ปฐมโพธิกาล : หลักการ อุดมการณ์ วิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคแรก

บทคัดย่อ

เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว ทรงเสวยวิมุติสุข ณ บริเวณต้นพระศรีมหาโพธิ์เป็นเวลา 7 สัปดาห์ แล้วเสด็จไปโปรดปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ทรงแสดงปฐมเทศนาในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 (เดือนอาสาฬหะ) เรียกว่า ธรรมจักกัปปวัตตนสูตร ในขณะที่ทรงแสดงธรรม ท่านโกณฑัณญะได้ธรรมจักษุ คือ บรรลุพระโสดาบัน ได้ทูลขออุปสมบทในพระธรรมวินัย พระอัญญาโกณฑัญญะจึงเป็นพระภิกษุรูปแรกในพระพุทธศาสนา และแสดงทุติยธรรมเทศนาชื่อว่า อนัตตลักขณสูตร โปรดปัญจวัคคีย์ให้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ และแสดงธรรมโปรดยสพร้อมทั้งเพื่อนๆ ให้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ จำนวน 60 องค์ และเป็นช่วงที่ออกพรรษาแล้ว พระพุทธองค์ทรงพิจารณาเห็นสมควรว่า จะออกไปประกาศพระศาสนาให้เป็นที่แพร่หลาย จึงมีพุทธบัญชาให้สาวกทั้ง 60 องค์ จาริกออกไปประกาศเผยแผ่พระพุทธศาสนา โดยให้ไปแต่เพียงลำพัง ในการออกจาริกประกาศครั้งปฐมโพธิกาลตั้งแต่ตรัสรู้จนกระทั่งแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ อยู่ในระหว่างพรรษาที่ 1-2 ของพระพุทธองค์ การประกาศพระศาสนาครั้งนั้นทำให้กุลบุตรในดินแดนต่างๆ โดยเฉพาะแคว้นมคธอันมีพระเจ้าพิมพิสารเป็นผู้อุปภัมถ์ หันมาเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาและขอบรรพชาอุปสมบทเป็นอันมาก พระพุทธองค์ทรงวางหลักการ อุดมการณ์ และวิธีการเผยแผ่พระศาสนาอย่างเป็นระบบ ประดิษฐานพระพุทธศาสนาอย่างเป็นทางการครั้งแรก นับว่าเป็นการเผยแผ่พระศาสนาที่ได้ผลอย่างน่าอัศจรรย์ ด้วยประการฉะนี้