การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตเทศบาล ตำบลสระลงเรือ อำเภอห้วยกระเจา จังหวัดกาญจนบุรี
คำสำคัญ:
การประยุกต์, หลักสาราณียธรรม 6, คุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลสระลงเรือ อำเภอห้วยกระเจา จังหวัดกาญจนบุรี 2. ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหลักสาราณียธรรม 6 กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ และ 3. นำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในพื้นที่ดังกล่าว โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 304 คน ด้วยแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.788 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมทั้งใช้การวิเคราะห์ การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน ส่วนการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 11 รูปหรือคน
ผลการวิจัยพบว่า 1. คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเทศบาลตำบลสระลงเรือโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 4.40, S.D. = 0.21) และหลักสาราณียธรรม 6 อยู่ในระดับมาก (
= 4.48, S.D. = 0.26) 2. ความสัมพันธ์ระหว่างหลักสาราณียธรรม 6 กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ โดยภาพรวมมีความสัมพันธ์ในระดับปานกลาง (R =.757**) และ 3. การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ พบว่า ด้านร่างกาย คือ การดูแลสุขภาพและความแข็งแรงของร่างกายให้สมบูรณ์การรับประทานอาหารที่เหมาะสม และการรักษาสุขภาพ ด้านจิตใจ คือ การพัฒนาความคิด อารมณ์ และการจัดการอารมณ์เชิงบวก ด้านความสัมพันธ์ทางสังคม คือ การสร้างและรักษาความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างตนเองกับผู้อื่นในครอบครัว ชุมชน และสังคม ด้านสิ่งแวดล้อม คือ การดูแล รักษา และใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างรู้คุณค่า รวมถึงการรักษาความสะอาด ลดมลพิษ และป้องกันความเสียหายต่อธรรมชาติรอบตัว
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2568). สถิติผู้สูงอายุและสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย ปี 2568. สืบค้น 12 เมษายน 2569. จาก https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2578.
เทศบาลตำบลสระลงเรือ. (2565). ฐานข้อมูลผู้สูงอายุ ผู้พิการ ประจำปีงบประมาณ 2566. สืบค้น 12 เมษายน 2569. จาก https://salongruea.go.th/public/list/data/index/menu/1168
พระธนพล กนฺตสีโล (เรือนเพ็ชร์). (2561). การส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเทศบาลตำบลเทพกระษัตรี อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหานิพนธ์ มหาธมฺมรกฺขิโต (แสงแก้ว). (2557). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุด้วยหลักจิตภาวนาในพระพุทธศาสนา. (รายงานผลการวิจัย). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสุริยะ มทฺทโว (มาธรรม). (2564). การประยุกต์หลักสาราณียธรรมเพื่อส่งเสริมความผูกพันต่อองค์กร ของบุคลากรเทศบาลในจังหวัดนครราชสีมา (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก. (2567). สาราณียธรรม 6 – อนุสติ 6. สืบค้น 12 เมษายน 2569. จาก https://www.youtube.com/watch?v=mjdVqvyFxws
องค์การอนามัยโลก. (2563). แบบวัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อ (WHOQOL-BREF-THAI). กรุงเทพฯ: กรมสุขภาพจิต.
พระไตรปิกฎยามเช้า. (2564). สาราณียธรรม 6 ประการ ธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึง. สืบค้น 12 เมษายน 2569. จาก https://www.youtube.com/watch?v=6ykDLZiVOMQ&t=47s
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.
