ความสัมพันธ์เชิงดุลยภาพระยะยาวระหว่างหนี้ครัวเรือนและปัจจัยเศรษฐกิจของประเทศไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความสัมพันธ์เชิงดุลยภาพระยะยาวระหว่างหนี้ครัวเรือนและปัจจัยทางเศรษฐกิจของประเทศไทย 2) ทดสอบความสัมพันธ์เชิงเหตุและผลระหว่างหนี้ครัวเรือนกับตัวแปรทางเศรษฐกิจของประเทศไทย และ 3) วิเคราะห์ปฏิกิริยาตอบสนองของหนี้ครัวเรือนเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันจากปัจจัยทางเศรษฐกิจของประเทศไทย โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิประเภทอนุกรมเวลารายไตรมาส ตั้งแต่ไตรมาสที่ 1 พ.ศ. 2556 ถึงไตรมาสที่ 2 พ.ศ. 2568 รวม 50 ไตรมาส ตัวแปรที่ใช้ ได้แก่ หนี้ครัวเรือน ผลิตภาพแรงงาน ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศที่แท้จริง อัตราดอกเบี้ย ค่าแรงขั้นต่ำ และอัตราการว่างงาน การวิเคราะห์ใช้วิธีเศรษฐมิติ เริ่มจากการทดสอบความนิ่งของข้อมูลด้วย Augmented Dickey-Fuller (ADF) ทดสอบความสัมพันธ์เชิงดุลยภาพระยะยาวด้วยวิธี Johansen Cointegration Test วิเคราะห์การปรับตัวระยะสั้นด้วย Vector Error Correction Model (VECM) ทดสอบความสัมพันธ์เชิงเหตุและผลด้วย Granger Causality และวิเคราะห์ปฏิกิริยาตอบสนองต่อความแปรปรวน (IRF) ผลการศึกษาพบว่าหนี้ครัวเรือนและตัวแปรเศรษฐกิจมหภาคมีความสัมพันธ์เชิงดุลยภาพระยะยาว ผลการทดสอบ Johansen Cointegration Test พบสมการความสัมพันธ์ร่วมจำนวน 1 สมการ แม้ว่าผลการประมาณแบบจำลอง VECM แสดงให้เห็นว่าหนี้ครัวเรือนมีแนวโน้มปรับตัวเข้าสู่ดุลยภาพระยะยาว แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ จึงไม่มีหลักฐานเพียงพอที่ยืนยันการปรับตัว ผล Granger Causality พบว่าหนี้ครัวเรือนเป็นสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติร้อยละ 1 และเป็นสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศที่แท้จริงและค่าแรงขั้นต่ำที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติร้อยละ 10 นอกจากนี้ยังพบความสัมพันธ์สองทิศทางระหว่างหนี้ครัวเรือนและผลิตภาพแรงงานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สำหรับผลการวิเคราะห์ IRF พบว่าผลกระทบจากผลิตภาพแรงงาน ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศที่แท้จริง อัตราดอกเบี้ยและอัตราการว่างงาน ส่งผลให้หนี้ครัวเรือนลดลงในระยะสั้น ขณะที่ผลกระทบจากค่าแรงขั้นต่ำส่งผลให้หนี้ครัวเรือนเพิ่มขึ้นในระยะสั้น