กระแสการสร้างสรรค์ตุ๊กตาจำลองโดยปัญญาประดิษฐ์ (AI doll box trend) ในบริบทของกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา: กรณีศึกษาการสร้างสรรค์ภาพจาก อัตลักษณ์ของตุ๊กตาบาร์บี้ (AI Barbie)

บทคัดย่อ

การศึกษาวิเคราะห์กระแสการสร้างสรรค์ตุ๊กตาจำลองโดยปัญญาประดิษฐ์ (AI Doll Box Trend) โดยเฉพาะกรณีการสร้างสรรค์ภาพโดยใช้อัตลักษณ์ของตุ๊กตาบาร์บี้ (AI Barbie) ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ไวรัลในสื่อสังคมออนไลน์ปัจจุบัน ที่ก่อให้เกิดประเด็นความท้าทายด้านกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาอย่างมีนัยสำคัญ บทความได้ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ Generative AI ในการสร้างสรรค์ผลงานที่อาศัยอัตลักษณ์ของตุ๊กตาบาร์บี้ ซึ่งได้รับความคุ้มครองทั้งในฐานะลิขสิทธิ์ เครื่องหมายการค้า และเครื่องหมายภาพลักษณ์ โดยการศึกษาบทบัญญัติกฎหมาย แนวคำพิพากษา และแนวทางการตีความของประเทศสหรัฐอเมริกาและสหภาพยุโรปเป็นกรอบในการเปรียบเทียบ เพื่อนำมาประเมินความเหมาะสมและข้อจำกัดของกรอบกฎหมายไทยภายใต้พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ฯ พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้าฯ ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่ากฎหมายไทยยังมีช่องว่างสำคัญในการรองรับการสร้างสรรค์ผลงานโดย Generative AI ทั้งในขั้นตอนการฝึกฝนโมเดลและการพิจารณาผลลัพธ์ของงาน บทความได้เสนอแนะแนวทางเชิงนโยบายและแนวปฏิบัติที่เหมาะสม เพื่อช่วยลดความเสี่ยงทางกฎหมาย และส่งเสริมการสร้างสมดุลระหว่างการคุ้มครองสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญากับเสรีภาพในการแสดงออกและนวัตกรรมทางเทคโนโลยี