การส่งเสริมคุณภาพชีวิตและการพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อการพัฒนาเมืองน่าอยู่ในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก
คำสำคัญ:
คุณภาพชีวิต, การพัฒนาทุนมนุษย์, เมืองน่าอยู่, เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งวิเคราะห์และสังเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพชีวิตการพัฒนาทุนมนุษย์ การวางผังเมืองและการออกแบบชุมชนเมือง และแนวคิดเมืองน่าอยู่ เพื่อนำเสนอแนวทางการพัฒนาเมืองน่าอยู่ในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (Eastern Economic Corridor: EEC) เนื้อหาพัฒนาจากการทบทวนแนวคิด ทฤษฎี เอกสารนโยบาย และกรณีศึกษาการพัฒนาเมืองในต่างประเทศ โดยเสนอว่า ความสามารถในการแข่งขันของพื้นที่มิได้ขึ้นอยู่กับการผลิตกำลังคนให้มีทักษะตรงตามความต้องการของอุตสาหกรรมเพียงประการเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับคุณภาพของเมืองที่สามารถดึงดูด พัฒนา ใช้ศักยภาพ และรักษาทุนมนุษย์ให้อยู่ในพื้นที่ได้อย่างต่อเนื่อง ข้อสังเคราะห์ของบทความคือ “กรอบระบบนิเวศเมืองน่าอยู่เพื่อทุนมนุษย์” ซึ่งเชื่อมโยง 4 ชั้นองค์ประกอบ ได้แก่ 1. ฐานคุณภาพชีวิต ครอบคลุมสุขภาพ ที่อยู่อาศัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และความสมดุลระหว่างชีวิตกับการทำงาน 2. ระบบเมืองที่เอื้อต่อการดำรงชีวิต ประกอบด้วยโครงสร้างพื้นฐาน การเดินทาง บริการสาธารณะ พื้นที่สีเขียว และการใช้ประโยชน์ที่ดินแบบผสมผสาน 3. วงจรทุนมนุษย์ ตั้งแต่การดึงดูด การพัฒนา การใช้ศักยภาพ จนถึงการรักษาบุคลากร และ 4. ผลลัพธ์ระดับพื้นที่ ได้แก่ ผลิตภาพ นวัตกรรม ความทั่วถึง ความสามารถในการแข่งขัน และความยั่งยืน สำหรับ EEC ควรขับเคลื่อนผ่านสามกลไกสำคัญ คือ การสร้างสภาพแวดล้อมที่น่าอยู่ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และโอกาสทางเศรษฐกิจ และการจัดทำนโยบาย สิทธิประโยชน์ และกลไกการมีส่วนร่วมที่เชื่อมยุทธศาสตร์เมืองกับยุทธศาสตร์ทุนมนุษย์อย่างเป็นระบบ
เอกสารอ้างอิง
พระราชบัญญัติเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก พ.ศ. 2561. (2561, 14 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 34 ก. หน้า 3.
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก. (2567). รายงานประจำปี 2567 การพัฒนาเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (ตุลาคม 2566–กันยายน 2567). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก.
_______ . (2567). แผนภาพรวมเพื่อการพัฒนาเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก พ.ศ. 2566–2570. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก.
Altunbey, P. Z., Balta, S., Ortaçeşme, V., & Atik, M. (2023). Smart environment practices in Kashiwa-no-ha (Japan) smart city. Acta Horticulturae et Regiotecturae, 26(2), 137–146.
Becker, G. S. (1975). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (2nd ed.). New York: National Bureau of Economic Research.
Economist Intelligence Unit. (2025). The global liveability index 2025: Ranking the world’s most liveable cities. London: The Economist Intelligence Unit Limited.
Hinterkörner, P., Lang, L., Collon, H., Kintisch, M., Mollay, U., & Schremmer, C. (2014). Vienna, aspern Seestadt: Implementation plan. Austria: Wien 3420 Aspern Development AG and ÖIR GmbH.
Howard, E. (1902). Garden cities of to-morrow (2nd ed.). London: Swan Sonnenschein & Co.
Jacobs, J. (1992). The death and life of great American cities. New York: Vintage Books.
Lynch, K. (1960). The image of the city. London: The MIT Press.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2012). Better skills, better jobs, better lives: A strategic approach to skills policies. Retrieved July 15, 2026, from https://www.oecd.org/en/publications/better-skills-better-jobs-better-lives_9789264177338-en.html
Organization for Economic Co-operation and Development. (2025). Better Life Index. Retrieved July 14, 2026, from https://www.oecd.org/en/data/tools/well-being-data-monitor/better-life-index.html
Schultz, T. W. (1961). Investment in human capital. The American Economic Review, 51(1), 1–17.
Speck, J. (2012). Walkable city: How downtown can save America, one step at a time. New York: North Point Press.
Surbana Jurong Private Limited. (2016). Smart city [Brochure]. Singapore: Surbana Jurong Private Limited.
Timmer, V., & Seymoar, N.-K. (2005). The livable city: Vancouver Working Group discussion paper. Canada: Vancouver Working Group; International Centre for Sustainable Cities.
World Health Organization. (2013). Programme on mental health: WHOQOL user manual, 2012 revision. Retrieved July 22, 2026, from https://www.who.int/publications/i/item/WHO-HIS-HSI-Rev.2012-3
