การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์จากผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนสร้างสุขผู้สูงอายุตำบลห้วยโป่ง

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่อง "การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์จากผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนสร้างสุขผู้สูงอายุตำบลห้วยโป่ง" มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับพืชในท้องถิ่นตำบลห้วยโป่ง ที่นำมาใช้ทำผ้ามัดย้อม 2) สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ต้นแบบผ้ามัดย้อมบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นและ 3) ประเมินความคิดเห็นของผู้ตอบแบบสอบถามที่มีต่อผลิตภัณฑ์ต้นแบบผ้ามัดย้อม  เป็นการวิจัยแบบผสมผสานเชิงลำดับเพื่อการสำรวจ โดยเก็บข้อมูลจากผู้สูงอายุจำนวน 16 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบผลิตภัณฑ์ 3 คน  กลุ่มผู้บริโภคและผู้ผลิตจำนวน 35 คน ซึ่งคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แนวคำถามกึ่งโครงสร้างสำหรับการสนทนากลุ่มย่อย แบบประเมินคุณภาพผลิตภัณฑ์และแบบสอบถามความคิดเห็น วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1)  ตำบลห้วยโป่งเป็นชุมชนเกษตรกรรม กลุ่มผู้สูงอายุยังไม่มีประสบการณ์การทำผ้ามัดย้อมสีจากธรรมชาติ มีความสนใจเรียนรู้กิจกรรมที่ไม่ซับซ้อนและใช้ทรัพยากรที่คุ้นเคย โดยคัดเลือกพืชให้สี 5 ชนิด ได้แก่ ดอกดาวเรือง ขมิ้น แก่นฝาง ฝักคูน และเปลือกมังคุด ใช้ร่วมกับสารช่วยติดสี 2 ชนิด คือ สารส้มและน้ำปูนใส ทำให้ได้สีแตกต่างกัน 2) ผลการพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบกระเป๋าผ้า 5 แบบ ซึ่งผู้เชี่ยวชาญประเมินในระดับมากทุกชิ้น โดยมีค่าเฉลี่ยระหว่าง 3.81–4.33   3) กลุ่มผู้บริโภคและผู้ผลิต มีความคิดเห็นต่อผลิตภัณฑ์โดยรวมอยู่ในระดับมาก  ( x̄ = 4.12, S.D. = 0.22) ด้านความแปลกใหม่และน่าสนใจ และการรับรู้ด้านความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อยู่ในระดับมากที่สุด ส่วนความเหมาะสมด้านราคาอยู่ในระดับปานกลางและมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด ทั้งนี้ กระบวนการผลิตมีขั้นตอนไม่ซับซ้อน มีความยืดหยุ่น และเหมาะสมกับสมรรถภาพทางกายของผู้สูงอายุ อย่างไรก็ตาม ความเหมาะสมด้านราคาซึ่งมีค่าเฉลี่ยต่ำสุดสะท้อนให้เห็นความแตกต่างระหว่างต้นทุนการผลิตระดับชุมชนกับการยอมรับด้านราคาของผู้บริโภค ดังนั้น การพัฒนาผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์จึงควรให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการต้นทุน การกำหนดราคา และการสื่อสารเรื่องราวและคุณค่าของผลิตภัณฑ์