การวิเคราะห์มโนทัศน์เรื่องศักตะ-ศักติในปรัชญาฮินดูที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษามโนทัศน์เรื่องศักตะ-ศักติในปรัชญาฮินดู 2) ศึกษามโนทัศน์เรื่องศักตะ-ศักติในสังคมไทย 3) วิเคราะห์มโนทัศน์เรื่องศักตะ-ศักติในปรัชญาฮินดูที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย เป็นวิจัยคุณภาพ เก็บรวบรวมจากเอกสารปฐมภูมิ และทุติยภูมิ มีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 รูป/คน วิเคราะห์ด้วยการพรรณนาตามหลักอุปนัยวิธี
ผลการวิจัยพบว่า
1. ศักตะคือเทพตรีมูรติ ได้แก่ พระพรหมผู้สร้างมีพระสรัสวดีเป็นศักติเทพีแห่งความรู้ พระวิษณุผู้รักษามีพระลักษมีเป็นศักติเทพีแห่งความสุข และพระศิวะผู้ทำลายมีพระอุมาเป็นศักติเทพีแห่งความงามและความมีอำนาจ
2. ศักตะ-ศักติในสังคมไทยสะท้อนถึงความเชื่อในพลังของเทพเจ้าและเทพีที่เชื่อมโยงกับการดำเนินชีวิต โดยศักตะหมายถึงอำนาจและพลังของเทพตรีมูรติและเทพศักติที่ช่วยปกป้องและเสริมสร้างความเจริญรุ่งเรืองในชีวิตผู้คน การนับถือศักติเทพีในสังคมไทยสะท้อนถึงความเคารพในความสมดุลระหว่างพลังสร้างสรรค์และทำลาย
3. ศักตะ-ศักติในสังคมไทยเป็นสัญลักษณ์ที่มีอิทธิพลในหลายด้านได้แก่ ด้านศาสนาและความเชื่อที่สะท้อนถึงพลังในการปกป้องและเสริมสร้างชีวิตประจำวัน ด้านการปกครองและอำนาจที่แสดงถึงการเชื่อมโยงระหว่างเทพเจ้ากับการปกครอง ด้านศิลปะและวัฒนธรรมที่นำมาใช้ในการสร้างสรรค์งานศิลปะที่มีความหมายลึกซึ้ง ด้านการศึกษาและปรัชญาที่สะท้อนถึงความเชื่อในการพัฒนาความรู้และการพัฒนาตนเอง และด้านชีวิตประจำวันและพิธีกรรมที่มีบทบาทในการสร้างความสงบสุขและความสมดุลในชีวิต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความ ให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความ ต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร วิชาการธรรม ทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ ภาพหรือตารางของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้ง แสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์เอกสารอ้างอิง
กรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย. (2550). ภารตวิทยา. (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: ศยาม.
กฤติยา วโรดม. (2560). ปัจจัยเสริมสร้างการบูชาเทพฮินดูอย่างสัมมาทิฏฐิในสังคมไทย. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 5(3), 160-171. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/78291/83856
จรัส ลีกา, สุมิตรา ไอยรา และดาริกาญจน์ วิชาเดช. (2564). ศักตะ-ศักติ: พลังอำนาจ. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม, 8(2), 185-196. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/prij/article/view/251875
ชนาภัทร์ วงศ์โรจนภรณ์. (2554). การศึกษาวิเคราะห์อิทธิพลของคำสอนเรื่องพรหมในคัมภีร์พระพุทธศาสนาที่มีต่อสังคมไทย. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ณัฎฐจิตต์ เลาห์วีระ. (2548). ศักติในพุทธตรันตระ. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
นราวัลย์ พูลพิพัฒน์. (2562). เทพเจ้าในวรรณคดีไทย: บทบาทในฐานะผู้สร้างและผู้ทำลาย. พิฆเนศวร์สาร, 15(2), 69-82. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/pikanasan/article/view/203918
นักรบ นาคสุวรรณ์. (2562). พระแม่พหุชระเทพผู้คุ้มครองความหลากหลายทางเพศ. กรุงเทพฯ: วิทยาลัยดุสิตธานี.
บำรุง คำเอก. (2558). อิทธิพลของศาสนาพราหมณ์-ฮินดูในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 8(2), 2399-2421. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/45461/37604
พระชาติชาย ชาตวุฑฺโฒ (สุขเอก). (2550). การศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับสังสารวัฏในปรัชญาฮินดู. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาบุญทัน ธีรงกุโร (จำปาทอง). (2558). ศึกษาเปรียบเทียบตรีมูรติในศาสนาพราหมณ์-ฮินดูกับตรีกายในพุทธศาสนามหายาน. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระยาอนุมานราชธน (เสฐียรโกเศศ). (2507). ลัทธิของเพื่อน ฉบับสมบูรณ์. พระนคร: ก้าวหน้า.
วิจิตตรี ธรรมรักษ์, สุวิน ทองปั้น และจักรพรรณ วงศ์พรพวัณ. (2567). การศึกษาวิเคราะห์เทพเจ้าในปรัชญาฮินดูที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์์, 24(1), 295-310 . https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/267355/182230
สุมาลี มหณรงค์ชัย. (2546). ฮินดู-พุทธ จุดยืนที่แตกต่าง. กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ.
