การแปรการใช้ศัพท์ตามกลุ่มอายุของผู้พูดภาษาผู้ไทในอำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การแปรการใช้ศัพท์ตามกลุ่มอายุของ ผู้พูดภาษาผู้ไทบ้านถ่อนนาลับ ตำบลถ่อนนาลับ อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี โดยเก็บข้อมูลคำพูดเดี่ยวจากผู้บอกภาษา 2 กลุ่มอายุ ได้แก่ กลุ่มสูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) และกลุ่มอายุน้อย (20-30 ปี) กลุ่มอายุละ 5 คน รวม 10 คน เก็บข้อมูลโดยใช้รายการศัพท์ภาษาผู้ไทจำนวน 30 หน่วยอรรถ ผลการศึกษาพบการใช้ศัพท์ จำนวน 7 รูปแบบ โดยกลุ่มสูงอายุใช้ศัพท์ภาษาผู้ไทร่วมกับศัพท์อื่นมากที่สุด และใช้ศัพท์กลายร่วมกับศัพท์อื่นน้อยที่สุด ส่วนกลุ่มอายุน้อยใช้ศัพท์อื่นมากที่สุด และใช้ศัพท์กลายน้อยที่สุด ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า อายุทำให้เกิดการแปรการใช้ศัพท์ ซึ่งเกิดจากการสัมผัสภาษาไทยถิ่นอีสานที่เป็นภาษากลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาษาไทยมาตรฐานที่เป็นภาษาราชการในประเทศ โดยทั้งสองเป็นภาษาที่มีสถานะสูงกว่า
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลที่ตีพิมพ์ลงในวารสารมนุษย์กับสังคม ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบโดยตรงของผู้เขียนซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารมนุษย์กับสังคม ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารมนุษย์กับสังคมก่อน
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา นาคสกุล. (2556). ระบบเสียงภาษาไทย (พิมพ์ครั้งที่ 7). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จริยา เสียงเย็น และ สุวัฒนา เลี่ยมประวัติ. (2560). การแปรการใช้ศัพท์ของคนสามระดับอายุในภาษาผู้ไทกะป๋อง จังหวัดสกลนคร ประเทศไทย. มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 10(1), 215-268. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/85516/68034
จินตนา ศูนย์จันทร์. (2539). การวิเคราะห์คำศัพท์ภาษาผู้ไทย อำเภอพรรณนานิคม จังหวัดสกลนคร: ศึกษาเฉพาะกรณีเปรียบเทียบคำศัพท์ของบุคคลสามระดับ อายุ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ] https://hdl.handle.net/20.500.14740/37533
ฐิติกาญจน์ ใจไมตรี และ อุมาภรณ์ สังขมาน. (2560). การศึกษาการแปรคำศัพท์ภาษาพวนบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 45(24), 245-262. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/husojournal/article/view/68650/55903
ฌัลลิกา มหาพูนทอง. (2559). การแปรศัพท์และเสียงในภาษาไทยถิ่นภูเก็ตตามอายุ: การแสดงนัยของการสัมผัสภาษาถิ่น [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต,จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula Digital Collections.https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:55052.
ณัฐพร จันทร์เติม. (2560). การศึกษาการใช้ศัพท์ภาษาผู้ไทของคนสามระดับอายุ: การแปรและปัจจัยการเปลี่ยนแปลง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น]. https://dcms.thailis.or.th/tdc/browse.php?option=show&browse_type=title&titleid=606323
ดียู ศรีนรารัตน์, ชลดา บำรุงรักษ์, ชัชวดี ศรลัมพ์, บุญเรือง ชื่นสุวิมล, ทรงธรรม อินทจักร, นันทนา รณเกียรติ, พรทิวา
ทองสว่าง, ยุพาพรรณ หุ่นจำลอง,ลัดดาวัลย์ เพิ่มเจริญ และ วริษา กมลนาวิน. (2563). ภาษาและภาษาศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ทองคูณ หงส์พันธุ์. (2519). ภาษาถิ่นแถบภูพาน. โรงพิมพ์การศาสนา.
ธนสุกานต์ ภัทรธิติกุล และ ทัศนาลัย บูรพาชีพ. (2560). การแปรคำศัพท์ในภาษาถิ่น โคราช. ใน Innovation and creativity for Thailand 4.0. การประชุมวิชาการระดับชาติครั้งที่ 2 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา. (น. 415-422). คลังความรู้ดิจิทัล มก. https://kukr.lib.ku.ac.th/BKN_HUMAN/Detail/info/20004041
ธัญญลักษณ์ ไชยสุข มอลเลอร์รพ. (2556). ภาษาผู้ไทเพื่อสุขภาพ ผู้ไท-ไทย-อังกฤษ.บางกอก อิมเมจ แอดเวอร์ไทซิ่ง.
ปราณี กุลละวนิชย์, กัลยา ติงศภัทิย์, ม.ร.ว., สุดาพร ลักษณียนาวิน และ อมรา ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. (2540). ภาษาทัศนา
(พิมพ์ครั้งที่ 4). คณะอักษรศาสตรจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. https://www.arts.chula.ac.th/~ling/contents/File/IntroLang.pdf
ปิยาภรณ์ ไชยพันธุ์ และ ยุทธพร นาคสุข. (2563). การแปรด้านศัพท์ภาษายองจังหวัดลำพูนตามตัวแปรอายุ. มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์, 37(1), 187-212. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/HUSO/article/view/180354/164094
ปรีชา พิณทอง. (2532). สารานุกรมภาษาอีสาน-ไทย-อังกฤษ. โรงพิมพ์ศิริธรรม.
ผณินทรา ธีรานนท์. (2553). การเปลี่ยนแปลงของคำศัพท์และเสียงวรรณยุกต์ในภาษาไทยลื้อ จังหวัดเชียงรายตามกลุ่มอายุ และตามความสะดวกของการคมนาคม. https://archives.mfu.ac.th/database/files/original/e8fa994b3fe4f1a8b6c360bc5d7304a6.pdf
พเยาว์ เจริญฉาย. (2527). การศึกษาภาษาศาสตร์ภาคสนาม. โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร.
พัฒนชัย พัสดร. (2569). การแปรเสียงวรรณยุกต์และศัพท์ในภาษาผู้ไทบ้านถ่อนนาลับ อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต,ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยขอนแก่น
พัฒนชัย พัสดร และ ศุภกิต บัวขาว. (2568). ระบบเสียงวรรณยุกต์และการแปรสัทลักษณะของวรรณยุกต์ตามกลุ่มอายุในภาษาผู้ไท อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี. ณัฐกาญจน์ นาคนวล (บรรณาธิการ), การประชุมวิชาการสาขา มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ประจำปี 2568 ระดับชาติ ครั้งที่ 9 และระดับนานาชาติ ครั้งที่ 2 : ดิจิทัลกับศิลปศาสตร์: การเปลี่ยนผ่านการศึกษาด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ในยุคปัญญาประดิษฐ์ (น. 13-30). คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลับมหิดล. https://drive.google.com/file/d/1RWt7Qqg1hR0uGqDf7lnYVTe4uVrGVF7-/view
พิณรัตน์ อัครวัฒนากุล. (2546). การเปลี่ยนแปลงวรรณยุกต์: กรณีศึกษาภาษากลุ่มลาว [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต,จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula Digital Collections. https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:55865
พิณรัตน์ อัครวัฒนากุล. (2552). คำศัพท์ที่กำลังสูญไป: ข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงทางศัพท์ในภาษาไทถิ่นที่พูดในจังหวัดน่าน. Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences, 2(1), 25–103. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/MFUconnexion/article/view/241425/164296
พิณรัตน์ อัครวัฒนากุล. (2555). การแปรและการเปลี่ยนแปลงทางศัพท์และเสียงในภาษาไทถิ่นที่พูดในจังหวัดน่าน. ทุนพัฒนาศักยภาพในการทำงานวิจัยของอาจารย์รุ่นใหม่ สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาและสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
เพ็ญประภา จุมมาลี. (2553). ระบบเสียงภาษาผู้ไท ตำบลถ้ำเจริญ อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/4448?show=full&
มุจลินทร์ ลักษณะวงษ์. (2551). การศึกษาการเปรียบเทียบคำศัพท์ภาษาไทถิ่นในจังหวัดสกลนคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/4417?attempt=2&&locale-attribute=th
รพีพร สิทธิ. (2549). การแปรของคำศัพท์และวรรณยุกต์ในภาษาไทยถิ่นโคราชตามรุ่นอายุและตามความสะดวกทางคมนาคม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. OFFICE OF ACADEMIC RESOURCES. https://www.car.chula.ac.th/display7.php?bib=1780698.
รัชนีฉาย เฉยรอด และ ศุภกิต บัวขาว. (2561). การแปรการใช้ศัพท์ในภาษาไทยพวน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี. วารสารคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 9(1), 350-360. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/humanjubru/article/view/130678/98000.
รัตนา จันทร์เทาว์. (2566). นิเวศวิทยาภาษา [เอกสารไม่ตีพิมพ์]. คณะมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
รัตนา จันทร์เทาว์. (2568). การสัมผัสภาษาในสังคมไทย. วารสารภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม, 14(1), 93-111. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/gshskku/article/view/283708/189627
เรืองเดช ปันเขื่อนขัติย์. (2531). ภาษาถิ่นตระกูลไทย (พร้อมทั้งตระกูลต่าง ๆ ในภาษาไทย) ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม. สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท, มหาวิทยาลัยมหิดล.
โรชินี คนหาญ. (2546). คำพื้นฐานภาษาผู้ไทย: การศึกษาตามแนวภาษาศาสตร์เชิงประวัติ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม]. Search ThaiLIS Digital Collection. https://tdc.thailis.or.th/tdc/browse.php?option=show&browse%20_type=title&titleid=58176&query=%A4%D3%BE%D7%E9%B9%B0%D2%B9%C0%D2%C9%D2%BC%D9%E9%E4%B7%C2&s_mode=any&d_field=&d_start=0000-00-00&d_end=2568-12-11&limit_lang=&limited_lang_code=&order=&order_by=&order_type=&result_id=1&maxid=1.
วิภาวี รัตนานุกูล และ จอมขวัญ สุทธินนท์. (2563). การศึกษาลักษณะการแปรของ คำศัพท์ภาษาไทยถิ่นใต้ตามปัจจัยด้านอายุในพื้นที่เทือกเขาบรรทัด จังหวัดพัทลุง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 14(2), 25-45. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/jhusocbru/article/view/1507
วิไลวรรณ ขนิษฐานันท์. (2519). ภาษาและภาษาศาสตร์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์.
วิไลวรรณ เข้มข้น. (2565). การแปรการใช้คำศัพท์ภาษาไทยพวนตามอายุ ตำบลทุ่งโฮ้งอำเภอเมือง จังหวัดแพร่. วารสาร ศาสนา และวัฒนธรรม, 11(1), 79-100. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/gshskku/article/view/255899/173987
สมทรง บุรุษพัฒน์. (2543). ภูมิศาสตร์ภาษาถิ่น. เอกพิมพ์ไท.
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2554). คำค้นหาทั่วไป. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. https://dictionary.orst.go.th/
สิทธินันท์ พลวิสุทธิ์ศักดิ์. (2567, 16 สิงหาคม). อินไซต์โลกดิจิทัลของประเทศไทยจากDigital Insights Thailand Report 2024. Content Shifu. https://contentshifu.com/blog/digital-insights-thailand/.
สุทธิดา จันทร์ดวง. (2560). การแปรการใช้ศัพท์ของคนสามระดับอายุในภาษาผู้ไทกระป๋องประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. วิทยานิพนธ์ออนไลน์ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศิลปากร. http://ithesisir.su.ac.th/dspace/bitstream/123456789/1197/1/56202801.pdf
สุวัฒนา เลี่ยมประวัติ. (2556). การแปรการใช้ศัพท์ของคนสามระดับอายุในภาษาไทยดำ อำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 33(1), 149-173. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sujthai/article/view/8060/8280
สุวัฒนา เลี่ยมประวัติ. (2560). การแปรการใช้ศัพท์ในภาษาไทยดำของคนสามระดับอายุ. วารสารศิลปศาสตร์, 17(1), 55-83. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/liberalarts/article/view/90731/71776.
สุวิไล เปรมศรีรัตน์. (2549). สถานการณ์ทางภาษาในสังคมไทยกับความหลากหลายทางชาติพันธุ์. วารสารภาษาและวัฒนธรรม, 25(2), 5-17. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JLC/article/view/22287/19129
สุวิไล เปรมศรีรัตน์, สุจริตลักษณ์ ดีผดุง, อภิญญา บัวสรวง, โสภนา ศรีจำปา, อมรทวีศักดิ์, เอกพงศ์ สุวรรณเกษร์, อิสระ ชูศรี, มยุรี ถาวรพัฒน์, และ ประภาศรี ดำสอาด. (2547). แผนที่ภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศไทย. โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
อมรา ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. (2556). ภาษาศาสตร์สังคม (พิมพ์ครั้งที่ 5). https://www.arts.chula.ac.th/~ling/contents/File/SocioLing.pdf
อิสรีย์ สว่างดี และ ทัศนาลัย บูรพาชีพ. (2558). การวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของคำศัพท์ การประกอบอาหารไทยถิ่นเหนือของคนสามระดับอายุในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารคณะมนุษยศาสตร์, 22(1), 99-177. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/abc/article/view/52010/43092.
Thomason, S. G. (2001). Language contact: An introduction. Edinburgh University Press. https://digitallibrary.tsu.ge/book/2022/Jul/books/Thomason_Language_Contact_an_Introduction.pdf
Trudgill, P. (1986). Dialects in contact. Basil Blackwell. https://ia903202.us.archive.org/28/items/DialectsInContact/Dialects%20in%20Contact_text.pdf
