Core Business Enablers (SE-AM) กับประสิทธิภาพของรัฐวิสาหกิจไทย: หลักฐานจากข้อมูลพาแนล 2564–2567

พิชญาภา พึ่งรัตน์; นนทร์ วรพาณิชช์

ผู้แต่ง

พิชญาภา พึ่งรัตน์ นิสิตปริญญาโท คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประเทศไทย
นนทร์ วรพาณิชช์ รองศาสตราจารย์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การประเมินผลการดำเนินงานของรัฐวิสาหกิจ, Core Business Enablers (CBE), SE-AM, ประสิทธิภาพ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาภาพรวมและแนวโน้มของระดับคะแนนการประเมินผลการดำเนินงานของรัฐวิสาหกิจไทยในส่วน Core Business Enablers (CBE) ตามเกณฑ์ SE-AM กับประสิทธิภาพของรัฐวิสาหกิจ ระหว่างปี พ.ศ. 2564 – 2567 2) เพื่อศึกษาผลกระทบการยกระดับคะแนนผลการประเมิน Core Business Enablers (CBE) ตามเกณฑ์ SE-AM ของรัฐวิสาหกิจ ต่อประสิทธิภาพในการดำเนินงานของรัฐวิสาหกิจ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิ ของรัฐวิสาหกิจไทยจำนวน 50 แห่ง ที่อยู่ภายใต้ระบบการประเมิน SE-AM โดยสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (สคร.) พิจารณาคะแนนรายปี ประกอบกับการใช้ตัวชี้วัดด้านประสิทธิภาพ ได้แก่ อัตราผลตอบแทนจากผู้ถือหุ้น อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ ผลิตภาพของแรงงาน ความพึงพอใจของลูกค้า ความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่อผลผลิต โดยใช้การวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนา และ สมการการวิเคราะห์การถดถอยพาแนล ผลการศึกษาพบว่า คะแนน CBE มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องตลอดช่วงเวลาศึกษา สะท้อนถึงความพยายามของรัฐวิสาหกิจในการพัฒนาระบบบริหารจัดการภายในองค์กร ขณะที่ตัวชี้วัดด้านผลการดำเนินงานมีลักษณะแตกต่างกัน และยังพบว่า คะแนน CBE มีความสัมพันธ์เชิงบวกและมีนัยสำคัญทางสถิติกับความพึงพอใจของลูกค้าในทิศทางเดียวกันกับสมมติฐานแค่เพียงตัวแปรเดียว นอกจากนี้ การปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่อผลผลิต ยังพบความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในระดับ 0.10 ซึ่งมีทิศทางตรงกันข้ามกับสมมติฐานที่ตั้งไว้ ดังนั้น จึงควรมีการให้ความสำคัญกับการปรับปรุงและพัฒนาต่อยอดนวัตกรรมด้านระบบการประเมินผลการดำเนินงานของรัฐวิสาหกิจไทย เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในด้านธุรกิจในอนาคตต่อไป

เอกสารอ้างอิง

ครีษมา ไชยเวช. (2558). ความสัมพันธ์ระหว่างการใช้ State Enterprise Performance Appraisal: SEPA กับความสำเร็จทางด้านการเงินของหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ. (บัญชีมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์).

บริษัท ทริส คอร์ปอเรชั่น จำกัด. (2563). คู่มือการประเมินผลการดำเนินงานรัฐวิสาหกิจ. สืบค้นจาก www.tris.co.th.

EFQM. (2026). The EFQM Model. Retrieved from https://efqm.org/the-efqm-model/.

EIPA. (2026). What is CAF?. Retrieved from https://www.eipa.eu/caf-resource-centre/what-is-caf/.

IMF. (2021). State owned enterprise health check tool: user guide. Retrieved from https://www.imf.org/-/media/Files/Topics/Fiscal/Fiscal-Risks/Tool/soe-health-check-user-guide.ashx.

ISO. (2015). ISO 9001:2015 Quality management systems. Retrieved from https://www.iso.org/obp/ui/en/#iso:std:iso:9001:ed-5:v1:en.

Juran Institute. (2019). More About the Juran Trilogy. Retrieved from www.juran.com.

Keown, K., Van Eerd, D., & Irvin, E. (2008). Stakeholder engagement opportunities in systematic reviews: knowledge transfer for policy and practice. Journal of Continuing Education in the Health Professions, 28(2), 67-72.

NIST. (2021). How Baldrige Works. Retrieved from https://www.nist.gov/baldrige/how-baldrige-works.

OECD. (2022). Monitoring the performance of state-owned enterprises: good practice guide for annual aggregate reporting. Retrieved from https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2022/01/monitoring-the-performance-of-state-owned-enterprises_684cb051/7f0b1554-en.pdf.

OECD. (2024). OECD guidelines on Corporate Governance of State‑Owned Enterprises 2024. Retrieved from https://www.oecd.org/en/publications/oecd-corporate-governance-factbook-2023_6d912314-en.html.

Starke, F., Eunni, R. V., Manoel Martins Dias Fouto, N., & Felisoni de Angelo, C. (2012). Impact of ISO 9000 certification on firm performance: evidence from Brazil. Management Research Review, 35(10), 974-997.

World Bank. (2014). Corporate governance of state-owned enterprises: a toolkit. Retrieved from https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/f01135d1-9f3c-5b85-9c1c-1a765bda00f5/content.

York, R., & McGee, J. A. (2016). Understanding the Jevons paradox. Environmental Sociology, 2(1), 77-87.