ปัญหาเกี่ยวกับสิทธิของผู้บริโภคในกรณีสินค้ามีความชำรุดบกพร่อง
คำสำคัญ:
สินค้าชำรุดบกพร่อง, เลมอนลอว์, การคุ้มครองผู้บริโภคบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาปัญหาเกี่ยวกับสิทธิของผู้บริโภคในกรณีสินค้ามีความชำรุดบกพร่องโดยพิจารณากฎหมายไทยในปัจจุบัน ได้แก่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 472–474 พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 และพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 แม้จะมีบทบัญญัติว่าด้วยความรับผิดกรณีความชำรุดบกพร่องของสินค้าแต่ยังมีข้อจำกัดในด้านความชัดเจนของคำนิยามต่าง ๆ มาตรการเยียวยา และกระบวนการบังคับใช้ ซึ่งก่อให้เกิดความไม่แน่นอนในการตีความและไม่อาจคุ้มครองผู้บริโภคได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเปรียบเทียบระบบกฎหมายของสหรัฐอเมริกาและสิงคโปร์ ผลการศึกษาพบว่า สหรัฐอเมริกามีกลไกคุ้มครองผู้บริโภคผ่าน Magnuson-Moss Warranty Act และ Lemon Law ของมลรัฐต่าง ๆ โดยวางหลักความรับผิดอย่างเคร่งครัด (Strict Liability) และให้ผู้บริโภคใช้สิทธิเรียกร้องได้อย่างกว้างขวาง เช่น การซ่อมแซม การเปลี่ยนสินค้า การลดราคา การเลิกสัญญา และการฟ้องคดีแบบกลุ่ม (Class Action) ขณะที่สิงคโปร์บัญญัติ Lemon Law ภายใต้ Consumer Protection (Fair Trading) Act โดยบูรณาการเข้ากับ Sale of Goods Act (SGA) และ Unfair Contract Terms Act (UCTA) ซึ่งกำหนดสิทธิของผู้บริโภคในการซ่อมแซม เปลี่ยน ลดราคา หรือเลิกสัญญา อีกทั้งวางบทสันนิษฐานว่า หากสินค้ามีความชำรุดบกพร่องภายในหกเดือนนับแต่ส่งมอบ ให้ถือว่าเป็นความบกพร่องตั้งแต่ต้น เว้นแต่ผู้ประกอบธุรกิจพิสูจน์เป็นอย่างอื่นได้ กลไกดังกล่าวช่วยลดภาระการพิสูจน์ของผู้บริโภคและสร้างสมดุลกับผู้ประกอบธุรกิจ จากการเปรียบเทียบเห็นได้ว่ากฎหมายไทยยังขาดกฎหมายเฉพาะว่าด้วยสินค้าชำรุดบกพร่อง จึงควรมีการบัญญัติกฎหมายในเรื่องดังกล่าวเป็นการเฉพาะ เพื่อกำหนดนิยามของความชำรุดบกพร่อง มาตรการเยียวยา และกลไกการบังคับใช้ที่ชัดเจน เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
เอกสารอ้างอิง
กิตติศักดิ์ ปรกติ. (2532). ความรับผิดเพื่อชำรุดบกพร่องในสัญญาซื้อขาย (ผลงานวิจัยเสริมหลักสูตร). กรุงเทพฯ : คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
จิตรตรา ขันเงิน. (2558). ละเมิด (รายงานการศึกษา). กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค.
ณัฐวัสส์ อิศรางกูร ณ อยุธยา. (2550). คำอธิบายกฎหมายลักษณะซื้อขาย. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์สูตรไพศาล.
ดาราพร ถิระวัฒน์. (2559). สัญญาผู้บริโภค. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธนดล ถนอมนิรชรชัย. (2557). ปัญหาในการคุ้มครองสิทธิของผู้ซื้อในการซื้อขายรถยนต์ใหม่. (สารนิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีปทุม).
ธีรวัฒน์ จันทรสมบูรณ์. (2566). กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์นิติธรรม.
นนทวัชร์ นวตระกูลพิสุทธิ์. (2567). สัญญาผู้บริโภค ข้อพิพาทผู้บริโภค และคดีผู้บริโภค. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์.
ไผทชิต เอกจริยกร. (2565). คำอธิบาย ซื้อขาย แลกเปลี่ยน ให้. พิมพ์ครั้งที่ 12. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิญญูชน.
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522.
พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551.
พิทยา วิทยาไพโรจน์. (2549). ปัญหาทางกฎหมายในการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสัญญาไม่เป็นธรรม : ศึกษากรณีสัญญาประกันวินาศภัย. (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์).
มติชนออนไลน์. (2561). ด่วน! ศาลสั่ง’ฟอร์ด’จ่าย 23 ล้านเศษ หลังจำหน่ายรถไร้มาตรฐานกับลูกค้านับร้อย. สืบค้นวันที่ 24 มีนาคม 2569, จาก https://www.matichon.co.th/local/news_1140527
รัฐสภา จุรีมาศ. (2561). มาตรการทางกฎหมายต่อความไม่ได้มาตรฐานของสินค้า : ศึกษาประเทศสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น. วารสารวิชาการ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 2 (1), 79-84.
ร่างพระราชบัญญัติความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า พ.ศ. ....
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (ไม่ปรากฏปี). บันทึกหลักการและเหตุผลประกอบร่าง พ.ร.บ. ความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า พ.ศ. ....
สำนักงานเลขาธิการสภาปฏิรูปแห่งชาติ. (2558). วาระปฏิรูปที่ 31 : การปฏิรูประบบการคุ้มครองผู้บริโภค เรื่อง “ความรับผิดต่อความชำรุดบกพร่องของสินค้าและร่างพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า พ.ศ. ....” (รายงานของคณะกรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภค). กรุงเทพฯ : สภาปฏิรูปแห่งชาติ.
สุวิจักขณ์ จันดาพันธ์. (2553). ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการให้ความคุ้มครองผู้บริโภค : ศึกษากรณีความรับผิดร่วมกันของผู้ประกอบการตามพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551. (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).
สุษม ศุภนิตย์. (2557). คำอธิบายกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เอื้อน ขุนแก้ว. (2566). คำอธิบายกฎหมายวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : กรุงสยามพับลิชชิ่ง.
California Civil Code.
Consolidated Version of the Treaty on the Functioning of the European Union. (2012). OJ C326/47.
Consumer Protection (Fair Trading) Act (Cap. 52A, 2009 Rev. Ed.).
Directive (EU) 2019/771 of the European Parliament and of the Council of 20 May 2019 on certain aspects concerning contracts for the sale of goods. (2019). OJ L136/28.
Farnsworth, E. Allan. (2004). Contracts. 4th ed. New York: Aspen Publishers.
Kennedy, John F. (1962). Special message to the Congress on protecting the consumer interest. Retrieved August 12, 2025, from https://shorturl.asia/VLd9T
Magnuson-Moss Warranty Act. (1975). 15 U.S.C. §§ 2301–2312.
Micklitz, Hans-W. (2018). The politics of justice in European private law. 1st ed. Cambridge: Cambridge University Press.
Regulation (EU) No 524/2013 of the European Parliament and of the Council of 21 May 2013 on online dispute resolution for consumer disputes. (2013). OJ L165/1.
Restatement (Second) of Torts. § 402A.
Sale of Goods Act (Cap. 393, 1999 Rev. Ed. Sing.).
The Consumers Association of Singapore (CASE). Lemon Law. Retrieved August 16, 2025, from https://www.case.org.sg/cpfta-lemon-law/
Unfair Contract Terms Act (Cap. 396, 1994 Rev. Ed. Sing.).
Weatherill, Stephen. (2021). EU consumer law and policy. 2nd ed. Cheltenham: Edward Elgar Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกฎหมายสงขลานครินทร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความที่ตีพิมพ์เผยแพร่เป็นของวารสารกฎหมายสงขลานครินทร์ วารสารกฎหมายสงขลานครินทร์มีสิทธิในการเผยแพร่ ทำซ้ำ หรือรวบรวมบทความที่ตีพิมพ์เผยแพร่แล้ว ความคิดเห็นใด ๆ ของผู้เขียนในบทความ กองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วย ทั้งนี้กองบรรณาธิการวารสารไม่สงวนสิทธิในการคัดลอกแต่ให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย
