ภาวะผู้นำเชิงพุทธของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่น

ผู้แต่ง

  • พระมหากิตติ กิตฺติเมธี (สอนเสนา) คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • สุมาลี บุญเรือง คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • เติมศักดิ์ ทองอินทร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • สวัสดิ์ จิรัฏฐิติกาล กรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำเชิงพุทธ, นักการเมืองท้องถิ่น, หลักสัปปุริสธรรม 7

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับภาวะผู้นำของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่น 2. ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำเชิงพุทธของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่น และ 3. นำเสนอแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพุทธของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่น โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) ซึ่งบูรณาการการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปริมาณเข้าด้วยกันการวิจัยเชิงคุณภาพดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 18 รูปหรือคน พร้อมทั้งจัดการสนทนากลุ่มเฉพาะ (Focus Group Discussion) จำนวน 9 รูปหรือคน เพื่อตรวจสอบและยืนยันความถูกต้องของข้อค้นพบ โดยนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา (Content Analysis) สำหรับการวิจัยเชิงปริมาณ ผู้วิจัยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 400 คน ซึ่งแบบสอบถามมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.985 วิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมทั้งใช้การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression Analysis)

ผลการวิจัยพบว่า 1. ภาวะผู้นำของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่นในภาพรวม อยู่ในระดับมากที่สุด (equation = 4.75, S.D. = 0.13) 2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำเชิงพุทธของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่น พบว่า การกล่อมเกลาทางการเมืองที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่น 1 ด้าน คือ ด้านการศึกษา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และ 3. ภาวะผู้นำเชิงพุทธของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่น พบว่า หลักสัปปุริสธรรม 7 ส่งผลต่อภาวะผู้นำของนักการเมืองท้องถิ่น 4 ด้าน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระดับ 0.01 คือ กาลัญญู เป็นผู้รู้จักกาล อัตถัญญู เป็นผู้รู้จักผล ธัมมัญญู เป็นผู้รู้จักเหตุ และปริสัญญู เป็นผู้รู้จักชุมชน สามารถทำนาย ได้ร้อยละ 15.2

เอกสารอ้างอิง

ชูศักดิ์ เที่ยงตรง. (2518). การบริหารการปกครองท้องถิ่นของไทย: LOCAL GOVERNMENT AND ADMINISTRATION IN THAILAND. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พระครูวินัยธรอธิษฐ์ สุวฑฺโฒ (สุขพานิช). (2564). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยของประชาชนในจังหวัดเพชรบุรี (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูสังฆรักษ์เอกลักษณ์ อชิโต. (2566). การประยุกต์ใช้หลักทุติยปาปณิกธรรมเพื่อการพัฒนาภาวะผู้นําของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดสมุทรสงคราม (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมปิฎก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560). การปกครองท้องถิ่น. สืบค้น 16 กันยายน 2568, จาก https://me-l.co/6e0ymf5m.

เอนก ณ เชียงใหม่. (2566). ภาวะผู้นําเชิงพุทธของนักการเมืองท้องถิ่นที่มีผลต่อความคาดหวังของประชาชนในจังหวัดชลบุรี (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์).พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

เทศบาลนครขอนแก่น. (2568). ข้อมูลประชากร. สืบค้น 18 กันยายน 2568, จาก https://kkmuni.go.th/population-data.

สุรพล สุยะพรหม และสุทธิรัก ศรีจันทร์เพ็ญ. (2553). ระเบียบวิธีวิจัยทางการจัดการ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูพิศาลพัฒนานุกิจ (สุจินต์ ทีปธมฺโม). (2560). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Yukl, G. (2013). Leading in Organizations (8th ed.). Boston: Pearson Education.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-29

รูปแบบการอ้างอิง

กิตฺติเมธี (สอนเสนา) พ. ., บุญเรือง ส. ., ทองอินทร์ เ. ., & จิรัฏฐิติกาล ส. . (2026). ภาวะผู้นำเชิงพุทธของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดขอนแก่น. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ , 9(5), 100–113. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/bim/article/view/298293