เปรียบเทียบอำนาจทางการเมืองไทยในอดีตถึงปัจจุบัน
คำสำคัญ:
การเปรียบเทียบ, อำนาจทางการเมือง, อดีตถึงปัจจุบันบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบพัฒนาการของอำนาจทางการเมืองไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยวิเคราะห์ความต่อเนื่องและความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างอำนาจจากปี พ.ศ. 2475 ถึงบริบทการเมืองร่วมสมัย การศึกษาแบ่งลำดับเวลาเป็น 4 ช่วงสำคัญ ได้แก่ 1. ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ 2. จุดเปลี่ยนหลังการอภิวัฒน์ พ.ศ. 2475 3. พัฒนาการอำนาจรัฐในฐานะรัฐราชการและบทบาทกองทัพ และ 4. การจัดสรรอำนาจในระบอบการเมืองแบบผสมในปัจจุบัน วิเคราะห์ข้อมูลผ่านกรอบแนวคิดอำนาจรัฐ ทฤษฎีชนชั้นนำ และความสัมพันธ์พลเรือน–ทหาร เพื่อจำแนกพลวัตเชิงโครงสร้างอย่างเป็นระบบ ผลการศึกษาพบว่า อำนาจทางการเมืองไทยมีลักษณะสำคัญคือ เปลี่ยนรูปแต่ไม่เปลี่ยนแก่น แม้มีการเปลี่ยนระบอบการปกครองสู่ระบอบรัฐธรรมนูญ แต่อำนาจที่แท้จริงไม่ได้กระจายไปสู่ประชาชนอย่างแท้จริง แต่อำนาจถูกถ่ายโอนจากชนชั้นนำจารีตสู่ชนชั้นนำสมัยใหม่ที่เป็นเครือข่ายระหว่างกองทัพ ระบบราชการ และกลุ่มทุน ปัจจุบันโครงสร้างอำนาจพัฒนาเป็นระบอบการเมืองแบบผสมที่มีการกระจายอำนาจหลายศูนย์ โดยกลุ่มอำนาจนำไปใช้กลยุทธ์อำนาจเชิงสถาบัน และการเมืองเชิงตุลาการ ผ่านรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระเพื่อสร้างความชอบธรรมทางกฎหมายเหนือเจตจำนงของพลเมือง ขณะที่กองทัพยังคงบทบาทในการกำกับอำนาจทางอ้อม ผ่านกลไกกฎหมายและความมั่นคง การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่ากลุ่มอำนาจนำสามารถปรับตัวเชิงสถาบันเพื่อรักษาบทบาทหลักได้ต่อเนื่อง ส่งผลให้การพัฒนาประชาธิปไตยไทยติดอยู่ในสภาวะการเปลี่ยนผ่านที่หยุดนิ่ง ความเข้าใจต่อพลวัตอำนาจสองระดับที่ดำรงอยู่ควบคู่กันนี้จึงเป็นนัยสำคัญต่อการออกแบบแนวทางการปฏิรูปโครงสร้างอำนาจรัฐไทยให้ยึดโยงกับอธิปไตยของประชาชนอย่างแท้จริงในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
ชัยอนันต์ สมุทวณิช. (2561). รัฐไทย: อำนาจ การเมือง และการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
_____. (2561). รัฐไทยกับการเปลี่ยนผ่านทางการเมือง. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธงชัย วินิจจะกูล. (2556). ประชาธิปไตยที่มีกษัตริย์อยู่เหนือการเมือง: ว่าด้วยประวัติศาสตร์การเมืองไทยสมัยใหม่. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน.
_____. (2559). โฉมหน้าราชาชาตินิยม: ว่าด้วยประวัติศาสตร์ไทย. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน.
ประจักษ์ ก้องกีรติ. (2563). ประชาธิปไตยไทยที่ถดถอย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน.
Chambers, P. (2013). Military dominance in Thailand and its consequences. Asian Journal of Political Science, 21(3), 228–245.
Dressel, B. (2019). Constitutional courts and informal power in Thailand. Asian Survey, 59(6), 1009–1034.
Huntington, S. P. (1957). The Soldier and the State: The Theory and Politics of Civil–Military Relations. Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press.
Janowitz, M. (1960). The Professional Soldier: A Social and Political Portrait. Glencoe, IL: The Free Press.
Levitsky, S. & Way, L. (2010). Competitive Authoritarianism: Hybrid Regimes after the Cold War. Cambridge: Cambridge University Press.
Mann, M. (1984). The autonomous power of the state: Its origins, mechanisms and results. European Journal of Sociology, 25(2), 185–213.
McCargo, D. (2005). Network monarchy and legitimacy crises in Thailand. The Pacific Review, 18(4), 499–519.
Mosca, G. (1939). The Ruling Class. New York: McGraw-Hill.
Pareto, V. (1935). The Mind and Society: A Treatise on General Sociology. New York: Harcourt, Brace & Company.
Riggs, F. W. (1966). Thailand: The Modernization of a Bureaucratic Polity. Honolulu: East-West Center Press.
Weber, M. (1978). Economy and Society. Berkeley: University of California Press.
