การพัฒนาการบริหารจัดการการเงินและการบัญชีของวัดในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
คำสำคัญ:
การพัฒนา, การบริหารจัดการ, การเงินการบัญชีของวัด, อิทธิบาท 4บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพทั่วไปของการบริหารจัดการด้านการเงินและบัญชีของวัด 2. ศึกษากระบวนการพัฒนาการบริหารจัดการด้านการเงินและบัญชีของวัด และ 3. เสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการด้านการเงินและบัญชีของวัดในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ โดยดำเนินการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบมีโครงสร้างกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 25 รูปหรือคน และการสนทนากลุ่มกับผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริหารจัดการการเงินและบัญชีของวัดจำนวน 9 รูปหรือคน
ผลการวิจัยพบว่า 1. จุดแข็งของการบริหารจัดการการเงินและบัญชีของวัด ได้แก่ การเป็นศูนย์กลางของชุมชน การได้รับความร่วมมือจากคณะสงฆ์ และการสนับสนุนจากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ จุดอ่อน ได้แก่ การขาดบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ ระบบเอกสารที่ล้าสมัย และการไม่แยกบัญชีตามวัตถุประสงค์ โอกาสมาจากการพัฒนาระบบการเงินดิจิทัลและการสนับสนุนจากภาครัฐ ในขณะที่อุปสรรค ได้แก่ การขาดความเชื่อมั่นของสาธารณชนในความโปร่งใส การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการทำบุญ และการลดลงของจำนวนพระสงฆ์ 2. กระบวนการพัฒนาบูรณาการรูปแบบการบริหารจัดการ 4M ได้แก่ บุคคล (Man) เงินทุน (Money) วัสดุ/อุปกรณ์ (Material) และการจัดการ (Management) เข้ากับหลักอิทธิบาท 4 คือ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา โดยเน้นการฝึกอบรมบุคลากร การพัฒนาระบบการเงินดิจิทัล การจัดหาเทคโนโลยีที่ทันสมัย และการกำหนดโครงสร้างการบริหารที่ชัดเจน 3. กรอบการพัฒนาที่เสนอมีความสอดคล้องกับกฎกระทรวงใน 5 ด้าน ได้แก่ การได้มาซึ่งทรัพย์สินเป็นศาสนสมบัติ การกันที่ดินเพื่อใช้ประโยชน์ การให้เช่าที่ดินหรืออาคาร การให้เช่าที่ธรณีสงฆ์ และการเก็บรักษาเงิน ทั้งนี้เพื่อให้การบริหารจัดการการเงินและบัญชีของวัดเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย โปร่งใส และมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2511) ออกตามความในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505. (2511, 29 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 85 ตอนที่ 98 หน้า 788-791.
จารุณี สิงหกุล และพระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2563). การพัฒนาการบริหารจัดการด้านการเงินของวัดไทยตามหลักสันติธรรมาภิบาล ศึกษากรณีวัดท่าคอยนาง อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 8(5), 1664-1679.
ณดา จันทร์สม. (2555). การบริหารการเงินของวัดในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ทวีศักดิ์ จันทร์สุข. (2561). บทบาทของชุมชนในการร่วมจัดการทรัพย์สินของวัดในพระพุทธศาสนา. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, 7(1), 367-377.
ปรีชา หอมประภัทร และคณะ. (2567). การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่ความยั่งยืน ของจังหวัดหนองบัวลำภู. วารสารมณีเชษฐาราม, 7(3), 275-287.
พระครูวิชิตกิจจาภิวัฒน์ (ผจญ จนฺทโชโต). (2560). การพัฒนาการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในจังหวัดชลบุรี. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2), 105-107.
พระครูสังฆรักษ์มานพ อคฺคมาณโว และคณะ. (2567). รูปแบบการบริหารจัดการทรัพย์สินของวัดในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(1), 207-221.
พระเทพคุณาภรณ์ (โสภณ โสภณจิตฺโต) และคณะ. (2566). การพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในกรุงเทพมหานคร. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(4), 53-62.
พระปลัดนิคม กตปญฺโญ และคณะ. (2565). การพัฒนาเยาวชนต้นแบบด้านคุณธรรมจริยธรรมของคณะสงฆ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 11(3), 294-307.
พระปลัดบรรจง วิสารโท. (2566). การพัฒนาการบริหารจัดการบัญชีทางการเงินของวัดในจังหวัดปทุมธานี. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(2), R23-R35.
พระปลัดวรเมศวร์ นาควโร และคณะ. (2560). รูปแบบการพัฒนาการบริหารจัดการวัดที่ดีในจังหวัดชัยนาท. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(4), 141-153.
พระภาวัช โชติวโร และคณะ. (2562). การบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดในจังหวัดสมุทรปราการ. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 8(1), 13-26.
พระมหาทวี โพธิเมธี และคณะ. (2565). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการงานสาธารณูปการตามโครงการวัด ประชา รัฐ สร้างสุขของจังหวัดนนทบุรี. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 11(1), 152-165.
พระอุดมสิทธินายก (กำพล คุณงฺกโร) และคณะ. (2566). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการทรัพย์สินของวัดในจังหวัดนนทบุรี. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 6(4), 53-67.
พีรณัฎฐ์ ยาทิพย์ และกรรณิการ์ จะกอ. (2554). การจัดทำบัญชีของพระอารามหลวงในเขตพื้นที่ปริมณฑลของกรุงเทพมหานคร. นนทบุรี: วิทยาลัยราชพฤกษ์.
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2558). แนวทางการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัด. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
