี และมีส่วนร่วมในการติดตามหรือขับเคลื่อนนโยบาย และ (4) ยินยอมเข้าร่วมการสัมภาษณ์ ซึ่งเป็นบุคลากรกองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมการแพทย์ ร่วมกับการวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการนำนโยบายไปปฏิบัติ มีลักษณะเป็นระบบและต่อเนื่อง ประกอบด้วย 5 ขั้นตอนได้แก่ การกำหนดนโยบายระดับชาติ การวางแผนและจัดทำแผนปฏิบัติการ การติดตามประเมินผล การสื่อสารและเผยแพร่นโยบาย และ การบูรณาการความร่วมมือของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการนำนโยบายไปปฏิบัติ มี 6 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ความชัดเจนของนโยบาย การสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ สมรรถภาพของหน่วยงาน กลไกการบริหารราชการ ธรรมาภิบาล และการสนับสนุนของสาธารณะ ผลการศึกษายังสะท้อนบทบาทสำคัญของกองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมการแพทย์ ในฐานะตัวกลางเชิงยุทธศาสตร์ ที่ทำหน้าที่เชื่อมโยงนโยบายจากส่วนกลางไปสู่การปฏิบัติในพื้นที่ โดยอาศัยอำนาจหน้าที่ ความเชี่ยวชาญ และดุลยพินิจร่วมกัน ข้อเสนอแนะที่สำคัญคือ ภาครัฐควรออกแบบนโยบายพร้อมแนวทางปฏิบัติในระดับพื้นที่ตั้งแต่ระยะต้น พัฒนาแผนการสื่อสารอย่างเป็นระบบ เสริมการทำงานแบบเครือข่าย และลงทุนในระบบฐานข้อมูลกลางที่เชื่อมโยงกันเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจด้วยหลักฐานเชิงประจักษ์
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). แผนขับเคลื่อนนโยบายกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2567. สืบค้นจาก https://dmsic.moph.go.th/index/detail/9377.
Bardach, E. (1977). The Implementation Game: What Happens After a Bill Becomes a Law. Cambridge, Massachusetts: MIT Press.
Berman, P. (1978). The study of macro- and micro-implementation of social policy. Santa Monica, California: RAND Corporation.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Braun, V., & Clarke, V. (2019). Thematic analysis: A practical guide. London: Sage Publications.
Dunlop, C. A., Radaelli, C. M., & Trein, P. (2018). Introduction: The family tree of policy learning. In Learning in public policy: Analysis, modes and outcomes (pp. 1-25). Cham: Springer International Publishing.
Geyer, R., & Cairney, P. (2015). Handbook on complexity and public policy. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing.
Grindle, M. S. (1980). Politics and Policy Implementation in the Third World. New Jersey: Princeton University Press.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, California: Sage Publications.
Lipsky, M. (1980). Street-Level Bureaucracy: Dilemmas of the Individual in Public Services. New York: Russell Sage Foundation.
Malterud, K., Siersma, V. D., & Guassora, A. D. (2016). Sample size in qualitative interview studies: guided by information power. Qualitative health research, 26(13), 1753-1760.
Mazmanian, D. A., & Sabatier, P. A. (1983). Implementation and public policy. Glenview, Illinois: Scott, Foresman and Company.
OECD. (2023). Health at a Glance 2023: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing.
Pressman, J. L., & Wildavsky, A. (1973). Implementation. California: University of California Press.
Rhodes, R. A. W. (2012). Waves of governance. In D. Levi-Faur (Ed.), The Oxford handbook of governance (pp. 33 – 48). Oxford University Press.
Van Meter, D. S., & Van Horn, C. E. (1975). The policy implementation process: A conceptual framework. Administration & society, 6(4), 445-488.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
