Agricultural Anthropology: From Human-centered to Actor-Network perspective
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This article aims to propose a conceptual shift in agricultural anthropology, moving from a farmer-centered view of agriculture to both human and non-human actors. The article begins by reviewing the ideas of Robert E. Rhoades, which played a significant role in enhancing knowledge and the role of farmers in development work, but which still have limitations in explaining the complexity of contemporary agricultural systems governed by technology, markets, and global structures. The article, therefore, proposes that agricultural anthropology can shift its analytical framework to contemporary concepts such as Actor-Network Theory and a more-than-human perspective to understand agriculture as a network of relations where power and action are distributed among diverse actors. This shift allows agricultural anthropology to provide a deeper explanation of the dynamics of contemporary agricultural and food systems and opens up opportunities for analysis to connect with contemporary issues.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
copyrights@ Journal of Anthropology, Sirindhorn Anthropology Centre (JASAC)
Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre (Public Organization), Bangkok, Thailand
More Information:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
References
เครก เจ เรย์โนลด์ส์. (2551). สังเขปประวัติศาสตร์ว่าด้วยมานุษยวิทยาในประเทศไทย อ้างอิงโดยเฉพาะภาคเหนือ. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 20(2), 17–53. Retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jss/article/view/173548
จามะรี เชียงทอง และคณะ. (2556). ชนบทไทย: เกษตรกรระดับกลางและแรงงานไร้ที่ดิน. เชียงใหม่: ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ชัชชล อัจนากิตติ. (2564, 13 สิงหาคม). ทฤษฎีเครือข่าย-ผู้กระทำ (Actor-Network Theory). Retrieved from https://www.sac.or.th/portal/th/article/detail/236
ซิสมอนโด, เซร์ฆิโอ. (2566). วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีศึกษา: ความรู้ฉบับเบื้องต้น. ปกรณ์ เลิศเถียรชัย, แปล. กรุงเทพฯ: อิลลูมิเนชันส์ เอดิชันส์.
ธวัชชัย ขัวลำธาร และกฤษณา ไวสํารวจ. (2564). การเมืองในมาตรฐานข้าวอินทรีย์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์, 5(1), 72–84.
ธัญณ์ณภัทร์ เจริญพานิช, สุดารัตน์ รัตนพงษ์ และธัญารัตน์ คงนุ่น. (2566). การพัฒนาด้านการเกษตรผ่านภาพถ่ายของโรเบิร์ตลาริมอร์เพนเดิลตันในพื้นที่อำเภอสวรรคโลกจังหวัดสุโขทัยประเทศไทย. Journal of Arts and Thai Studies, 45(3), 1-16
ปิยรัตน์ ปั้นลี้. (2568). “สนาม” ที่ไม่หยุดนิ่ง: ทบทวนวิธีวิทยาและจินตนาการในมานุษยวิทยาร่วมสมัย. “สนาม” ที่ไม่หยุดนิ่ง: ทบทวนวิธีวิทยาและจินตนาการในมานุษยวิทยาร่วมสมัย. วารสารมานุษยวิทยา, 8(2), 61-96. Retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jasac/article/view/285168
ปิ่นวดี ศรีสุพรรณ. (2568). การเปลี่ยนแปลงสังคมภาคเกษตรกับเส้นทางสู่ความยากจนข้ามรุ่น: กรณีศึกษาครัวเรือนเกษตรกรจังหวัดอำนาจเจริญ. วารสารสังคมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 55(1), 140-163. https://doi.org/10.61462/cujss.v55i1.3926
ปิ่นแก้ว เหลืองอร่ามศรี, ณีรนุช แมลงภู่ และสถาพร จันทร์เทศ. (2568). เห็ด ป่า และมนุษย์: การเมืองของการพึ่งพาระหว่างกันของสิ่งมีชีวิตต่างสายพันธุ์. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(2), 1-40.
รัตนา บุญมัธยะ โตสกุล. (2550). ชาวนาอีสาน ชาติไทยและการพัฒนาไปสู่ความทันสมัย. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 19(1), 69–129. Retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jss/article/view/174428
วงศกร อังคะคำมูล. (2562). การศึกษาปัญหาสุขภาพและความเจ็บป่วยในเกษตรกร: ทบทวนวรรณกรรม แนวคิดด้านอาชีวอนามัยและแนวคิดด้านสังคมศาสตร์. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 2(1), 53–65.
วราภรณ์ มนต์ไตรเวศย์. (2562). การดิ้นรนของสวนเกษตรในเมืองกรณีศึกษาชาวสวนฝั่งธนบุรี. วารสารมานุษยวิทยา, 2(1), 171-226.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2569). ฐานข้อมูลนักสังคมวิทยาและนักมานุษยวิทยาไทย. Retrieved from https://anthropologist.sac.or.th/anthropologist/21
สิรินทิพย์ นรินทร์ศิลป์. (2562). ขบวนการการค้าข้าวที่เป็นธรรมกับการเสริมสร้างอธิปไตยทางอาหารของชาวนารายย่อยในประเทศไทย กรณีศึกษาการเพิ่มอำนาจในการกำหนดราคาข้าว. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 10(2), 159–187. Retrieved from https://so02.tci-thaijo.org/index.php/human_ubu/article/view/110881
อภิชัย พันธเสน และคณะ. (2531). การเมืองเรื่องข้าว: นโยบายประเด็นปัญหาและความขัดแย้ง. กรุงเทพฯ: สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย.
อานันท์ กาญจนพันธุ์, บก. (2557). กำกึ๊ดกำปาก งานวิจัยวัฒนธรรมภาคเหนือ. เชียงใหม่: ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Akram-Lodhi, A. H., Dietz, K., Engels, B., & McKay, B. M. (Eds.). (2021). Handbook of critical agrarian studies. Cheltenham, UK: Edward Elgar.
Barlett, P. F. (Ed.). (1980). Agricultural decision making: Anthropological contributions to rural development. New York, NY: Academic Press.
Busch, L. (2000). The moral economy of grades and standards. Journal of Rural Studies, 16(3), 273–283. https://doi.org/10.1016/S0743-0167(99)00061-3
Callon, M. (1984). Some elements of a sociology of translation: domestication of the scallops and the fishermen of St Brieuc Bay. The Sociological Review, 32(1), 196–233. https://doi.org/10.1111/j.1467-954x.1984.tb00113.x
Callon, M. (1986). The sociology of an actor-network: The case of the electric vehicle. In M. Callon, J. Law, & A. Rip (Eds.), Mapping the dynamics of science and technology (pp. 19–34). London: Macmillan.
Cernea, M. M., & Guggenheim, S. E. (1985). Is anthropology superfluous in farming systems research? Farming Systems Research, Kansas State University Research Series, vol.4, no. 9. Washington, DC: The World Bank.
Chibnik, M. (Ed.). (1987). Farm work and fieldwork: American agriculture in anthropological perspective. Ithaca, NY: Cornell University Press.
Cohen, P. T. (2008). Sanpong village revisited: Anan Ganjanapan’s contribution to the study of agrarian change in Northern Thailand. Journal of Social Sciences, Chiang Mai University, 20(2), 75–93. Retrieved from https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jss/article/view/173567
Crane, T. A. (2014). Bringing science and technology studies into agricultural anthropology technology development as cultural encounter between farmers and researchers. Culture, Agriculture, Food and Environment, 36(1), 45-55. https://doi.org/10.1111/cuag.12028
de Garine, I. (1978). The anthropologist and the FAO: Response to comments. Current Anthropology, 19(1), 208–209. https://doi.org/10.1086/202075
Doddagoudra, S., Kulkarni, R., & Gubbi, M. (2017). An Introduction to Agricultural Anthropology. International Journal of Social Science and Humanities Research, 5(1), 144–147.
Dunkel, F.V. (2018). Incorporating cultures’ role in the food and agricultural sciences. London: Elsevier.
Geertz, C. (1963). Agricultural involution: The processes of ecological change in Indonesia. Berkeley, CA: University of California Press.
Gray, B. J., & Gibson, J. W. (2013). Actor-networks, farmer decisions, and identity. Culture, Agriculture, Food and Environment, 35(2), 82–101. https://doi.org/10.1111/cuag.12013
Higgins, V. (2006). Re-figuring the problem of farmer agency in agri-food studies: A translation approach. Agriculture and Human Values, 23, 51–62. https://doi.org/10.1007/s10460-005-5867-1
Kohl, S. B. (1988). Book Review ‘Farm work and fieldwork: American agriculture in anthropological perspective’, by M. Chibnik (Ed.). American Anthropologist, 90(3), 707–708.
Latour, B. (2005). Reassembling the social: An introduction to actor-network-theory. Oxford: Oxford University Press.
Law, J. (1992). Notes on the theory of the actor-network: Ordering, strategy, and heterogeneity. Systems Practice, 5(4), 379–393. https://www.lancaster.ac.uk/fass/resources/sociology-online-papers/papers/law-notes-on-ant.pdf
Law, J., Singleton, V. (2013). ANT and politics: working in and on the world. Qualitative Sociology 36, 485–502. https://doi.org/10.1007/s11133-013-9263-7
Lien, M. E. (2015). Becoming salmon: Aquaculture and the domestication of a fish. Berkeley: University of California Press.
Laocharoenwong, J. (2025). “Rethinking ‘Area’ Through Appetite for Hot-Fresh Meat and the Cross-Border Cattle Trade.” Engaging Science, Technology, and Society, 11(2): 135–144. https://doi.org/10.17351/ests2025.3055
Oppenheim, R. (2007). Actor-network theory and anthropology after science, technology, and society. Anthropological Theory, 7(4), 471-493. https://doi.org/10.1177/1463499607083430
Ortiz, S. (1973). Uncertainties in Peasant Farming: A Colombian Case (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003135913
Renard, M.-C. (2005). Quality certification, regulation and power in fair trade. Journal of Rural Studies, 21(4), 419-431. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2005.09.002
Rhoades, R. E. (1982). The art of the informal agricultural survey. Lima, Peru: International Potato Center. https://www.ircwash.org/sites/default/files/125-94OR-16929.pdf
Rhoades, R. E., Booth, R. H. & Potts, M. J. (1983). Farmer acceptance of improved potato storage practices in developing countries. Outlook on Agriculture, 12(1), 12-15. https://doi.org/10.1177/003072708301200102
Rhoades, R. E. (1989). Agricultural anthropology: New disciplinary blood in an international research organization. Practicing Anthropology, 11(4), 4–5. https://doi.org/10.17730/praa.11.4.946507m778315083
Rhoades, R. E. (2005). Agricultural anthropology. In S. Kedia & J. van Willigen (Eds.), Applied Anthropology: Domains of Application (pp. 61–86). Westport, CT: Praeger.
Rhoades, R. E., & Rhoades, V. N. (1980). Agricultural Anthropology: A Call for the Establishment of a New Professional Specialty. Practicing Anthropology, 2(4), 10–12. https://doi.org/10.17730/praa.2.4.m72l6527u8818r71
Rhoades, R. E., & Booth, R. H. (1982). Farmer-Back-to-Farmer: A Model for Generating Acceptable Agricultural Technology. Agricultural Administration, 11(2), 127–137.
Sarker, M. N. I. (2017). An Introduction to Agricultural Anthropology: Pathway to Sustainable Agriculture. Journal of Sociology and Anthropology, 1(1), 47-52. Retrieved from https://pubs.sciepub.com/jsa/1/1/7/index.html
Scott, J. C. (1976). The Moral Economy of the Peasant: Rebellion and subsistence in Southeast Asia. New Haven, CT: Yale University Press.
Sismondo, S. (2004). An Introduction to Science and Technology Studies. Oxford: Blackwell Publishing.
Stone, G. D. (2007). Agricultural deskilling and the spread of genetically modified cotton in Warangal. Current Anthropology, 48(1), 67–103. https://doi.org/10.1086/508689
Tsing, A. L. (2015). The mushroom at the end of the world: On the possibility of life in capitalist ruins. Princeton: Princeton University Press.
van der Velden, D., Klerkx, L., Dessein, J., & Debruyne, L. (2024). Cyborg farmers: Embodied understandings of precision agriculture. Sociologia Ruralis, 64, 3–21. https://doi.org/10.1111/soru.12456
Veteto, J. R., & Crane, T. A. (2014). Tending the field: Special issue on agricultural anthropology and Robert E. Rhoades. Culture, Agriculture, Food and Environment, 36(1), 1–3. https://doi.org/10.1111/cuag.12023
Wyatt, B. (2010). Local Organic Certification in Northern Thailand: The Role of Discourse Coalitions in Actor-Networks. International Journal of Sociology of Agriculture and Food, 17(2), 108-121. https://doi.org/10.48416/ijsaf.v17i2.262
