ประสบการณ์การเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชนประมงพื้นบ้านในการพัฒนาอาชีพจากวัสดุเหลือทิ้งทางการประมง: การศึกษาเชิงปรากฏการณ์วิทยา ภายใต้โครงการขับเคลื่อนนวัตกรรมสิ่งประดิษฐ์อาชีวศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์การเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชนประมงพื้นบ้านในการพัฒนาอาชีพจากวัสดุเหลือทิ้งทางการประมง ภายใต้ทุนสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โครงการขับเคลื่อนนวัตกรรมสิ่งประดิษฐ์อาชีวศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแนวปรากฏการณ์วิทยาเชิงพรรณนาตามแนวทางของ Moustakas เก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 7 คน ได้แก่ ตัวแทนชาวประมงพื้นบ้านที่นำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้จริง 3 คน ผู้นำชุมชน 2 คน และครูผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้จากวิทยาลัยอาชีวศึกษาธนบุรี 2 คน ในพื้นที่อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช วิเคราะห์ข้อมูลตามขั้นตอนของ Colaizzi และตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยการตรวจสอบสามเส้าและ Member Checking
ผลการวิจัยพบประสบการณ์ที่มีสาระสำคัญร่วมกัน 4 ธีมหลัก ได้แก่ ธีมที่ 1 การเรียนรู้จากรากเหง้า ชุมชนเรียนรู้ได้มีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อองค์ความรู้ใหม่ได้รับการเชื่อมโยงกับภูมิปัญญาและประสบการณ์ชีวิตเดิมอย่างมีความหมาย ธีมที่ 2 การเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติ การเรียนรู้ที่ทรงพลังที่สุดเกิดขึ้นระหว่างการปฏิบัติจริงในกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ และก่อให้เกิดวงการเรียนรู้แบบไม่เป็นทางการที่ต่อเนื่องในชุมชน ธีมที่ 3 การเปลี่ยนแปลงภายใน ผู้เรียนเกิดการเปลี่ยนแปลงในการรับรู้ตนเองจากผู้รับสู่ผู้สร้าง สอดคล้องกับทฤษฎีการเรียนรู้แบบเปลี่ยนรูปของ Mezirow และธีมที่ 4 เส้นทางสู่ความยั่งยืน ประสบการณ์การเรียนรู้นำไปสู่วิสัยทัศน์และแรงขับเคลื่อนในการรวมกลุ่มผลิตและพัฒนาชุมชนด้วยความริเริ่มของชุมชนเอง ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่าการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่มีประสิทธิภาพในบริบทชุมชนประมงพื้นบ้านต้องบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่น การเรียนรู้เชิงปฏิบัติ และการเปลี่ยนแปลงภายในของผู้เรียนเข้าด้วยกัน โดยมีสถาบันอาชีวศึกษาทำหน้าที่เป็นหุ้นส่วนการเรียนรู้ที่แท้จริงของชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2568). การเรียนรู้ไร้พรมแดน: เชื่อมโยงทุกช่วงวัยสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิต The Learning Link Forum: Designing Learning Ecosystems across All Ages. กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542.
ปองเพชร ธาราสุข, สมยศ ทุ่งหว้า,อภิญญา รัตนไชย. (2560). การเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหาร และความยั่งยืนในอาชีพของครัวเรือนประมงพื้นบ้านชายฝั่งในจังหวัดตรัง. วารสารหาดใหญ่.,15(2), 125–145.
Wani, A. K., Akhtar, N., Mir, T. u. G., Rahayu, F., Suhara, C., Anjli, A., Chopra, C., Singh, R., Prakash, A., & El Messaoudi, N. (2023). Eco-friendly and safe alternatives for the valorization of shrimp farming waste. Environmental Science and Pollution
Research. https://doi.org/10.1007/s11356-023-27819-z
Amiri, H., Aghbashlo, M., Sharma, M., Gaffey, J., Manning, L., Moosavi Basri, S. M., Kennedy, J. F., Gupta, V. K., & Tabatabaei, M. (2022). Chitin and chitosan derived from crustacean waste valorization streams can support food systems and the UN sustainable development goals. Nature Food, 3, 822–828. https://doi.org/10.1038/s43016-022-00591-y
Gasper, D., Shah, A., & Tankha, S. (2019). The framing of sustainable consumption and production in SDG 12. Global Policy, 10, 83-95.
วิทยาลัยอาชีวศึกษาธนบุรี. (2567). ประกาศวิทยาลัยอาชีวศึกษาธนบุรี เรื่องมาตรฐานการศึกษาของวิทยาลัยอาชีวศึกษาธนบุรี พ.ศ. 2567.
สำนักวิจัยและพัฒนาการอาชีวศึกษา (2568). ทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ภายใต้โครงการขับเคลื่อนนวัตกรรมสิ่งประดิษฐ์อาชีวศึกษาเพื่อการนำไปใช้ประโยชน์และเข้าสู่ระบบอุตสาหกรรมและพาณิชยกรรม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2568. สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา.
Billett, S. (2011). Vocational education: Purposes, traditions and prospects. Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-1954-5
หัฏฐพล อำภารส. (2568). ศิลปประดิษฐ์เชิงปรัชญา: นัยยะทางศิลปวัฒนธรรมส่งเสริมคุณค่าชีวิต.Suan Sunandha Asian Social Science Journal, 19(1), 183–209.
สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2567). นโยบายการพัฒนาอาชีวศึกษา ของสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567-2579. กระทรวงศึกษาธิการ.
Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage publications.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Spradley, J. P. (2016). Participant observation. Waveland Press.
Denzin, N. K. (2017). The research act: A theoretical introduction to sociological methods. Routledge.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1988). Criteria for Assessing Naturalistic Inquiries as Reports.
Colaizzi, P. F. (1978). Psychological research as the phenomenologist views it.
Clarke, V., & Braun, V. (2017). Thematic analysis. The journal of positive psychology, 12(3), 297-298.
Knowles, M. S., Holton, E. F., & Swanson, R. A. (2015). The adult learner: The definitive classic in adult education and human resource development (8th ed.). Routledge.
นฤเบศร์ บุญเกษม. (2568). การศึกษาชุมชนและการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนในตําบลรัตนวารีอําเภอหัวตะพาน จังหวัดอํานาจเจริญ. วารสารวิชาการและการวิจัยทางสังคมศาสตร์. 1(3), 1–10.
Esteban-Guitart, M., Lalueza, J. L., Zhang-Yu, C., & Llopart, M. (2019). Sustaining students’ cultures and identities. A qualitative study based on the funds of knowledge and identity approaches. Sustainability, 11(12), 3400.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice-Hall.
จุฑามาศ พีรพัชระ, พัชรนันท์ ยังวรวิเชียร, ชนิดา ประจักษ์จิตร, จอมขวัญ สุวรรณรักษ์. (2565). แนวทางการจัดอบรมวิชาชีพด้านอาหาร สำหรับผู้สูงอายุบ้านห้วยทรายเหนือจังหวัดเพชรบุรี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร. 10(2), 538–552.
Tait, K. (2021). Reflecting on how to optimize tertiary student learning through the use of work based learning within inclusive education courses. International Journal of Teaching and Learning in Higher Education.
Mezirow, J. (2008). An overview on transformative learning. Lifelong learning, 40-54.
จิรานุช โสภา, พรรณี สวนเพลง, ธัญชนก บุญเจือ, จันทร์จนา ศิริพันธ์วัฒนา, ธนพัฒนา แสงรุ่งเรือง, พิรมาลยา บุญธรรม, ธีรนุช ฉายศิริโชติ, บุษราคัม สีดาเหลือง. (2565). การพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อรองรับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารไทยของชุมชนในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวเมืองรองชายฝั่งทะเลตะวันออก. วารสารศรีปทุมปริทัศน์. 22(2), 129–142.
Taylor, E. W. (2008). Transformative learning theory. New Directions for Adult and Continuing Education, 2008(119), 5–15. https://doi.org/10.1002/ace.301
Wani, A. K., Akhtar, N., Mir, T. u. G., Rahayu, F., Suhara, C., Anjli, A., Chopra, C., Singh, R., Prakash, A., & El Messaoudi, N. (2023). Eco-friendly and safe alternatives for the valorization of shrimp farming waste. Environmental Science and Pollution Research. https://doi.org/10.1007/s11356-023-27819-z
พงศ์เทพ แก้วเสถียร. (2564). แนวทางการพัฒนาศักยภาพของกลุ่มประมงพื้นบ้านสู่การสร้างเครือข่ายชุมชนการจัดการทรัพยากรบึงขุนทะเล ตำบลขุนทะเล อำเภอเมืองจังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม. 5(2), 19–35.
หัฏฐพล อําภารส.(2568). ความสนใจและความต้องการในการประกอบอาชีพเสริม ของชุมชนบ้านเอื้ออาทร จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิจัยและนวัตกรรม สถาบันการอาชีวศึกษากรุงเทพมหานคร. 8(1), 181–198.
Moll, L. C., Amanti, C., Neff, D., & Gonzalez, N. (1992). Funds of knowledge for teaching: Using a qualitative approach to connect homes and classrooms. Theory into Practice, 31(2), 132–141. https://doi.org/10.1080/00405849209543534
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511803932
Kretzmann, J. P., & McKnight, J. L. (1993). Building communities from the inside out: A path toward finding and mobilizing a community's assets. ACTA Publications.
