สูงวัยไม่เกษียณ: การจัดการทุนมนุษย์ในยุคประชากรเปลี่ยนผ่าน
คำสำคัญ:
แรงงานผู้สูงอายุ, การจัดการทุนมนุษย์, สังคมสูงวัยบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาการจัดการทุนมนุษย์ในบริบทของสังคมสูงวัยที่กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็วในประเทศไทย โดยวิเคราะห์ผ่านสามมิติหลัก ได้แก่ นโยบายสาธารณะ การบริหารงานบุคคล และหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ด้วยการสังเคราะห์ข้อมูลจากเอกสาร วิจัย และกรณีศึกษาทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อเสนอแนวทางการจัดการแรงงานสูงวัยอย่างมีคุณค่าและยั่งยืน ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า การจัดการแรงงานสูงวัย ควรออกแบบเชิงระบบที่ไม่ยึดติดกับตัวเลขอายุ แต่ให้ความสำคัญกับศักยภาพ ประสบการณ์ และคุณค่าของผู้สูงวัย โดยนโยบายภาครัฐควรสนับสนุนการทำงานต่อหลังเกษียณอย่างยืดหยุ่น องค์กรควรปรับแนวทางบริหารให้เหมาะสมกับแรงงานหลายช่วงวัย และสังคมควรเปลี่ยนทัศนคติจากการมองผู้สูงอายุเป็นภาระมาเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า ทั้งนี้ การบูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เช่น พรหมวิหาร 4 อิทธิบาท 4 และสัปปุริสธรรม 7 ยังช่วยวางรากฐานด้านจริยธรรมในการบริหารทรัพยากรมนุษย์อย่างเมตตา ไม่เลือกปฏิบัติ และเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง บทความจึงเสนอโมเดลการจัดการทุนมนุษย์สูงวัยแบบบูรณาการที่เชื่อมโยงภาครัฐ องค์กร และสังคมเข้าด้วยกัน เพื่อขับเคลื่อนระบบแรงงานสูงวัยที่ยั่งยืน มีความหมาย และสอดรับกับพลวัตประชากรในศตวรรษที่ 21
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2564). สังคมผู้สูงอายุในปัจจุบันและเศรษฐกิจในประเทศไทย. สืบค้น 21 พฤษภาคม 2568, จาก https://www.dop.go.th/th/know/1/926
จิรัตติกาล สุขสิงห์. (2565). การประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท 4 เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของบุคลากรในองค์กร. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 5(1), 211-219.
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2565). รายงานประจำปีโครงการพี่เลี้ยงรุ่นทอง. สืบค้น 12 พฤษภาคม 2568, จาก https://shorturl.asia/v24C8
ปรียวรรณ สุวรรณสูนย์. (2565). การขยายอายุเกษียณราชการ. สืบค้น 5 พฤษภาคม 2568, จาก https://library.parliament.go.th/index.php/th/radioscript/rr2563-dec4
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2555). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ (พิมพ์ครั้งที่ 32). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2546). พระไตรปิฎก ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (ฉบับภาษาไทย พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Becker, G. S. (2002). The Age of Human Capital. Theoretical Economics Letters, 12(6), 3-8.
Ilmarinen, J. (2006). Towards a Longer Worklife: Ageing and the Quality of Worklife in the European Union. Helsinki: Finnish Institute of Occupational Health.
International Labour Organization. (2020). Policy Responses to Population Ageing and Working Life. Geneva: International Labour Organization.
Ng, T. W. H. & Feldman, D. C. (2012). Evaluating six common stereotypes about older workers with meta-analytical data. Personnel Psychology, 65(4), 821-858.
OECD. (2018). Working Better with Age: Germany. France: OECD Publishing.
_____. (2019). Working Better with Age: Japan. France: OECD Publishing.
United Nations. (2022). World Population Ageing 2022. New York: UN Department of Economic and Social Affairs.
World Bank. (2021). Live Long and Prosper: Aging in East Asia and Pacific. Washington, D.C.: World Bank Group.
