ภูมิปัญญากาหลอ กรณีศึกษานายขำ บุญเกิด

บทคัดย่อ

นายขำ บุญเกิด ได้รับการถ่ายทอดภูมิปัญญากาหลอจากนายขับ แก้วมีบุญ บุตรของกาหลอหมึกเขียว ครูกาหลอใหญ่แห่งเมืองนครศรีธรรมราช และได้ศึกษาเพิ่มเติมด้วยตนเอง ทำให้มีประสบการณ์ ความรู้ และความสามารถทั้งทางด้านดนตรีและพิธีกรรมจนเป็นที่ยอมรับของวงการดนตรีกาหลอในภาคใต้ นายขำเป็นผู้มีอุปนิสัยร่าเริง สนุกสนาน จิตใจดี มีความรักและเห็นคุณค่าในดนตรีกาหลอทั้งยังประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดีแก่บุคคลในชุมชน นายขำ บุญเกิด ได้รับการถ่ายทอดมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมจากบรรพบุรุษ และนำมาผนวกกับประสบการณ์ในการประโคมดนตรีกาหลอด้วยตนเองจนเกิดเป็นภูมิปัญญาเฉพาะตน

              จากการศึกษาพบว่า กาหลอนั้นมีความเชื่อเกี่ยวกับการปฏิบัติตนและการถ่ายทอดอย่างเคร่งครัด ซึ่งในความเชื่อล้วนแฝงไปด้วยภูมิปัญญาชาวบ้านในเรื่องต่าง ๆ เช่น การล้างใบหน้า มือ และเท้าเมื่อกลับจากงานศพ ตามความเชื่อโบราณเชื่อว่าป้องกันมิให้ภูตผีสัมภเวสีติดตามกลับมายังบ้าน ในทางภูมิปัญญาชาวบ้านคือการชำระล้างสิ่งสกปรกหรือกลิ่นศพที่อาจติดตัวมาในขณะช่วยงาน พิธีกรรมการคุมศพ คือการดูแลงานศพหรือการคุมดวงวิญญาณของผู้ตายให้ไปสู่สุขคติ และพิธีกรรมการนำศพ คือการประโคมเพื่อนำสังขารและดวงวิญญาณของผู้ตายไปยังฌาปนสถาน ซึ่งสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้เป็นบทบาทสำคัญของกาหลอที่มีต่อคนในชุมชน