ความขัดแย้งและผลกระทบระหว่างไทย-กัมพูชา : แนวทางการบริหารเชิงพุทธเพื่อสันติภาพ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาความขัดแย้งและผลกระทบระหว่างไทย-กัมพูชาและเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการบริหารจัดการเพื่อสันติภาพ ผลจากการศึกษาพบว่า ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นมีรากฐานจากประวัติศาสตร์อาณานิคมและการกำหนดเขตแดนที่ไม่ชัดเจน นำไปสู่การปะทะทางทหาร ก่อให้เกิดความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สิน ผลกระทบมีหลายมิติ ได้แก่ ด้านเศรษฐกิจที่ทำให้การค้าชายแดนการท่องเที่ยว และแรงงานข้ามชาติต้องหยุดชะงัก ครัวเรือนจำนวนมากขาดรายได้ ด้านสังคมและความมั่นคงมนุษย์ ประชาชนกลุ่มเปราะบางต้องอพยพพลัดถิ่น สูญเสียที่อยู่อาศัยและโอกาสทางการศึกษา ส่วนด้านความมั่นคงและการทูต ได้สร้างบรรยากาศแห่งความหวาดระแวง ลดทอนความไว้เนื้อเชื่อใจ และทำให้การเจรจาร่วมกันยากลำบาก ความพยายามแก้ไขที่ผ่านมายังเน้นมาตรการทางการทหารและการทูตเชิงผลประโยชน์ ขาดการบูรณาการมิติทางวัฒนธรรมและศาสนา อันเป็นกลไกที่เข้าถึงประชาชนได้ลึกซึ้งกว่า บทความนี้จึงเสนอแนวทางการบริหารเชิงพุทธ โดยอาศัยหลักสาราณียธรรม 6 ได้แก่ เมตตากายกรรม เมตตาวจีกรรม เมตตามโนกรรม การแบ่งปัน การรักษาศีล และการมีทิฏฐิร่วมกัน เป็นกรอบแนวคิดในการลดทอนความขัดแย้ง เสริมสร้างความไว้วางใจ และสร้างบรรยากาศแห่งการอยู่ร่วมกันอย่างสมานฉันท์ ดังนั้น แนวคิดการบริหารจัดการเชิงพุทธ โดยประยุกต์ใช้หลักธรรมเหล่านี้ไม่เพียงช่วยคลี่คลายข้อพิพาทไทย-กัมพูชา แต่ยังสามารถยกระดับเป็นต้นแบบของการจัดการความขัดแย้งในภูมิภาคอาเซียน ตลอดจนเป็นองค์ความรู้ใหม่ในการผสานมิติศาสนาเข้ากับการทูตและความมั่นคงเพื่อการสร้างสันติภาพที่มั่นคงและยั่งยืน