การโค้ชเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำองค์การอย่างมีประสิทธิภาพ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา องค์การจำนวนมากเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยีที่ซับซ้อนขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้แนวคิดการพัฒนาผู้นำจำเป็นต้องขยับจากรูปแบบการสั่งการไปสู่กระบวนทัศน์ที่มุ่งสร้างการเรียนรู้และศักยภาพจากภายใน บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมาย หลักการ และกรอบแนวคิดเกี่ยวกับการโค้ช ตลอดจนวิเคราะห์บทบาทของการโค้ชในการส่งเสริมภาวะผู้นำองค์การ โดยอาศัยการทบทวนวรรณกรรมที่ครอบคลุมทั้งงานวิจัยไทยและต่างประเทศ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการโค้ชไม่ใช่เพียงทักษะการสื่อสารเชิงพัฒนา แต่เป็นเครื่องมือเชิงกลยุทธ์ที่สามารถยกระดับการรับรู้ตนเอง การจัดการอารมณ์ ความรับผิดชอบต่อเป้าหมาย และการกำกับตนเองของผู้นำในบริบทการทำงานในปัจจุบัน
ผลการสังเคราะห์ชี้ว่า การโค้ชที่มีประสิทธิภาพตั้งอยู่บนรากฐานของความไว้วางใจ พื้นที่ปลอดภัยทางจิตใจ และการใช้วิธีการตั้งคำถามเชิงลึกควบคู่กับการสะท้อนการคิดเชิงวิพากษ์ ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาความสามารถหลักของผู้นำ ทั้งในด้านการคิดเชิงระบบ การกำหนดวิสัยทัศน์ การสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ และการเสริมพลังให้ผู้ตามในลักษณะที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมองค์การ นอกจากนี้ บทความยังเสนอว่าการโค้ชสามารถทำหน้าที่เป็นกลไกระดับองค์การที่สนับสนุนการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ความร่วมมือระหว่างทีมงาน และการปรับตัวเชิงโครงสร้างในสภาพแวดล้อมที่ผันผวน ผลการวิเคราะห์โดยรวมสะท้อนให้เห็นว่า การโค้ชไม่ได้จำกัดอยู่ในฐานะเทคนิคการพัฒนาบุคลากร แต่เป็นองค์ประกอบสำคัญของยุทธศาสตร์การพัฒนาองค์การที่มุ่งสร้างผู้นำที่มีคุณลักษณะทันสมัย ยืดหยุ่น และพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กมลชนก อรัญสาร และพิมพ์พร จารุจิตร์. (2568). แนวทางการบริหารงานงบประมาณโดยใช้การโค้ชสำหรับสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาหนองคาย.
วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 13(1), 80-92.
โกวิท ฮุยเสนา, วรพล คล่องเชิงศร และทิพยวรรณ แพงบุปผา. (2567). โมเดลสมการโครงสร้างปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อทักษะการโค้ชของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานศึกษาธิการภาค 10.
วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 10(2), 1-10.
เจียมจิต จิวะสิทธิกุล, มานพ ชูนิล และปิ่นกนก วงศ์ปิ่นเพ็ชร์. (2565). ปัจจัยเชิงเหตุและผลของพฤติกรรมการโค้ชของผู้จัดการสาขาในธุรกิจธนาคาร. วารสารราชพฤกษ์, 16(49), 41-56.
ชัยอานนท์ ภูมิลำเนา. (2560). การเสริมสร้างวัฒนธรรมองค์การแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์ในโรงเรียนประถมศึกษาจังหวัดนนทบุรี [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์].
ณัฎฐิรา ศุขไพบูลย์ และเทิดทูน ไทศรีวิชัย. (2567). การพัฒนากิจกรรมการโค้ชรูปแบบออนไลน์เพื่อการรับรู้ความสามารถในการแก้ปัญหาในการดำเนินชีวิตของนักศึกษา.
วารสารนวัตกรรมการเรียนรู้และเทคโนโลยี, 4(2), 33-41.
บรรจง ลาวะลี. (2560). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคไร้พรมแดน.
วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 6(2), 206-215.
ประไพเพชร สินีนาฏ, กุลแดง สมจิตต์, เลิศหว้าทอง รุ่งทิพย์ และประไพเพชร อภิรดา. (2566).
ภาวะผู้นำ: แนวคิด ทฤษฎี และองค์ประกอบ. วารสารครุศาสตร์ปัญญา, 2(1), 59-73.
ปรัชญา บุตรสะอาด. (2566). ภาวะผู้นำตามคุณลักษณะของผู้นำที่ดี. วารสารปราชญ์ประชาคม, 1(4), 42-58.
ปริญญา ตันสกุล. (2543). ศาสตร์แห่งผู้นำ. โรงพิมพ์จิตจักรวาล.
พระวุทธ สุเมโธ. (2567). พระพุทธเจ้า: แบบอย่างในการพัฒนาโค้ช.
วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 7(3), 636-651.
https://so06.tci-thaijo.org/index.php/tmd/article/view/271285/185322
พสุธิดา ตันตราจิณ. (2563). รูปแบบการพัฒนาทักษะการโค้ชเพื่อผู้บริหารระดับกลางในธุรกิจตัวแทนขายรถยนต์. วารสารสุทธิปริทัศน์, 34(110), 216-226.
เพลินตา พรหมบัวศรี, อัมพร สว่างวัฒนเศรษฐ์, จันทร์เพ็ญ อนุชา, วุฒิชัย คล้ายหิรัญ,
บัญชา ลิขิตพงษ์วิทย์, และ รัตนา ศรีนนท์. (2560). รูปแบบการศึกษาบูรณาการชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพ การโค้ช การสะท้อนคิดและการใช้พลังคำถาม วิทยาลัยพยาบาล สถาบันพระบรมราชชนก. วารสารการพยาบาล สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข, 27(1), 60-72.
ภัสราภรณ์ ผอมทอง. (2561). ภาวะผู้นำที่แท้จริงของผู้บริหารสถานศึกษา
ตามการรับรู้ของครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 2
[วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].
ลัดดา หวังภาษิต. (2561). การพัฒนารูปแบบการโค้ชเพื่อเสริมสร้างทักษะการสื่อสารด้วยภาษาอังกฤษ ของนิสิตการศึกษาศาสตรบัณฑิต (ครู 5 ปี) มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(1), 183-195.
วันชัย มีชาติ. (2556). การบริหารองค์การ (พิมพ์ครั้งที่ 6). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศศิพร พงศ์เพลินพิศ. (2568). ผลการพัฒนาครูผู้สอนภาษาอังกฤษด้วยการโค้ชตามกระบวนการ SSRU.
วารสารวิทยาศาสตร์สังคมเอเชียสวนสุนันทา, 19(1), 107-122.
ศิริพร หนานแก้ว. (2567). การศึกษาภาวะผู้นำใฝ่บริการและแนวทางการพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษา กลุ่ม 5 สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].
ศิริรัตน์ ศิริวรรณ. (2557). การโค้ชเพื่อการพัฒนาผลงานที่ยอดเยี่ยม. เอช อาร์ เซ็นเตอร์.
สัมมา รธนิธย์. (2553). หลักทฤษฎีและปฏิบัติการบริหารการศึกษา. ข้าวฟ่าง.
อุทิศ ดวงผาสุข, เฉลิมชัย กิตติศักดิ์นาวิน และนลินณัฐ ดีสวัสดิ์. (2560). การบริหารโดยการโค้ชเพื่อการพัฒนาองค์การ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี, 11(26), 130-141.
Bass, B. M. & Avolio, B. J. (1994). Improving organization effectiveness through transformational leadership. Sage Publications.
Cooper, R. K. & Sawaf, A. (1997). Executive EQ: Emotional intelligence in business. Orion Business Books.
Cummings, T. G. & Worley, C. G. (2009). Organization development and change (9th ed.). South-Western Cengage Learning.
Goleman, D. (2006). Social intelligence: The new science of human relationships. Bantam Books.
International Coaching Federation. (2019). ICF core competencies model. https://coachingfederation.org/
credentialing/coaching-competencies/icf-core-competencies/
Mayer, J. D. & Salovey, P. (1997). What is emotional intelligence? In Emotional development and emotional intelligence: Educational implications. Basic Books.
Smith, S. (2018). Is it possible for managers to coach effectively in a hostile culture?. International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring, Special Issue (12), 60-71.
Stănciulescu, E. (2024). Beyond coping and adaptation: Toward a sociology of coaching. A necessary paradigm shift to address contemporary dramatic social change. Social Science Information, 63(2), 213-249.
Wang, Q., Lai, Y. L., Xu, X., & McDowall, A. (2022). The effectiveness of workplace coaching: A meta-analysis of contemporary psychologically informed coaching approaches. Journal of Work-Applied Management, 14(1), 77–101. https://doi.org/10.1108/JWAM-04-2021-0030
Yukl, G. A. (2002). Leadership in organizations (5th ed.). Prentice Hall.
