สุขภาวะนักกีฬาด้วยวิถีพุทธ
คำสำคัญ:
สุขภาวะนักกีฬา, วิถีพุทธ, อิทธิบาท 4, พละ 5บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางใหม่ในการส่งเสริมสุขภาวะของนักกีฬา ด้วยการประยุกต์ใช้หลักธรรมในพระพุทธศาสนาอย่างเป็นระบบ โดยเชื่อมโยงการฝึกฝนทางกายภาพในโลกของกีฬาเข้ากับมิติภายในของจิตใจ ปัญญา และความสัมพันธ์
ทางสังคม ภายใต้แนวคิดสุขภาวะองค์รวม เนื้อหาครอบคลุมการวิเคราะห์สุขภาวะใน 4 มิติ ได้แก่ กาย จิต สังคม และปัญญา พร้อมชี้ให้เห็นความท้าทายที่นักกีฬาต้องเผชิญในโลก การแข่งขัน เช่น ความกดดัน ภาวะหมดไฟ การบาดเจ็บ และความไม่แน่นอนในชีวิต
หลังเลิกแข่งขัน โดยชูวิถีพุทธเป็นแนวทางที่ช่วยเสริมพลังภายในและสร้างสมดุลอย่างยั่งยืน หลักธรรมสำคัญอย่างอิทธิบาท 4 พละ 5 ไตรสิกขา และมัชฌิมาปฏิปทา ถูกประยุกต์ใช้ เพื่อพัฒนาทั้งแรงขับภายใน สติ สมาธิ และปัญญาอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งในกระบวนการฝึกซ้อม การจัดการอารมณ์ และการเผชิญหน้ากับความเปลี่ยนแปลง โดยได้สรุปเป็นโมเดลสุขภาวะนักกีฬาเชิงพุทธซึ่งสะท้อนการนำหลักธรรมมาเป็นกลไกในการพัฒนาแบบองค์รวมทั้ง 4 มิติ มุ่งเน้นการหล่อหลอมพลังภายในให้เกิดความสมดุลจากภายในสู่ภายนอก ทั้งในระดับบุคคลและเชิงระบบ แนวทางนี้ไม่เพียงช่วยยกระดับประสิทธิภาพด้านกีฬา แต่ยังส่งเสริมคุณภาพชีวิตและวุฒิภาวะของนักกีฬาให้สามารถดำรงอยู่ในสนามแข่งขันและในสังคมร่วมสมัยได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กนกวรรณ ขวัญอ่อน. (2562). การสร้างความเข้มแข็งทางด้านจิตใจตามหลักพระพุทธศาสนา. วารสารวิชาการ สถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 2(1), 46-59.
ณัฐพร มูลมาตย์ และคณะ. (2567). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการพัฒนากีฬาอาชีพของการกีฬาแห่งประเทศไทย. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(1), 178-193.
ณัฐพล หลงสวาสดิ์ และธรรมรัตน์ มะโรหบุตร. (2567). สุขภาวะในที่ทำงานของบุคลากรด้านสุขภาพ : กรณีศึกษา โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง. วารสารการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ, 16(1), 130-153.
เณศรา กลิ่นคำหอม. (2568). รู้เท่าทันความเครียดในวัยรุ่น และวิธีจัดการอย่างสร้างสรรค์. สืบค้น 24 กรกฎาคม 2568, จาก https://shorturl.asia/AriFq
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วรรณชลี โนริยา และคณะ. (2566). การจัดการกีฬาและการส่งเสริมการออกกำลังกายแบบองค์รวมภายใต้แนวคิดโมเดลเศรษฐกิจสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ, 15(3), 57-71.
วัลลภ สวัสดี. (2567). “โอลิมปิก 2024” และการเสียสละครั้งสุดท้ายของ “เทนนิส” พาณิภัค วงศ์พัฒนกิจ. สืบค้น 20 กรกฎาคม 2568, จาก https://shorturl.asia/l0kOK
Al Jazeera. (2022). Japan’s Football Fans and Players Win Hearts at World Cup in Qatar. Retrieved July 20, 2025, from https://shorturl.asia/K5cL0
Bompa, T. & Buzzichelli, C. (2019). Periodization: Theory and Methodology of Training (6th ed.). Champaign, Illinois, USA: Human Kinetics.
Fletcher, D. & Sarkar, M. (2012). A Grounded Theory of Psychological Resilience in Olympic Champions. Psychology of Sport and Exercise, 13(5), 669-678.
Gustafsson, H. et al. (2017). Burnout in Athletes: A Theoretical Review. International Review of Sport and Exercise Psychology, 10(1), 84-106.
National Collegiate Athletic Association. (2022). Health and Safety: Physical Well-Being. Retrieved July 12, 2025, from https://shorturl.asia/Iipj6
Reardon, C. L. et al. (2019). Mental Health in Elite Athletes: International Olympic Committee Consensus Statement. British Journal of Sports Medicine, 53(11), 667-699.
Seguin, C. & Bouchard, C. (2014). Developing Cognitive Abilities in Athletes: The Role of Intellectual Wellness. International Journal of Sports Science & Coaching, 9(2), 369-376.
The New York Times. (2021). Simone Biles Withdraws from Olympic Team Final, Citing Mental Health. Retrieved July 12, 2025, from https://www.nytimes.com/2021/07/27/sports/olympics/simone-biles-withdraws.html
The People. (2021). Bas - Popor: A Duo Who Broke the Barriers and Created The Legend of The World's Number 1 Badminton Player. Retrieved July 20, 2025, from https://www.thepeople.co/read/40144
Weinberg, R. & Gould, D. (2018). Foundations of Sport and Exercise Psychology (7th ed.). Human Kinetics.
World Health Organization. (2006). Constitution of the World Health Organization. Retrieved July 20, 2025, from https://shorturl.asia/6PUCk
