บทบาทการสาธารณสงเคราะห์ที่มีต่อชุมชนของพระราชสิริวัชรรังษี (ชำนาญ อุตฺตมปญฺโญ)
คำสำคัญ:
บทบาท, สาธารณสงเคราะห์, สังคหวัตถุ 4บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1. ศึกษาผลงานด้านการสาธารณสงเคราะห์ที่มีต่อชุมชน 2. วิเคราะห์กระบวนการดำเนินงานด้านการสาธารณสงเคราะห์ และ 3. นำเสนอบทบาทการสาธารณสงเคราะห์ของพระราชสิริวัชรรังษี (ชำนาญ อุตฺตมปญฺโญ) ต่อชุมชน โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพภาคสนาม ใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือหลักในการรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่คัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 25 รูปหรือคน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีสังเคราะห์จากเอกสารและการสัมภาษณ์ แล้วนำเสนอในลักษณะพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1. ผลงานของพระราชสิริวัชรรังษีครอบคลุมการส่งเสริมการศึกษา การสนับสนุนสิทธิเบื้องต้นของประชาชน การพัฒนาสิ่งแวดล้อมชุมชน เช่น วัดและสถานที่สาธารณะ การจัดตั้งโรงทานและศูนย์ช่วยเหลือผู้ยากไร้ การอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่น ตลอดจนการจัดตั้งแหล่งเรียนรู้ในพื้นที่ชนบท โดยทั้งหมดดำเนินงานภายใต้หลักเมตตาธรรมและจิตสำนึกสาธารณะอย่างแท้จริง 2. ในด้านกระบวนการดำเนินงาน ท่านยึดหลัก 4M ได้แก่ การพัฒนามนุษย์ (Man) การบริหารจัดการทรัพยากรและงบประมาณ (Money) การใช้วัสดุสิ่งของให้เกิดประโยชน์ (Material) และการจัดกิจกรรมอย่างมีระบบ (Method) พร้อมทั้งยึดหลักสังคหวัตถุ 4 คือ ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา และสมานัตตตา ซึ่งสะท้อนการบูรณาการระหว่างหลักธรรมกับหลักการจัดการอย่างลงตัว และ 3. สำหรับบทบาทที่ปรากฏต่อชุมชน ท่านเน้นการส่งเสริมคุณธรรม ความสามัคคี การเรียนรู้ของเยาวชนการสร้างเครือข่ายเพื่อแก้ปัญหาสังคมและภัยธรรมชาติ การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการช่วยเหลือผู้เดือดร้อนอย่างรวดเร็ว สะท้อนถึงผู้นำทางศีลธรรมที่มุ่งพัฒนาคุณภาพชีวิตและเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีในสังคมอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
ชำเลือง วุฒิจันทร์. (2541). การพัฒนากิจการคณะสงฆ์และการพระศาสนาเพื่อความมั่นคงแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: กรมการศาสนา.
ฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ มหาเถรสมาคม. (2561). คู่มือปฏิบัติงานฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม (โครงการพัฒนาสุขภาวะและการเรียนรู้ตามแนวพระพุทธศาสนา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูวินัยธรกิตติศักดิ์ กิตฺติสกฺโก. (2564). บทบาทพระสงฆ์ในการส่งเสริมประเพณีชาวมอญ อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี (สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูวิภัชธรรมวิสิฐ (วิรัช วิรโช). (2566). เทคนิคการจัดการงานสาธารณสงเคราะห์ของวัดดีบอน อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี (สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูสุทธิวรญาณ (ภักดี เขมธโร). (2565). การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงรุกในงานสาธารณสงเคราะห์ของพระครูพิศิษฎ์ประชานาถ (แดง นนฺทิโย) (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระชยพล กลฺยาโณ. (2566). บทบาทการส่งเสริมการศึกษาสงเคราะห์ของพระครูภาวนาอินทวงศ์ (เฉลียว อินฺทวํโส) (สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธงชัย ขนฺติธโร. (2564). บทบาทของพระสงฆ์ในการส่งเสริมการบริหารจัดการกลุ่มสัจจะออมทรัพย์เพื่อสวัสดิการชุมชน จังหวัดศรีสะเกษ (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระใบฎีกามงคล ปญฺญาทีโป. (2566). การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงรุกในงานสาธารณสงเคราะห์ของพระครูพิศิษฎ์ประชานาถ (แดง นนฺทิโย) (สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพุฒิพัฒน์ จนฺทวํโส. (2564). บทบาทของพระธรรมทูตในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในโรงเรียน อำเภอวิหารแดง จังหวัดสระบุรี (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหากฤษธิชัย กิตฺติธมฺโม. (2564). ประสิทธิผลการบริหารจัดการงานสาธารณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาคำพันธุ์ รณญฺชโย. (2562). การพัฒนาบทบาทของพระสงฆ์ในการเสริมสร้างสัมมาชีพแก่ประชาชนในจังหวัดราชบุรี (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาพชร กิตฺติวรเมธี. (2565). การพัฒนางานด้านสาธารณสงเคราะห์ตามแผนปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาของพระสังฆาธิการในจังหวัดสระแก้ว (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระศุภชัย ปญฺญาวชิโร. (2562). บทบาทของพระสงฆ์ที่มีต่อการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสมุห์ดิเรก อติเรกสุโภ. (2560). การบริหารจัดการงานสาธารณสงเคราะห์ของพระสังฆาธิการในอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี (สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
