คุณค่าของคัมภีร์มังคลัตถทีปนี ในฐานะวรรณกรรมต้นแบบของบาลีในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

          บทความนี้มุ่งนำเสนอคุณค่าของคัมภีร์มังคลัตถทีปนี ผลงานวรรณกรรมบาลีของพระสิริมังคลาจารย์ ในฐานะวรรณกรรมต้นแบบของบาลีในประเทศไทย พระสิริมังคลาจารย์แต่งคัมภีร์เรื่องนี้โดยการยกหัวข้อธรรมในมงคลสูตรที่มีในพระไตรปิฎกมาตั้งแล้วอธิบายความหมายของมงคลแต่ละข้ออย่างละเอียด มีการยกนิทานอุทาหรณ์มาสอดแทรกการอธิบายและใช้การอ้างอิงจากคัมภีร์หลายเรื่อง ผู้เขียนได้นำมังคลัตถทีปนีมาศึกษาวิเคราะห์ถึงลักษณะเด่นเพื่อชี้ให้เห็นถึงคุณค่า พบว่า มังคลัตถทีปนีประกอบด้วยลักษณะเด่นด้านโครงสร้าง วิธีการนำเสนอและเนื้อหา กล่าวคือ ลักษณะเด่นด้านโครงสร้าง เริ่มต้นด้วยบทปณามคาถา อุบัติกถา การลำดับเรื่อง และจบลงด้วยนิคมคาถา โดยมีลักษณะเด่นในการนำเสนอเนื้อหา 10 วิธี คือ 1) การให้คําจํากัดความ 2) การวิเคราะห์ความหมายตามรูปศัพท์ทางไวยากรณ์ 3) การพรรณนาลักษณะเชิงพฤติกรรม 4) การจําแนกประเภท 5) การประเมินคุณค่าในแต่ละมงคล 6) การยกนิทานอุทาหรณ์มาแสดง 7) การตั้งคําถาม-คําตอบ 8) การอ้างอิง 9) การประมวลข้อมูลจากคัมภีร์ต่าง ๆ และ 10) การวินิจฉัยความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่นํามาอ้างอิง ส่วนลักษณะเด่นด้านเนื้อหา เป็นการอธิบายเพิ่มเติมจากงานอรรถกถาปรมัตถโชติกาของพระพุทธโฆษาจารย์ โดยมีการยกนิทานอุทาหรณ์เป็นจำนวนมากขึ้นมาแสดง และการอธิบายความเป็นลำดับสอดคล้องกับหลักอาศรม 4 ของพราหมณ์ จากลักษณะเด่นดังกล่าวมา จึงก่อให้เกิดคุณค่าในฐานะวรรณกรรมต้นแบบของบาลีในประเทศไทย