การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและปัจจัยที่มีผลต่อการขยายพื้นที่ปลูกยางพารา อำเภอเมือง จังหวัดบึงกาฬ

Main Article Content

กมจิรา เกตุดา
จตุรงค์ สมอาจ
วรวิทย์ จิตรสุขขา

บทคัดย่อ

ราคายางพาราที่ลดต่ำส่งผลต่อการเปลี่ยนพื้นที่ปลูกยาง การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินจากการขยายพื้นที่ปลูกยางพารา ช่วงปีพ.ศ. 2540–2550 และปีพ.ศ. 2550–2560 และศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน รวบรวมภาพถ่ายดาวเทียม Landsat ปีพ.ศ. 2540-2550 และ ปีพ.ศ. 2560 ปรับแก้ไขความคลาดเคลื่อนเชิงเรขาคณิตและเชิงรังสีเพื่อลดความบิดเบือนของข้อมูลภาพ และจำแนกประเภทข้อมูลภาพเชิงวัตถุ ร่วมกับการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลง ด้วยแบบสัมภาษณ์เกษตรกรผู้เพาะปลูกยางพาราจำนวน 105 คน พบว่า การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ปีพ.ศ. 2540-2550 มีพื้นที่อยู่อาศัยและสิ่งปลูกสร้าง แหล่งน้ำยางพาราเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.81 3.82 45.38 ตามลำดับ พื้นที่เกษตรกรรม ป่าไม้ เบ็ดเตล็ด ลดลงร้อยละ 10.74 36.93 2.33 ตามลำดับ ต่อมาปีพ.ศ. 2550-2560 มีพื้นที่อยู่อาศัยและสิ่งปลูกสร้าง แหล่งน้ำ ยางพารา เพิ่มขึ้นคิดร้อยละ 9.36 2.43 38.21 ตามลำดับ เกษตรกรรม เบ็ดเตล็ด และป่าไม้ ลดลงคิดเป็นร้อยละ 2.32 0.36 47.32 ตามลำดับ เนื่องจากปัจจัยการส่งเสริมการปลูกยางพาราเป็นพื้นเศรษฐกิจหลักเพื่อสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกร จึงทำให้เกษตรกรเปลี่ยนพื้นที่ถือครองของตนเองเพื่อเพาะปลูกยางพารา อีกทั้งมีนักธุรกิจที่เข้า
มาลงทุนมีความต้องการผลผลิตที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้พื้นที่ป่าไม้และการเกษตรประเภทอื่น
มีจำนวนลดลง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
เกตุดา ก. ., สมอาจ จ. ., & จิตรสุขขา ว. . (2024). การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและปัจจัยที่มีผลต่อการขยายพื้นที่ปลูกยางพารา อำเภอเมือง จังหวัดบึงกาฬ. วารสารมนุษย์กับสังคม, 4(2), 29–48. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/husocjournal/article/view/272392
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

ศูนย์ภูมิอากาศ กองพัฒนาอุตุนิยมวิทยา กรมอุตุนิยมวิทยา. (2561). ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย.[ออนไลน์]. ได้จาก: http://www.climate.tmd.go.th/ [สืบค้นเมื่อวันที่ 11มกราคม 2561].

ทัศนีย์ เศรษฐ์บุญสร้าง. (2561). ระบบเกษตรกรรมยั่งยืน. [ออนไลน์]. ได้จาก: http://www.nawachione .org/2012/10/29/sustainable-agriculture/ [สืบค้นเมื่อวันที่11 มกราคม 2561].

สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2559). ตัวชี้วัด เศรษฐกิจการเกษตรประเทศไทย.[ออนไลน์]. ได้จาก:http:/ /www.oae.go.th/ewtadmin/ewt/oae_web/downloadpdf [สืบค้นเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2561].

ฐิติพล ภักดีวานิช. (2561). ต้นเหตุ-ทางออกปัญหายางราคาตก. [ออนไลน์]. ได้จาก:https://www.khao sod.co.th/hot-topics/news_392628 [สืบค้นเมื่อวันที่3 กุมภาพันธ์ 2561].

นิภาพรรณ วันศรี และชัยชาญ วงศ์สามัญ. (2558). ความต้องการการส่งเสริมและสนับสนุนการผลิตยางพาราของเกษตรกร ในอำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ. ภาควิชาส่งเสริมการเกษตร คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

สำนักนโยบายและแผนพัฒนาการเกษตร. (2554). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่11. กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.

สำนักพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. (2558). สถานการณ์ยางพาราและการปรับตัวของเกษตรกร ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. ม.ป.พ.: ม.ป.ท.

สุจิต เมืองสุข. (2560). ยางพารา พืชเศรษฐกิจครองกระแส. [ออนไลน์]. ได้จาก:https:// www.technolo gychaoban.com/agricultural-technology/article_41052[สืบค้นเมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2561].

อดิศักดิ์ พรมโยชน์. (2553). รูปแบบการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินอันเนื่องมาจากการขยายพื้นที่ปลูกยางพารา. วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต ภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พิชณะ คงยั่งยืน. (2558). ศึกษาการติดตามการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ปลูกยางพาราในจังหวัดจันทบุรี. วารสารวิจัยราชภัฏพระนคร, 10(1), 96-107.

ินดา มูนละมณี และคณะ. (2560). การประยุกต์เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อจำแนกพื้นที่ยืนต้นยางพาราด้วยข้อมูลจากดาวเทียม. วารสารเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ,2(3), 15-17.

วสันต์ ออวัฒนา. (2555). การคาดการณ์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของการใช้ที่ดินในจังหวัดภูเก็ต. ปริญญานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

พลากร สัตย์ซื่อ. (2559). สิ่งจูงใจต่อการปลูกยางพาราในพื้นที่นาของเกษตรกรตำบลท่าข้ามอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. วารสารเกษตรพระจอมเกล้า, 34 (3), 61-72.

ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร. (2558). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปลูกยางพารา. [ออนไลน์]. ได้จาก: https://www.baac.or.th/content-news.php[สืบค้นเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2561].

สำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม. (2556). การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินระหว่างปีพ.ศ.2550 –2560. [ออนไลน์]. ได้จาก: https://www.alro.go.th/alro_th [สืบค้นเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2561].

นุชนาฏ บัวศรี. (2559). การกระจายตัวของอุณหภูมิพื้นผิวในพื้นที่เพาะปลูกมันสำปะหลังโรงงานจากข้อมูลจากดาวเทียมLANDSAT8 โดยใช้เทคนิคการจำแนกภาพเชิงวัตถุจังหวัดมหาสารคาม. ดุษฎีนิพนธ์ ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภูมิสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา.

สมพร ขอบธรรม. (2551). เทคนิคการตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงเชิงเลขที่เหมาะสมสำหรับการติดตามการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินและสิ่งปกคลมุดินอำเภอปักธงชัยจังหวัดนครราชสีมา. วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิตสาขาวิชาภูมิสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.

ณรงค์ พลีรักษ์. (2559). การประเมินความเหมาะสมเชิงพื้นที่ในการเพาะปลูกยางพาราของจังหวัดระยอง. วารสารเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ, 1(1), 27-35.

วลัยรัตน์ วรรณปิยะรัต์ฃน์ และสมจิตต์ ก่าติ๊บ. (2553). การจำแนกพื้นที่ปลูกปาล์มน้ำมันในรูปถ่ายทางอากาศออร์โทสีโดยใช้การวิเคราะห์เชิงวัตถุภาพ. การประชุมวิชาการเทคโนโลยีอวกาศและภูมิ สารสนเทศแห่งชาติประจำปี 2553.

จินดา มูนละมณี และคณะ. (2560). การประยุกต์เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อจำแนกพื้นที่ยืนต้นยางพาราด้วยข้อมูลจากดาวเทียม. วารสารเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ,2(3), 15-17.

นุชนาฏ บัวศรีสุพรรณ กาญจนสุธรรม แก้วนวลฉวีและนฤมล อินทรวิเชียร. (2560). การจำแนกพื้นที่เพาะปลูกมันสำปะหลังด้วยเทคนิคการวิเคราะห์ภาพเชิงวัตถุและการจำแนกแบบต้นไม้ตัดสินใจ : กรณีศึกษา จังหวัดมหาสารคาม. วารสารเกษตรพระวรุณ, 14(1), 95-103.

Zhang, Chang,Kang,Wangand Sun. (2010). Analysis onspatial structure of land use change basedonremote sensing and geographical informationsystem. InternationalJournal of Appli edEarthObservationand Geoinformation, 12(2), 145-150.

Pontius. (2000). Quantification error versus locationerror incomparison of categorical

maps. Photogrammetric Engineering and Remote Sensing, 66(8),1011-1016.