เศรษฐศาสตร์พฤติกรรมกับการลดอาหารเหลือบนจานของผู้บริโภคบุฟเฟต์ในโรงแรม กรณีศึกษา อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์

รพี สมสุข; สมหมาย อุดมวิทิต; ธนา สมพรเสริม

ผู้แต่ง

รพี สมสุข นิสิตปริญญาโท สาขาเศรษฐศาสตร์ธุรกิจ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประเทศไทย
สมหมาย อุดมวิทิต ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประเทศไทย
ธนา สมพรเสริม ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การแทรกแซงทางพฤติกรรม, การทดลองภาคสนาม, อาหารเหลือบนจาน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) ศึกษาประสิทธิผลของมาตรการแทรกแซงทางพฤติกรรม 3 รูปแบบ ได้แก่ การให้ข้อมูลเป็นค่าเริ่มต้น (Default) การสื่อสารด้วยกรอบผลได้ (Gain Framing) และการสื่อสารด้วยกรอบผลเสีย (Loss Framing) เทียบกับการให้บริการตามปกติ ต่อปริมาณอาหารเหลือบนจานของผู้บริโภคบุฟเฟต์ในโรงแรม 2) ศึกษาปัจจัยส่วนบุคคลที่ส่งผลต่อปริมาณอาหารเหลือบนจาน การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Design) ในลักษณะการทดลองภาคสนาม (Field Experiment) โดยมีกลุ่มตัวอย่างคือผู้ใช้บริการห้องอาหารเช้าแบบบุฟเฟต์ จำนวน 850 คน ซึ่งเลือกมาด้วยวิธีการสุ่มตามสะดวก (Convenience Sampling) เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูล และเครื่องชั่งน้ำหนักดิจิทัล สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างอิสระ (Independent Samples t-test) และการวิเคราะห์การถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ (Multiple Linear Regression) ผลการศึกษาประสิทธิผลของมาตรการโดยการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยพบว่า มาตรการทั้ง 3 รูปแบบสามารถลดปริมาณอาหารเหลือได้ที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 99 เมื่อเทียบกับสถานการณ์ปกติ โดยมาตรการที่มีประสิทธิผลสูงสุดคือ การสื่อสารด้วยกรอบผลเสีย ซึ่งลดปริมาณอาหารเหลือได้เฉลี่ย 37.49 กรัมต่อคน รองลงมาคือ การสื่อสารด้วยกรอบผลได้ (34.02 กรัมต่อคน) และการให้ข้อมูลเป็นค่าเริ่มต้น (19.50 กรัมต่อคน) ตามลำดับ สำหรับการวิเคราะห์ปัจจัยส่วนบุคคลที่ส่งผลต่อปริมาณอาหารเหลือบนจานพบว่า เพศชายมีแนวโน้มเหลืออาหารน้อยกว่าเพศหญิง เด็กเหลืออาหารมากกว่าผู้ใหญ่ และผู้ที่จองห้องพักแบบหมู่คณะเหลืออาหารมากกว่าผู้ที่จองแบบทั่วไป ส่วนจำนวนผู้ใช้บริการต่อโต๊ะ เป็นตัวแปรเดียวที่ส่งผลแตกต่างกันตามมาตรการแทรกแซง คือ ผู้ใช้บริการร่วมโต๊ะที่เพิ่มขึ้นส่งผลให้อาหารเหลือลดลงในมาตรการให้ข้อมูลเป็นค่าเริ่มต้นและการสื่อสารด้วยกรอบผลเสีย แต่กลับส่งผลให้อาหารเหลือเพิ่มขึ้นในมาตรการสื่อสารด้วยกรอบผลได้

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมมลพิษ. (2568). รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย ปี 2567 [Thailand state of pollution report 2024]. สืบค้นจาก https://www.pcd.go.th/publication/36174/.

Chang, Y. Y. C., Lin, J. H., & Hsiao, C. H. (2022). Examining effective means to reduce food waste behaviour in buffet restaurants. International Journal of Gastronomy and Food Science, 29, 100554.

Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. (3rd Ed.). New York: John Wiley and Sons.

Dolnicar, S., Juvan, E., & Grün, B. (2020). Reducing the plate waste of families at hotel buffets–A quasi-experimental field study. Tourism Management, 80, 104103.

Fernandez-Zamudio, M. A., Zarzo, I., Pina, T., Soriano, J. M., & San Onofre, N. (2024). Assessment and solutions to food waste at congress events: A perspective of the MagNuS project. Foods, 13(2), 181.

Grancea, A., & Nita, M. (2025). Tourists’ perception of food waste reduction in hotels: An analysis from a gender perspective. Bulletin of the Transilvania University of Brasov. Series V: Economic Sciences, 18(1), 53-64.

Juvan, E., Grün, B., & Dolnicar, S. (2018). Biting off more than they can chew: Food waste at hotel breakfast buffets. Journal of Travel Research, 57(2), 232-242.

Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. New York: Farrar, Straus and Giroux.

Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision making under risk. Econometrica, 47, 263-291.

Kallbekken, S., & Sælen, H. (2013). ‘Nudging’hotel guests to reduce food waste as a win–win environmental measure. Economics letters, 119(3), 325-327.

Partearroyo, T., Samaniego-Vaesken, M. de L., Ruiz, E., Aranceta-Bartrina, J., Gil, Á., González-Gross, M., Ortega, R. M., Serra-Majem, L., & Varela-Moreiras, G. (2020). Plate waste generated by spanish households and out-of-home consumption: Results from the ANIBES study. Nutrients, 12(6), 1641.

Petrea, A.-R., & Toporcea, E. M. (2019). Nudging hotel guests for reducing food waste: A field experiment. Retrieved from https://research.cbs.dk/en/studentProjects/nudging-hotel-guests-for-reducing-food-waste-a-field-experiment/.

Srijuntrapun, P., & Sukwong, P. (2024). Food waste from catering services in thai hotels: A composition analysis and practical guidelines for effective utilization. Applied Environmental Research, 46(4), 12.

Thaler, R. H. (2016). Behavioral economics: Past, present, and future. American Economic Review, 106(7), 1577-1600.

Thaler, R. H., & Sunstein, C. R. (2008). Nudge: Improving decisions about health, wealth, and happiness. New Haven: Yale University Press.

Tomaszewska, M., Bilska, B., Tul-Krzyszczuk, A., & Kołożyn-Krajewska, D. (2021). Estimation of the scale of food waste in hotel food services-A case study. Sustainability, 13(1), 421.

Tversky, A., & Kahneman, D. (1981). The framing of decisions and the psychology of choice. Science, 211(4481), 453–458.

Tversky, A., & Kahneman, D. (1991). Loss aversion in riskless choice: A reference-dependent model. The Quarterly Journal of Economics, 106(4), 1039–1061.