จากบทเพลง “แต่ก่อน” ถึงวรรณกรรม “เรื่องจากคุณปู่” กลวิธีทางวรรณศิลป์กับการบอกเล่าเรื่องราวปักษ์ใต้

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอวรรณศิลป์ในวรรณกรรม โดยนำ บทเพลง แต่ก่อน และวรรณกรรม เรื่องจากคุณปู่ มาศึกษาในฐานะวรรณกรรมสะท้อนสังคม ผลการศึกษาพบว่า เมื่อวิเคราะห์องค์ประกอบของวรรณศิลป์ ทำให้มองเห็นลักษณะร่วม ดังนี้ (1) ผู้ประพันธ์รังสรรค์ผลงานขึ้นจากอารมณ์สะเทือนใจอันเกิดจากความภาคภูมิใจที่ตนได้เกิดบนแผ่นดินปักษ์ใต้ (2) ผู้ประพันธ์ใช้ “ภาษา” เป็นเครื่องมือในการเล่าให้เห็นความเป็นปักษ์ใต้ชนิดกลั่นประสบการณ์ออกมาเล่า (3) ผู้ประพันธ์ใช้กลวิธีเล่าเรื่องเป็นแบบเรื่องเล่า ด้านอัตลักษณ์ของวรรณศิลป์ในวรรณกรรม มี ดังนี้ (1) ผู้ประพันธ์นำเสนอความเป็นปักษ์ใต้ผ่านงานเขียนที่ตนถนัด คือ
บทเพลงเพื่อชีวิตและวรรณกรรมเยาวชน (2) ความคิดสร้างสรรค์ของผู้ประพันธ์ต่างกัน คือ อุดร บวรสุวรรณ เรียบเรียงผลงานตามขนบการแต่งวรรณกรรมเยาวชน ส่วน ศุภกร วงศ์เมฆ เรียบเรียงบทเพลงโดยนำการแสดงพื้นบ้านมโนราห์มาผสมผสานเข้ากับบทเพลงเพื่อชีวิต ด้านการสะท้อนความเป็นปักษ์ใต้กล่าวถึงร่วมกันในประเด็นหัตถกรรมพื้นบ้านและประเพณีพื้นบ้าน ส่วนประเด็นที่นำเสนอแตกต่างกัน คือ วรรณกรรม เรื่องจากคุณปู่ กล่าวถึงอาหารพื้นบ้านและพันธุ์ไม้พื้นเมือง ส่วนบทเพลง แต่ก่อน กล่าวถึงการเปลี่ยนแปลงทางสังคมของชุมชนภาคใต้ อย่างไรก็ตามการรังสรรค์วรรณกรรมขึ้นนี้ก็เพื่อใช้วรรณกรรมเป็นสื่อกลางในการปลูกฝังเยาวชนให้เกิดความรัก ห่วงแหน และภาคภูมิใจในแผ่นดินมาตุภูมิ ซึ่งพลังทางวรรณศิลป์มีส่วนต่อการเรียนรู้และจดจำ