การประเมินผลสัมฤทธิ์จากการปฏิบัติตามหลักธรรมนาวา “วัง” ของคณะสงฆ์และประชาชนชาวไทย
คำสำคัญ:
ธรรมนาวา “วัง”, การประเมินผลสัมฤทธิ์, การปฏิบัติธรรม, คณะสงฆ์, ประชาชนชาวไทยบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ประเมินผลสัมฤทธิ์จากการปฏิบัติตามหลักธรรมนาวา “วัง” ของคณะสงฆ์และประชาชนชาวไทย และ 2. นำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์จากการปฏิบัติตามหลักธรรมนาวา “วัง” การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี ระหว่างการวิจัยเชิงเอกสาร การวิจัยเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณประกอบด้วยพระสงฆ์ จำนวน 5,711 รูป และประชาชนชาวไทย จำนวน 7,834 คน จาก 37 จังหวัดทั่วประเทศ โดยใช้การสุ่มแบบแบ่งกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 148 รูปหรือคน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1. คณะสงฆ์มีผลสัมฤทธิ์จากการปฏิบัติตามหลักธรรมนาวา “วัง” ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ขณะที่ประชาชนชาวไทยมีผลสัมฤทธิ์ในระดับมากเช่นเดียวกัน โดยผลสัมฤทธิ์ที่เด่นชัด ได้แก่ ความศรัทธาในพระรัตนตรัย ความตั้งใจน้อมนำหลักธรรมไปใช้ในชีวิตประจำวัน การมีสติ ปัญญา และความสงบทางจิตใจ ผลการวิจัยเชิงคุณภาพสะท้อนว่า การปฏิบัติตามหลักธรรมนาวา “วัง” ช่วยลดความเครียด เสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรม พัฒนาทัศนคติและพฤติกรรมเชิงบวก ตลอดจนส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว ชุมชน และสังคม และ 2. ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายควรมุ่งเน้นการขยายผลการฝึกอบรมอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาหลักสูตรให้เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลาย และการบูรณาการกับสถานศึกษาและสื่อดิจิทัล เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างยั่งยืนในระดับประเทศ
เอกสารอ้างอิง
กรศิริ คตภูธร. (2558). ยุทธศาสตร์การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเพื่อความมั่นคงแห่งชาติอย่างยั่งยืน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี, 4(2), 54–69.
บุญเชิด ภิญโญอนันตพงษ์. (2544). การประเมินการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ. กรุงเทพฯ: วัฒนาพานิช.
พระครูภาวนาโชติคุณ (กุ้ยไฮ้ ชุตินฺธโร). รูปแบบการฝึกอบรมคุณธรรมจริยธรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้ต้องขังหญิงตามพุทธวิธี. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 5(3), 63–80.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตโต). (2546). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์.
พระมหากฤษฎา กิตฺติโสภโณ. (2562). รูปแบบการปลูกฝังคุณธรรมและจริยธรรมสำหรับวัยรุ่นไทยยุคใหม่. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 8(1), 59–70.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สมชัย กลิ่นจันทร์. (2559). การเผยแผ่พระพุทธศาสนา: การพัฒนารูปแบบและวิธีการเชิงรุกของคณะสงฆ์ไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 5(1), 205–215.
สมหวัง พิธิยานุวัฒน์. (2544). วิธีวิทยาการประเมินศาสตร์แห่งคุณค่า (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Bloom, B. S. et al. (1956). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. New York: Longmans, Green.
_____. (1971). Handbook on Formative and Summative Evaluation of Student Learning. New York: McGraw-Hill.
