พุทธวิถีการบริหารจัดการในการอนุรักษ์ป่าชุมชนดอยหลวงของคณะกรรมการหมู่บ้านวังม่วง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน
คำสำคัญ:
พุทธวิถีการบริหารจัดการ, การอนุรักษ์ป่าชุมชนดอยหลวง, คณะกรรมการหมู่บ้านบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับการบริหารจัดการในการอนุรักษ์ป่าชุมชนดอยหลวง ของคณะกรรมการหมู่บ้านวังม่วง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน 2. ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหลักธรรม สัมมัปปธาน 4 กับการบริหารจัดการในการอนุรักษ์ป่าชุมชนดอยหลวง 3. นำเสนอพุทธวิถีการบริหารจัดการในการอนุรักษ์ป่าชุมชนดอยหลวง โดยการวิจัยเป็นแบบผสานวิธี ประกอบด้วย การวิจัยเชิงปริมาณ มีกลุ่มตัวอย่าง 209 คน โดยใช้แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 10 รูปหรือคน โดยใช้แบบสัมภาษณ์และวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับคุณภาพของการบริหารจัดการป่าชุมชนดอยหลวงของคณะกรรมการหมู่บ้านวังม่วง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก 2. ความสัมพันธ์ระหว่างหลักธรรม สัมมัปปธาน 4 กับการบริหารจัดการในการอนุรักษ์ป่าชุมชนดอยหลวง โดยภาพรวม มีระดับความสัมพันธ์สูงมาก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และ 3. แนวทางการประยุกต์หลักธรรมสัมมัปปธาน 4 เพื่อการบริหารจัดการในการอนุรักษ์ป่าชุมชนดอยหลวง (1) สังวรปธาน คือ ความเพียรระวังยับยั้งบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้น ด้วยการมีสติยับยั้งชั่งใจ (2) ปหานปธาน คือ ความเพียรละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว ด้วยการพิจารณาประครองจิตที่จะละบาป (3) ภาวนาปธาน คือ ความเพียรทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดมี ด้วยการตั้งมั่นที่จะกระทำด้วยการอนุรักษ์ป่าชุมชน (4) อนุรักขนาปธาน คือ ความเพียรรักษากุศลธรรม ด้วยการกระทำให้มีการสืบสานแนวทางการปลูกจิตสำนึกในการอนุรักษ์ป่าชุมชน
เอกสารอ้างอิง
ชัยวิทย์ ฤทธิพิชัยวัฒน์ และคณะ. (2567). การบูรณาการหลักสัมมัปปธานเพื่อพัฒนาการป้องกันการทุจริตการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 24(3), 257-270.
พระครูพิจิตรวรเวท (มานัส มารยาท) และพระมหาสุเมฆ สมาหิโต. (2565). การประยุกต์ใช้หลักสัมมัปปธาน เพื่อการอนุรักษ์วัฒนธรรมของชาติ. วารสารวิจยวิชาการ, 5(1), 273-284.
สุวัฒ ดวงแสนพุด. (2564). การจัดการป่าชุมชนแบบมีส่วนร่วม: กรณีศึกษาป่าชุมชนภูปอบ บ้านวังน้ำมอก ตำบลพระพุทธบาท อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 15(1), 93-107.
กัมปนาท แก้วนำ. (2566). การศึกษาบทบาทพระสงฆ์กับการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ: กรณีศึกษาวัดในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าแม่ริม อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารธรรมสาส์น, 2(1), 67-76.
พระมหาประพันธ์ สิริปัญโญ และจิรกิตต์ภณ พิริยสุวัฒน์. (2560). นิเวศวิทยาวัฒนธรรมแนวคิดและการจัดการเพื่อพัฒนาที่ยั่งยืนของจังหวัดเลย (รายงานผลการวิจัย). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สุรเดชช ชวะเดช และนางทองงาม สุดสน. (2566). การประยุกต์ใช้หลักสัมมัปธาน 4 ในการปฏิบัติงานของบุคลากรสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 7(2), 745-757.
อุกริช พึ่งโสภา. (2558). ปาฐกถาพิเศษ โครงการพัฒนาศักยภาพข้าราชการ พนักงาน และลูกจ้างของหน่วยงานที่ปฏิบัติงานในพื้นที่จังหวัดน่าน. น่าน: สำนักงานจังหวัดน่าน.
บัณฑูร ล่ำซำ. (2557). บรรยายพิเศษ โครงการรักษ์ป่าน่าน เรื่อง บริบทและยุทธศาสตร์ของการรักษาป่าจังหวัดน่าน. น่าน: มูลนิธิรักษ์ป่าน่าน.
สำนักปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลน้ำปั้ว. (2568). แผนพัฒนาหมู่บ้านวังม่วง พ.ศ.2566-2570. น่าน: องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำปั้ว.
งานทะเบียนราษฎรอำเภอเวียงสา. (2568). ข้อมูลทะเบียนราษฎรอำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน. น่าน: ที่ว่าการอำเภอเวียงสา.
Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.
