พุทธวิธีส่งเสริมศักยภาพการปฏิบัติงานของพระสอนศีลธรรมในโรงเรียนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ณัฐกาญจน์ ชมเชย; ธวัชชัย สมอเนื้อ; สุริยา รักษาเมือง

ผู้แต่ง

ณัฐกาญจน์ ชมเชย คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
ธวัชชัย สมอเนื้อ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
สุริยา รักษาเมือง คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

พุทธวิธี, ศักยภาพ, การปฏิบัติงาน, พระสอนศีลธรรมในโรงเรียน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับศักยภาพการปฏิบัติงาน 2. ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหลักพุทธวิธี 4 ส. กับศักยภาพการปฏิบัติงาน และ 3. นำเสนอพุทธวิธีส่งเสริมศักยภาพการปฏิบัติงาน การวิจัยดำเนินการแบบผสานวิธี คือ การวิจัยเชิงปริมาณ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 200 รูป ที่ได้จากการคำนวณสูตรของทาโรยามาเน่ ด้วยแบบสอบถามที่ครอบคลุมการวัดศักยภาพ 5 ด้าน และหลักพุทธวิธี 4 ส. ที่มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับอยู่ที่ 0.971 และนำผลมาวิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนาประกอบการถดถอยพหุคูณ และวิจัยเชิงคุณภาพ โดยลงพื้นที่สัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูปหรือคน ที่ได้เลือกแบบเจาะจง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาอย่างเป็นระบบ

ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับศักยภาพการปฏิบัติงานของพระสอนศีลธรรมในโรงเรียนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( $\bar{x}$ = 3.79) โดยเรียงลำดับจากมากไปน้อย ดังนี้ ด้านแรงจูงใจ/เจตคติ ด้านบุคลิกลักษณะประจำตัวของบุคคลด้านความคิดเห็นเกี่ยวกับตนเอง ด้านความรู้ และด้านทักษะ 2. ความสัมพันธ์ระหว่างหลักพุทธวิธี 4 ส. กับศักยภาพการปฏิบัติงานของพระสอนศีลธรรมในโรงเรียนจังหวัดพระนครศรีอยุธยาโดยภาพรวมมีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับมาก (R = 0.815**) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ทุกด้านมีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลาง โดยเรียงลำดับจากมากไปน้อย ดังนี้ ด้านสัมปหังสนา ด้านสมุตตเตชนา ด้านสันทัสสนา และด้านสมาทปนา และ 3. ผู้วิจัยได้นำเสนอพุทธวิธีส่งเสริมศักยภาพทั้ง 5 ด้าน โดยประยุกต์หลักพุทธวิธี 4 ส. เข้ากับการปฏิบัติงาน ส่งผลให้พระสอนศีลธรรมมีองค์ความรู้และสามารถอธิบายหลักธรรมได้อย่างถูกต้องชัดเจนเหมาะสมกับผู้เรียน (สันทัสสนา) มีการพัฒนาทักษะการจัดการเรียนรู้ การวางแผน การใช้สื่อและการสร้างบรรยากาศ (สมาทปนา) ตระหนักในบทบาทหน้าที่และมีความมุ่งมั่น (สมุตตเตชนา) รวมถึงมีบุคลิกภาพภายนอกที่เรียบร้อย สำรวม เป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้เรียน (สัมปหังสนา)

เอกสารอ้างอิง

ธนาภรณ์ บุญทอง. (2561). การพัฒนาศักยภาพในการทำงานของบุคลากร กรณีศึกษา กองสถานที่ ยานพาหนะ และรักษาความปลอดภัย สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (สารนิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ปนัดดา รักษาแก้ว และคณะ. (2564). พุทธนวัตกรรมการสื่อสารเพื่อการประชาสัมพันธ์เชิงรุกของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 10(3), 93–106.

พระครูสังฆรักษ์ปรีชา ฐิตญาโณ และคณะ. (2566). การพัฒนาศักยภาพด้านการจัดการเรียนการสอนของพระสอนศีลธรรมในโรงเรียน กรุงเทพมหานคร. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(5), 262–276.

พระเทพ ปิยสีโล (พึ่งทองคำ). (2565). การเผยแผ่พระพุทธศาสนาวัดวังม่วง ตำบลไม้งาม อำเภอเมือง จังหวัดตาก. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(2), 111–121.

พระใบฎีกาพงษ์ศักดิ์ จนฺทูปโม และคณะ. (2566). การพัฒนาศักยภาพพระสังฆาธิการของคณะสงฆ์ อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 6(6), 120–133.

พระมหาสุพัฒน์ นนฺทปญฺโญ (ศรียอด) และคณะ. (2563). การพัฒนาศักยภาพพระสอนศีลธรรมของคณะสงฆ์ภาค 1. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 6(2), 29–35.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สำนักงานพระสอนศีลธรรม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2567). คู่มือประกอบการประเมิน แผนพัฒนาสำนักงานพระสอนศีลธรรม. สืบค้น 25 สิงหาคม 2567, จาก https://shorturl.asia/ErBlk

McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for intelligence. American Psychologist, 28(1), 1–14.

Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.