การพยากรณ์และการเปรียบเทียบความแม่นยำของแบบจำลองแนวโน้มเชิงเส้นและอัตราการเติบโตเฉลี่ยสำหรับการประมาณการงบประมาณรายจ่าย: กรณีศึกษาคณะการบัญชีและการจัดการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

จิราลักษณ์ ครุฑจันทร์

ผู้แต่ง

จิราลักษณ์ ครุฑจันทร์ นักวิเคราะห์นโยบายและแผน คณะการบัญชีและการจัดการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การพยากรณ์งบประมาณ, แบบจำลองแนวโน้ม, อัตราการเติบโตเฉลี่ย, ความแม่นยำของแบบจำลอง, การงบประมาณภาครัฐ, Theil's U

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พยากรณ์งบประมาณรายจ่ายของคณะการบัญชีและการจัดการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม สำหรับปีงบประมาณ พ.ศ. 2569–2579 และ (2) เปรียบเทียบความแม่นยำของวิธีการพยากรณ์ที่เหมาะสม โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิรายปีในช่วงปีงบประมาณ พ.ศ. 2559–2568 รวมระยะเวลา 10 ปี วิธีทำการศึกษาใช้แบบจำลองเชิงปริมาณ 2 วิธี ได้แก่ 1) แบบจำลองแนวโน้มเชิงเส้นด้วยวิธีประมาณค่ากำลังสองน้อยที่สุด (OLS) และ 2) วิธีอัตราการเติบโตเฉลี่ย โดยประเมินความแม่นยำด้วยค่า RMSE, MAE, MAPE และ Theil's U ผลการพยากรณ์พบว่า แบบจำลองแนวโน้มเชิงเส้น ให้ค่างบประมาณรายจ่ายรวมลดลงจากประมาณ 99.85 เหลือ 15.72 ล้านบาท ในช่วงปีงบประมาณ พ.ศ. 2569–2579 ขณะที่อัตราการเติบโตเฉลี่ยลดลงอย่างค่อยเป็นค่อยไปจาก 134.47 เหลือ 100.74 ล้านบาท ผลการศึกษาพบว่า แบบจำลองแนวโน้มเชิงเส้นมีความแม่นยำสูงกว่าในทุกตัวชี้วัด (RMSE = 18.04 ล้านบาท; MAE = 15.78 ล้านบาท; MAPE = 11.88%; Theil's U = 1.117) เมื่อเปรียบเทียบกับวิธีอัตราการเติบโตเฉลี่ย (RMSE = 29.47 ล้านบาท; MAE = 21.88 ล้านบาท; MAPE = 18.23%; Theil's U = 1.835) โดยค่า Theil's U ของทั้งสองแบบจำลองมีค่ามากกว่า 1 สะท้อนให้เห็นว่า ประสิทธิภาพยังไม่เหนือกว่าวิธีพื้นฐาน แบบจำลองแนวโน้มเชิงเส้นยังคงเหมาะสมสำหรับการพยากรณ์ในบริบทของข้อมูลอนุกรมเวลาแบบไม่ซับซ้อน ผลจากการพยากรณ์สามารถนำไปใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนงบประมาณระยะกลางและระยะยาว เพื่อใช้สนับสนุนการวางแผนเชิงกลยุทธ์และการจัดสรรทรัพยากรของคณะได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ งานวิจัยในอนาคตควรพิจารณาการนำตัวแปรภายนอกและแบบจำลองขั้นสูงมาใช้เพื่อเพิ่มความแม่นยำของการพยากรณ์

เอกสารอ้างอิง

กุลประวีณ์ พรหมอารีย์. (2566). การวิเคราะห์รายจ่ายงบประมาณแผ่นดินและงบประมาณเงินรายได้ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2558 - 2562 ของสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. PULINET Journal, 10(2), 143–155.

นฤมล สุทธิ. (2567). การวิเคราะห์การบริหารงบประมาณมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ประจำปีงบประมาณ พ. ศ. 2561-2566. Science, Technology, and Social Sciences Procedia, 2, NCR2R27.

นิกร น้อยพรม และ จิราวดี กำยาน. (2565). ผลกระทบของนโยบายการเงินและการคลังที่มีต่อระบบเศรษฐกิจ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือโดยใช้แบบจำลอง VAR. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 17(62), 11–21.

เปรมวดี อาวุธกรรมปรีชา. (2564). การพยากรณ์จำนวนผู้สมัครเข้าศึกษาต่อระดับบัณฑิตศึกษา กรณีศึกษามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ. วารสารวิจัยและพัฒนาวไลอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์, 16(3), 93-103.

มุขรินทร์ พึ่งตน, สายันต์ บุญใบ และ ธวัชชัย ไพลใหล. (2569). สมรรถนะผู้บริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการเบิกจ่ายงบประมาณประจำปีของวิทยาลัย สังกัดสถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 1. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 14(53), 128–139.

เมตมุนินทร์ แก้วปรีชา, สาธร ทรัพย์รวงทอง และ สุพัฒนา หอมบุปผา. (2567). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารงานงบประมาณของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต 3. วารสารครุศาสตร์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 7(3), 288–302.

วฐา มินแสน และ ปราถนา มินแสน. (2567). ตัวแบบพยากรณ์รายได้รัฐบาลของประเทศไทยหลังจากฟื้นตัวของสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด-19. วารสารวิทยาศาสตร์ลาดกระบัง, 33(1), 27-50

วีระศักดิ์ สว่างโลก. (2566). การประมาณการสูญเสียผลิตภาพแรงงานจําแนกตามสาเหตุการตายและกลุ่มอายุ. RMUTT Global Business and Economics Review, 18(1), 84-102

ศุภศิว์ สุวรรณเกสร, บุญธรรม ราชรักษ์ และ รักษ์พงศ์ วงศาโรจน์. (2566). การวิเคราะห์ผลกระทบจากการใช้จ่ายของรัฐในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 ด้วยแบบจำลองดุลยภาพทั่วไปเชิงสุ่มแบบพลวัต. วารสารดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์, 13(3), 714–727.

อนิสา ขนาดผล. (2566). การวิเคราะห์ประสิทธิภาพการใช้จ่ายงบประมาณเงินรายได้สำนักงาน วิทยาเขตภูเก็ต มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต ปีงบประมาณ พ. ศ. 2562-2565. วารสารศิลปการจัดการ, 7(3), 1053-1071.

Chakraborty, L., & Sinha, D. (2008). Budgetary forecasting in India: Partitioning errors and testing for rational expectations. Journal of Asian Economics, 19(1), 1–13.

Ericsson, N. R., & Martinez, A. B. (2019). Evaluating government budget forecasts. In The Palgrave handbook of government budget forecasting (pp. 37–69). Berlin: Springer.

Khan, A., & Kriz, K. A. (2022). Forecasting government budgets. Pennsylvania: Lexington Books.

Lee, S., Lee, K., & Mun, S. (2025). Robustness of machine learning-based forecasting models for local tax revenues in volatile economic conditions: Evidence from the COVID-19 pandemic. Journal of Asian Governance, 2(2), 136–159.

Manola, S., Saengsri, T., & Promnuchanon, T. (2025). A comparative analysis of models for forecasting Thailand’s unemployment rate, 2021–2024. Journal of Information Technology and Innovation, 24(2), 61–75.