การเมืองแบบสตอรี่กับการเมืองหลังความจริง: เมื่อความเชื่อนำหน้าข้อเท็จจริง

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ปรากฏการณ์การเมืองแบบสตอรี่และการเมืองหลังความจริงในสังคมไทยร่วมสมัย โดยพิจารณากระบวนการที่เรื่องเล่าทางการเมือง และการตอบสนองทางอารมณ์เข้ามามีอิทธิพลต่อการรับรู้ข้อมูล การก่อตัวของความเชื่อ และการประเมินนโยบายสาธารณะของประชาชน การวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การสื่อสารทางการเมืองผ่านเรื่องเล่าสามารถทำให้ประเด็นทางการเมืองที่ซับซ้อนถูกนำเสนอในรูปแบบที่เข้าใจง่ายและเชื่อมโยงกับอารมณ์ และอัตลักษณ์ของผู้รับสาร ซึ่งอาจทำให้การประเมินข้อมูลและนโยบายได้รับอิทธิพลจากความเชื่อเดิมมากกว่าการตรวจสอบข้อเท็จจริง นอกจากนี้ การนำเสนอและการผลิตซ้ำเรื่องเล่าทางการเมืองผ่านสื่อดิจิทัล รวมถึงการถ่ายโอนวาทกรรมจากต่างบริบท อาจก่อให้เกิดความแตกต่างระหว่างภาพลักษณ์ทางการเมืองกับความเป็นไปได้ในการนำนโยบายไปปฏิบัติ หากขาดการปรับให้สอดคล้องกับบริบททางสังคมและสถาบันของไทย บทความจึงเสนอกรอบองค์ความรู้ในการรับมือกับปรากฏการณ์ดังกล่าว 4 ประการ ได้แก่ 1. การเสริมสร้างวิจารณญาณและความรู้เท่าทันข้อมูลทางการเมือง 2. การประเมินนโยบายด้วยหลักฐาน ความคุ้มค่า และความเป็นไปได้ 3. การตรวจสอบความสอดคล้องระหว่างเรื่องเล่ากับการปฏิบัติจริง และ 4. การส่งเสริมวัฒนธรรมการถกเถียงบนฐานข้อเท็จจริง ความโปร่งใส และความรับผิดชอบกรอบดังกล่าวมุ่งส่งเสริมกระบวนการตัดสินใจทางการเมืองที่ให้ความสำคัญกับข้อมูลเชิงประจักษ์ เหตุผล และความรับผิดชอบต่อสาธารณะ อันเป็นเงื่อนไขสำคัญของการพัฒนาคุณภาพประชาธิปไตยและนโยบายสาธารณะ