การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเทศบาลในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
คำสำคัญ:
หลักพุทธธรรม, คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ, เทศบาล, จังหวัดพระนครศรีอยุธยาบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเทศบาลในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา 2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนา และ 3. การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ การวิจัยใช้แบบผสานวิธี โดยการวิจัยเชิงปริมาณเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 394 คน ด้วยแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ค่าความเชื่อมั่น 0.987 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน การวิจัยเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 18 รูปหรือคน และการสนทนากลุ่มเฉพาะ 9 รูปหรือคน เพื่อยืนยันองค์ความรู้หลังจากการสังเคราะห์ข้อมูล
ผลการวิจัยพบว่า 1. การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเทศบาลในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประกอบด้วย 5 ด้าน การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุดำเนินงานใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ ด้านการบริหารจัดการ โดยภาพรวมมีการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า อยู่ในระดับมากทุกด้าน โดยเรียงตามลำดับดังนี้ด้านสภาพแวดล้อม รองลงมาคือ ด้านสัมพันธภาพทางสังคม อันดับสามคือ ด้านสุขภาพกาย อันดับสี่คือ ด้านสุขภาพจิต และด้านความมั่นคงในชีวิต 2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุคือ การบริหารจัดการที่ดี โดยเฉพาะการนำและการจัดองค์การ คิดเป็นร้อยละ 37 และหลักภาวนา 4 ที่สำคัญคือ ศีลภาวนาและปัญญาภาวนา คิดเป็นร้อยละ 15.5 3. การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุเป็นการบูรณาการระหว่างการบริหารจัดการและหลักภาวนา 4 โดยเน้นการวางแผนเชิงกลยุทธ์แบบมีส่วนร่วม การจัดองค์กรที่ชัดเจน และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศควบคู่กับการพัฒนาผู้สูงอายุทั้งกาย จิต สังคม และปัญญา ผ่านกิจกรรมออกกำลังกาย การสร้างเครือข่ายความสัมพันธ์ การพัฒนาจิตใจด้วยหลักพุทธศาสนา และการแลกเปลี่ยนภูมิปัญญา แนวทางนี้สะท้อนการผสมผสานระหว่างการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพและปรัชญาไทยเพื่อการพัฒนาแบบองค์รวมอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
เครือวัลย์ มโนรัตน์ และคณะ. (2567). การพัฒนาประสิทธิผลการบริหารจัดการสุขภาวะองค์รวมผู้สูงอายุของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในจังหวัดเพชรบูรณ์. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 9(2), 315-327.
ถนอมขวัญ อยู่สุข และคณะ. (2565). การพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพุทธของผู้เกษียณอายุการปฏิบัติงานจากกรมชลประทาน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 11(4), R40-R54.
นัฐพล บุญสอน และคณะ. (2567). การประยุกต์หลักภาวนา 4 เพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตในการปฏิบัติงาน ของบุคลากรสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 6(2), 58-72.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2565). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.
วรสิทธิสิน หงส์ทอง และคณะ. (2566). การประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ในการพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุภายในเขตเทศบาลเมืองพิชัย ตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง. วารสารวิจัยวิชาการ, 6(2), 155-168.
ศิลชัย หวังเจริญเวทย์. (2567). รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตามแนวพระพุทธศาสนาของกรุงเทพมหานคร. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 13(6), 250-260.
สำนักงานสถิติจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. (2565). ร้อยละของผู้สูงอายุ ปี 2565. พระนครศรีอยุธยา: สำนักงานสถิติจังหวัดพระนครศรีอยุธยา.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สุพล ศิริ และคณะ. (2567). ประสิทธิผลการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในจังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(2), 70-82.
สุมณฑา สุภาวิมล และคณะ. (2567). การบูรณาการหลักไตรสิกขาเพื่อส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดปทุมธานี. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(1), 93-107.
