การศึกษาพื้นที่ความทรงจำในวรรณกรรมไพรัชนิยาย เรื่อง บุพเพข้ามฟ้า ผลงานของ รตี

Main Article Content

ดวงพร เพิ่มผล
ปนัดดา บระเพ็ชร
อุไรวรรณ สิงห์ทอง
รัศมี ราชบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพื้นที่ความทรงจำในวรรณกรรมไพรัชนิยาย เรื่อง บุพเพข้ามฟ้า ผลงานของ รตี ผู้วิจัยใช้แนวคิดพื้นที่ความทรงจำและแนวคิดสังคมวิทยา นำเสนอผลการศึกษาด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า การศึกษาพื้นที่ความทรงจำในวรรณกรรมไพรัชนิยาย เรื่อง บุพเพข้ามฟ้า ผลงานของ รตี พบ 3 ประเด็น ได้แก่ 1) พื้นที่ความทรงจำด้านสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ โดยสะท้อนผ่านตัวละครโดยผ่านสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของเมียนมา พบ 5 สถานที่ ได้แก่ 1.1) พระมหาเจดีย์ชเวดากอง 1.2) พระธาตุอินทร์แขวน 1.3) วัดงาทัตจี 1.4) ถ้ำเป๊กชินเมียว 1.5) วัดพองดออู 2) พื้นที่ความทรงจำ         ด้านประเพณี วัฒนธรรม สะท้อนผ่านตัวละครให้เห็นถึงการทำหน้าที่เป็นรากฐานถักทอความเชื่อและเรื่องเล่าในอดีตให้กลายเป็นวิถีปฏิบัติในปัจจุบัน พบประเพณี ได้แก่ เทศกาลตะดิงจุ๊ต ประเพณีแห่พระธาตุบัวเข็ม พบวัฒนธรรมด้านการแต่งกายของชาวเมียนมา และวัฒนธรรมด้านอาหาร ได้แก่ เส่งตะโลง เจี๊ยะอูปู่ติน โดโท โมฮิงกา แพะโต๊ก และปาลาชอง 3) พื้นที่ความทรงจำด้านสถานที่ท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ สะท้อนผ่านตัวละครเป็นการเปลี่ยนความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับระบบนิเวศ      พบ 4 สถานที่ ได้แก่ 3.1) ทะเลสาบอินเล 3.2) ทะเลสาบอินยา 3.3) ทะเลสาบกันดอจี 3.4) เมืองพินอูลวิน จะเห็นได้ว่าวรรณกรรมไพรัชนิยาย เรื่อง บุพเพข้ามฟ้า ผลงานของ รตี มีความทรงจำที่สะท้อนผ่านตัวละคร พื้นที่เหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ทางกายภาพ แต่เป็นสะพานที่เชื่อมโยงอดีตสู่ปัจจุบันผ่านพิธีกรรมและวิถีปฏิบัติ พลังแห่งศรัทธาที่แฝงอยู่ในสถาปัตยกรรมและธรรมชาติในวรรณกรรมเรื่องนี้ จึงเป็นกลไกสำคัญในการเยียวยาจิตใจและประคองความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ศาสนา และสิ่งแวดล้อมให้คงอยู่ร่วมกันได้อย่างมั่นคงท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลก

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
เพิ่มผล ด., บระเพ็ชร ป., สิงห์ทอง อ., & ราชบุรี ร. (2026). การศึกษาพื้นที่ความทรงจำในวรรณกรรมไพรัชนิยาย เรื่อง บุพเพข้ามฟ้า ผลงานของ รตี. วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 17(1), 1–14. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JoMbuHu/article/view/295219
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ชานนท์ ไชยทองดี. (2557). เรื่องเล่าศักดิ์สิทธิ์กับการสร้างพื้นที่ทางวัฒนธรรมในจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 6(2), 75-90.

ธีรพงษ์ สิทธิพล. (2565). พลังความเชื่อและเครือข่ายความร่วมมือในการจัดการทุนวัฒนธรรมผ่านประเพณีบุญหลวง. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 17(61), 45-56.

ปิยะนารถ จิตต์ปิยะธรรม. (2564). ความผูกพันกับสถานที่และพฤติกรรมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ. วิทยานิพนธ์ระดับดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

รตี วรรลยางกูร. (2567). นวนิยายเรื่อง บุพเพข้ามฟ้า. กรุงเทพฯ: พิมพ์คำ (เครือสถาพรบุ๊คส์).

วิมาลิน รุจิวรากุล. (2565). สถาปัตยกรรมศักดิ์สิทธิ์และความทรงจำร่วมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้: ระหว่างความเลื่อมใสส่วนบุคคลและอัตลักษณ์แห่งชาติ. Journal of Southeast Asian Studies, 53(1-2), 145-168.

ศวิตา โนธายะ. (2541). การศึกษาเชิงวิเคราะห์วรรณคดีพุทธศาสนา เรื่องตำนานเจดีย์ชเวดากอง. วิทยานิพนธ์ ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.

สุชาติ สวัสดิ์ศรี. (2518). วรรณกรรมวิจารณ์. กรุงเทพฯ: ดวงกมล.

สุพรรณี วราทร. (2519). ประวัติการประพันธ์นวนิยายไทย. กรุงเทพฯ: เจริญวิทย์การพิมพ์.

สุวิชาณ์ เถื่อนช้าง, และคณะ. (2565). การจัดการมรดกวัฒนธรรมและธรรมชาติผ่านแนวคิดจิตวิญญาณแห่งสถานที่. วารสารสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร. มหาวิทยาลัยมหิดล.

แสง จันทร์งาม. (2531). ศาสนศาสตร์. กรุงเทพฯ: แพร่พิทยา.

Haripriya, S. (2020). Memory, Ethnography and the Method of Memory. Sociological Bulletin, 69(2), 1-16.